лекция ҚР қылмыстық құқық негіздері
- Қылмыс. Қылмыстық жаза.
- Қылмыстың категориялары мен құрамы.
1. Қылмыс жасау сәтінен бастап мемлекет пен қылмыс жасаушы тұлғаның арасында туындаған қатынастарды реттейтін нормалардың жиынтығын қылмыстық құқық деп атаймыз.
Қылмыстық құқықтың міндеттері: ҚР ҚК 2-бабында «адам мен азаматтардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін, меншікті, ұйымдардың құқықтарын, мен заңды мүдделерін, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, ҚР конституциялық құрылысы мен аумақтық тұтастығын, қоғам мен мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін қылмыстық қол сұғушылықтан қорғау, бейбітшілік пен адамзаттың қауіпсіздігін қорғау» деп көрсетілген.
Қылмыстың белгілері:
- Қоғамға қауіптілігі
- Заңға қайшылығы
- Айыптылығы
- Жазаланатындығы
Жазалау қатерімен тыйым салынған, айыпты, қоғамдық қауіпті әрекет не әрекетсіздік қылмыс қылмыс деп танылады.
2. Қылмыс сипаты мен қауіптілік дәрежесіне қарай 4 категорияға бөлінеді:
онша ауыр емес, ең ауыр жаза қасақанап 2жылға бас бостандығынан айыру – абайсызда 5 жылға дейін
ауырлығы орташа, қасақана 5 жылға дейін, абайсызда 5 ж астам, ауыр 12 жылдан аспайтын қасақана жасалған ерекше ауыр 12 ж астам бас бостандығынан айыруға жазаланатын.
Қылмыстың құрамы:
Қылмыс құрамының элементтері
Элементтердің қажетті белгілері
Элементтердің факультативтік белгілері
Қылмыс объектісі
Қылмыстық заңмен қорғалатын қоғамдық қатынастар
Қосымшы об-ні құрайтын қоғамдық қатынастар, қылмыс заты
Қылмыстың объективтік жағы
Қоғамға қауіпті әрекет
Қоғамға қауіпті зардар, қылмыс жасаук тәсілі, уақыты орны, жағдайы, құралы, қаруы
Қылмыс субъектісі
Адам болуы, есі дұрыстық, белгілі жасқа толуы 16 жасқа
Арнайы суб-ні сипаттайтын белгілер: лауазымды адам, туыстық қатынасы бар адам, ҚР азаматы тб
Қылмыстың суб-тік жағы
Кінә (абайсыздық немесе қасақана) Кінә кез-келген қылмыстың суб-тік жағының негізі және міндетті белгісі.
Мотив, мақсат, эмоционалдық жағдай
Қылмыстық құқық – құқықтың заңдылықта белгіленген, іс-әрекеттің қылмыстылығы мен жазаланушылығын, сондай-ақ қылмыстық жауаптылық пен одан босатудың саласы, құқықтық норманың жиынтығы.
Қылмыс – қоғам үшін қауіпті заң бұзушылықтың өрескел көрінісі, ол заңда тыйым салынған, заңмен жазаланатын, әрекет немесе әрекетсіздік.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. И.У.Рогов, М.А. Сарсембаев, Уголовное право. Учебное пособие.Алматы: Гылым.1998
2. «Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі». 16 шілде 1997ж.
|
