атысымдық әдіс, оның ерекшелігі

↑

▷ Содержание

⇐ ПредыдущаяСтр 14 из 35Следующая ⇒

Қатысымдық әдіс, оның ерекшелігі

Қазақ тіл білімінде қатысымдық әдістің негізін қалаған профессор Ф. Оразбаева берген анықтамаға жүгінсек, «Қатысымдық әдіс дегеніміз – оқушы мен оқытушының тікелей қарым-қатынасы арқылы жүзеге асатын; белгілі бір тілде сөйлеу мәнерін қалыптастыратын, тілдік қатынас пен қағидалардың жүйесінен тұратын; тіл үйретудің тиімді жолдарын тоғыстыра келіп, тілді қарым-қатынас құралы ретінде іс жүзінде асыратын әдістің түрі» [3:78]. Сөйлеуді үйрету барысында айтып өткен лексикалық, фонетикалық, грамматикалық минимумдар мен сөздік материалдар алынады. Олардың барлығы сөйлеуді меңгеруге тікелей қатысы бар жағдаяттар болып табылады.

Сөйлеу, оқу іскерлігімен қатар, жазу іскерлігін, проблемалық ситуациялардан шыға білу іскерлігін дамыту сабақта интерактивті оқыту әдістерін қолдануды талап етеді.

Қазақ тілін мемлекеттік тіл ретінде отандық және шетелдік тіл үйрету әдістемелерінің озық үлгілерін тиімді пайдалана отырып, үздіксіз оқыту бүгінгі күннің басты талабы. Бұл – өсіп келе жатқан балалар мен жастардың үйлесімділікпен дамуы, елдік рухты көкірегіне түйіп, ұлттық дүниетанымды терең меңгеруі үшін де, елдік санада тәрбиеленуі үшін де ауадай қажет. Тілді оқытуда жеке тұлғаның қалыптасуына ерекше мән береу қажет.

Құрмалас сөйлем белгісі, байланысу тәсіліне қарай түрлері. Көп құрамды құрмалас, түрлері. Салалас құрмалас сөйлем, мағналық топтары.

Құрмалас сөйлем белгісі. Қазақ тіліндегі құрмалас сөйлем оның түрлері

Қызметтік тіл, оның түрлері:креол, пиджин, лингва франка

Пиджин,креолтілдері.Кейбірелдердехалықтарарасындағықарым-қатынасқызметінпиджин тілдеріатқарады(пиджин-инглиш,лингва-франка,бичламар,португалпиджин).МұндайгибридтітілдерҚиырШығыс,Мұхителдерінде,БатысАфрика,ЛатынАмерикаелдеріндеорыналған.

Пиджин қарым-қатынас жағдайында ортақтығы жоқ түрлі топтағы тілдер арасында болады, көбіне ауызша түрде жүзеге асады. Пиджин тілдер қзметі жағынан шектеулі, этникалық топтың ешқайсысының ана тілі болып танылмайды.

Ал белгілі бір этностың туған тілі болып кеткен пиджин тілін креол тілдер деп атайды.

Пиджиндер(ағыл.businessсөзінбұзыпайтуданшыққан)орысшапиджины.Негізтілдіңқұрылымынбұзып,қарапайымдапдамуданпайдаболғантілдертипі.Пиджинкөбінесеағылшынтілініңнегізіндеқалыптасқан,соныменбіргефранцуз,испан,португалтіллдерінегізіндеқалыптасқандарыкездеседі.П.халқыаралас,әртектіелдердеэтносаралыққатынасқұралыретіндеқолданылады.П.тілдіңтабиғидамуынәтижесіндеемес,этносаралыққатынасжағдайынданегіз-тілдіңөзгеруінентуғ,ан.Ол– генетикалықдамуданпайдаболмаған,аймақтық-типологиялықкатегория.П.белгіліжағдайдаіріаймақтардакойнетүрінде,кейдересмитілтүріндеқызмететеді.

Креолтілдер(фран.Creole<исп.Criollo)белгілі бір еуропалық тілдің бір кезде отарланған байырғы халықтың қатынас құралы ренітде қолданылуы нәтижесінде туған аралас тіл.Креол тілдер негіз-тіл мен жергілікті халық тілінің пиджинделуі процесі негізінде туып,жергілікті халыққа ана тіліндей қызмет етеді.Креол тілдерАфрика,Азия,Америка,Океанияелдерінде25-30млн.адамсөйлейді(Ғ.Қалиев).

Алтілдердіңбәсекелестігіменқақтығысынәтижесіндебіртілденбіртілгекірмесөздердіңауысуыорыналады.Бір-біріменондайәрекеттестіккетүскентілдердіңалыпотырғанорнынақарайсубстрат,суперстратжәнеадстратдепбөлінеді[].

Креол.Бразилиядаақадамныңнегрдентуғанбалаларымулаттар,индеецтердентуғанбалаларыкабакко,ақәйелдерденжаңақұрлыққакелгенсоңтуғанбалаларыкреолдеп,алнегрмениндейлердіңортасынаншыққандармамелукодепаталыпты(Ә.Кекілбай,Тілжәнетәуелсіздік,89-б.).

Лексикалық мағына құрылымы: денотаттық, сигнификаттық, конотаттық мағына түсінігі Сөздің жеке тұрғандағы немесе сөйлем құрамында келгендегі білдіретін ұғымдық бейнесін лексикалық мағына дейміз.Сөз мағынасы – ұғымның мазмұны, оның адам санасындағы жалпыланған, дерексізденген белгісі, басқаша айтсақ, мағына дегеніміз– ұғымынң сөзде бейнеленуі. Сөз мағынасын лингвистикада семантика деп те атайды, яғни сөздің семантикалық жағы дегенде сөздің мағыналық ерекшеліктері түсіндіріледі.Семасологиялық зерттеулердің ең бірінші қарастыратын мәселесіСөз мағынасы.Түбірлер– заттық мағына білдіріп, негізгі лексикалық мағынаға ие болса, аффикстер– грамматикалық мағынаны құрайды.

Академик В.Виноградов сөздің лексикалық мағынасының 3 түрін көрсетеді:

атауыштық( номинативт)мағына– сөздің жеке тұрғандағы немесе еркін тіркес құрамындағы мағынасы фразеологиялық байлаулы мағына– тек тіркес құрамында айқындалады

синтаксистік шартты мағына– тек сөйлем ішінде айқындалады Денатот деп– белгілі бір сөзді айтқанда, ойымызға оралатын зат (құбылыс) немесе оның ерекше белгілері.Сигнификаттық мағына деп абстракті, дерексіз ойлау негізінде пайда болатын мағынаны айтамыз.Сигнификативтік мағына сөзді ұғыммене, оймен байланыстырады.Сөздердің логикалықұғымық, семантикалық, синтаксистік, тіркесімдлік қабілетін анықтаушы тілдік мағынаСинтагмалық мағына деп аталады.

Познавательные статьи:



Формы дистанционного обучения

Передача мяча двумя руками снизу

Значение правильной осанки для жизнедеятельности человека

Основные ошибки при выполнении передач мяча на месте