Байланыс арнасы бойынша сигнал беру әдістері

↑

▷ Содержание

⇐ ПредыдущаяСтр 23 из 34Следующая ⇒

Сызықты емес өтпелі әсерлер күшейткіштердің амплитудалы сипаттамалары. Статистикалық сипаты бар көпарналы сигналдарды күшейту кезінде заттар сызықсыздық өлшемін екі нәрсе анықтайды: қайта жіктелудің белгілі бір уақыт шегі аралығындағы көпарналы сигналмен асыру және бұл шекке жетпейтін жүктелу кезінде беру жүйелерінің сызықсыздығы. Қайта жүктелу шегінен асыру кедергі келтіруші кернеу импульсі ретінде көрінеді. Бұл импульстың энергиясы жиіліктердің жалпақ жолағымен таралған және көпарналы жүйелердің барлық каналдарына түседі. Көпарналық сигнал деңгейі кезінде беру жүйесінің сызықсыздығы, қайта жүктелу шегіне жетпеуі, сызықты емес заттардың туу себебі болып табылады. Бұл заттардың қуаты қолданылытын жиіліктер жолағында таралған көпарналы сигнал қуатына тәуелді. Сондықтан, сызықсыздықтың екі түрі де көпарналы сигнал функциясы болып табылады.

Көпарналы сигналының негізгі параметрі қуаттың шекті және орта мәні болып табылады. Көпарналы сигналдың орта және шекті мәні қазіргі уақытта ЖЖ беру жүйелерінде іске асатын активті каналдар санына, канал кірісіндегі сөйлесушу ток деңгейлеріне, эксплуатация жүйесіне және қосылуды ұйымдастыру әдісіне байланысты үздіксіз өзгеріп тұрады. ЖЖ жүйеде канал аз болған сайын уақыт бойынша қуаттың орта және шекті мәні көбірек өзгереді; канал көп болса, бұл өзгерістер аз болады. Канал саны 300-ден көп болса орташа қуат тұрақты болып қалады. ТЖ каналындағы сигнал қуатының өзгеруі телефонды хабарды беру кезінде байқалады. Сигнал бұл түрінің қуаты абоненттік телефон аппаратының электрлік сипаттамаларына байланысты, дифсистемалар желілеріндегі кері токтан, қалалық желілер жағдайына және т.с.с тәуелді [53].

Айтылғандардан шығатыны, сызықсыздық заттары мен көпарналы сигнал параметрі арасындағы тәелділік статистикалық заңдылықтармен анықталады, қабылданған анықтамаға байланысты сызықсыздық заттары бөгеуіл ретінде қарастырылады.

Сызықсыздық заттарының бір ерекшелігін айта кету керек. Егер сызықты емес жүйе белгілі бір каналдарға ортақ болса, (мысалы, топтық және көпаранлы жүйелердегі сызықты күшейткіштер).

Каналдарға бөгеуілдер болады, ол дегеніміз - жүйенің барлығына сызықты бұрмалану болып табылады. Бұл ерекшелік шығыстағы сызықты емес продуктілер жүйе бөлігіндегі толық сигналмен анықталады, оның каналдарының кез келген шығысында сызықты емес продуктілердің көлемі сигналдың шығысында айтыла алмайды.

Аддитивтілер разрядына бөгеуілдерді жатқызуға болады, кедергі жасап тұрған кернеудің қысқа уақытты тастауларын ұсынылған. Бұл бөгеуілдерге тек соңғы жылдарда ғана назар аударыла бастады. Мәліметтерді беру - жаңа байланыс түрі пайда болғаннан бері қарай. Мұндай кедергі жасаушы факторлар импульсті бөгеуілдер деген атау алды.

Импульсті бөгеуілдер өздерін периодты емес тізбектелген импульстер деп таныстырады, қысқа уақытты қоздырғыш ЭДС. Бұл ЭДС-тердің пайда болуы кездейсоқ, нашар байланыстардың бар болуы жеке, топтық және сызықты құрылғыларда, әр түрлі ауысу түрлерінде және т.с.с.. Импульсті бөгеуілдердің тығыздығының аса өсуі, әр түрлі магистралды жұмыстарды істеу кезінде байқалады. ТЧ каналдарында импульсті бөгеуілдерді қуыстарда байқалады және олар сөздік сигналдардың сапасына зияны аз. Беріліс мәліметтеріне арналған каналдарда олардың зияны едәуір өскені байқалады, өйткені импульсті бөгеуілдердің әсер етуі элементарлы посылканың ұзақтылығымен өлшенеді және амплитудалы импульсті бөгеуілдердің қателерінің туындауы берілген ақпараттың ішінде. Біздің мемлекетте және шетел елдерінде жасалған тәжірибеге қарағанда негізгі себебі ақиқатты жоғалтуы.

Флуктуациялық бөгеуілдерді бұдан былай бөгеуілдердің сараңдығы дейміз. Сызықты және сызықты емес ауыспалы әсер етуі, бағыттас ағынмен және де сыртқы әсерлердің кейбір түрлерімен байланысты. Каналдардағы байланыс өткізгіші негізі жылулық бөгеуілдер болып табылады, және де сызықты және сызықты емес ауыспалылығының бөгеуілі. Бұл бөгеуілдер түрлері нормаланады, ал олардың беріліс ақпаратының сапасына әсері екілік тығыздау аппаратураларын жасауға ескеріледі. Бұл бөгеуілдерді «флуктуациялық бөгеуілдер» деп біріктіруі жеткіліксіз, өйткені ол байланыс каналдарда болып жатқан физикалық үрдістердің мағынасын көрсетеді. Дегенмен бұл бөгеуілдердің өте ұқсас сипаттамалары бар. Оларға:

· Байланыс каналдарымен алып отырған, жиілік спектраліндегі бөгеуілдерден тұратын жиіліктерді реттеу тең ықтималдылығы;

· Тәуелсіз кездейсоқ үрдістердің үлкен саны. Осы бөгеуілдерді шақыратын лездік мәннің нормальды бөлуін бөгеуіл кернеуінің U (t) нәтижесі математикалық күтумен анықталады, 0-ге тең және ортақ квадратты ауытқулар, атап жатқан кернеу  мәніне тең.

· Кейбір ақпараттар түрлерін сапалы берудегі ортақ әсер етулер. Селективті және гармоникалық бөгеуілдер деп – энергия жиіліктің жіңішке жолағына сақталған (немесе жиілікті диапазон нүктесіне деп те айтылады). ВЧ жүйелеріндегі байланыс арналары бөлек арналы жиілікте автоматты реттеу.

Селективті бөгеуіл деңгейі арнаның өткізу жолағына негізгі тасушы жиілік енеді. Бұдан басқа селективті бөгеуілдің бар болуы параллельді жүйелер арасындағы өту және радиостанцияларға әсер етеді.

Импульсті бөгеуілдердің себеп әсері туралы біз айтып кеткенбіз. Дегенмен олармен күресу әдістеріне өтпектен бұрын «импульсті бөгеуіл» дегеніміз не екенін ұғынуымыз керек. Байланыс арнасында жұмыс істейтін басқа түрлерінен импульсті бөгеуілдерді белгілеп алуға мүмкіндік береді.

Бөгеуліктермен күрескенде үлкен ықтималдылықпен берілетін ақпаратта болатын қателікті ескерген жөн. Сол себепті амплитудасы белгілі бір мәннен асқан импульсті бөгеуліктерді тіркеумен шектеледі.

Байланыс каналдарындағы импульсті бөгеуілдер ВЧ сызықты трактыларында пайда болатын периодты емес бірлік импульстер тізбегінің әсерін көрсетеді. Сол себепті импульсті бөгеуілдерді жиіліктік шектелген жүйенің бірлік, қысқа уақыттық, ЭДС уақыты бойынша соққының қозуына реакциясы ретінде қарастыруға болады. Бұл ЭДС-тің әсер ету уақыты аз да, ал жүру интервалы байланыс каналдарында болатын өтпелі үрдістердің ұзақтығынан үлкен. Бұдан байланыс каналының кірісінде пайда болатын импульсті бөгеуіл байланыс каналдарының өткізу жолағына қарағанда кеңірек спектрге ие екендігін байқауға болады. Импульсті бөгеуілдердің байланыс каналдарына өтетін орын, негізінен, беру жүйесінің ВЧ сызықты трактылы болғандықтан, импульсті бөгеуілдерді тіркеу кезінде фильтрді айналып өтіп, байланыс каналының кірісіне түсетін сирек, бірақ теориялық тұрғыдан мүмкін бөгеуілдер қарастырылмайды.

Жасалынған шектеулерді ескере отырып, «импульсті бөгеуіл» түсінігін келесі түрде айтуға болады. Импульсті бөгеуіл деп – байланыс каналының беру жүйесінің ВЧ сызықты трактысындағы қысқа уақыттық кедергісінің әсеріне  реакциясын айтамыз. Байланыс каналының шығысындағы бөгеуілдің амплитудалық мәні мүмкін болатын сигнал амплитудасынан  үлкен немесе тең болады, ал жүру интервалы каналдағы  өтпелі үрдісінің ұзақтығынан әлдеқайда үлкен болады. Мұнда  - сызықтық трактыдағы кедергілік әсерінің ұзақтығы; - байланыс каналындағы тиімді берілістің жиіліктік жолағы; - сигналдың амплитудалық мәні; - импульсті бөгеуілдің амплитудалық мәні.

Мультипликативті бөгеуіл кейбір электрлік өлшем ретінде анықталады, ал оның сигналға әсері  түріндегі оператормен анықталады. Мультипликативті бөгеуілдер беріліс канал коэффициентінің кездейсоқ өзгеруілерімен анықталады. Сымды байланыс каналдарындағы Мультипликативті бөгеуілдердің кең тараған түрі ретінде, байланыс каналдарындағы түрлі себептер әсерінен болатын қалдықты өшудің кездейсоқ өзгерісі ретінде қарастырылады. Негізгі себептерге мыналар жатады:

· Деңгейді автоматты реттеу (ДАР, АРУ) жүйесінің АЧХ сызықтық трактысының өзгеруін дәл емес компенсациясы;

· ДАР құрылғыларындағы ақаулықтар;

· Техникалық персоналдың қате қадамдары;

· Байланысу орындарындағы контактілердің бұзылуы;

· Генераторлық қондырғыны айырып-қосу;

· Дистационды қоректі қайта қосу;

· Станциялық қоректі қайта қосу;

Осы себептерге байланысты пайда болатын қалдықты өшудің өзгерісі түрлі сипатқа ие. Температуралық бұзылулардың дәл емес компенсациясы қалдықты өшудің баяу өзгерісіне алып келеді, ал олар күнделікті эксплуатация немесе регламентті жұмыстарды атқару үрдісінде компенсирленеді.

Сол себепті мұндай өзгерістер түрлі ақпаратты берудің сапасына әсері аз болады. ДАР (АРУ) құрылғыларындағы ақаулықтармен техникалық персоналдың қате қадамдарының нәтижесінде қалдықты өшудің салыстырмалы түрде баяу да, жылдам да, қысқа уақыттық өзгерісі пайда болады. Қалған себептер қалдықты өшудің қысқа уақыттық өзгерісіне алып келеді.

Қалдықты өшудің барлық өзгерісін (ұлғаюын) екі топқа бөлуге болады:

1. баяу өзгерістер, қалдықты өшудің тең ықтималдықпен өсуі де, төмендеуі де мүмкін. Бұл өзгерістер қалдықты өшудің тұрақсыздығы деп аталады.

2. тез, қысқауақыттық – сигнал деңгейінің қысқа уақыттық өзгерулер. Өзгерістер қалдық өшулердің (күшеюі) өсуін (төмендеуін) шақырады.

Сигнал деңгейінің аз уақыттылы өзгерістері салыстырмалы терең және терең емес деп бөлінеді. Шекаралық мәнді анықтау кезінде осы төмендеулер дискретті ақпаратты беру сапасына әсер етеді. Терең төмендеулер алдағы уақытта аз уақыттылы үзілістер сигнал деңгейінің төмендігі үлкеюіне әкеледі, 17,4(дб)-ден асатын жағдайда. Терең емес төмендеулер деп - алдағы уақытта сигнал деңгейінің аз уақыттылы төмендеуі атаймыз (17,4 (дб)-ден аспайтын).

Аз уақыттылы үзілістер ақпаратты жоғары жылдамдықты, ортажылдамдықты беруде. Және сигналдарды тональды телеграфия сапалы беруге әсер етеді.

Сигнал деңгейінің аз уақыттылы төмендеуі дискретті ақпаратты беруде нақтылықты жоғалтуды талап етпейді. Бірақ та тональды телеграфия арна жұмысының сапасына айтарлықтай әсер етеді. Одан басқа да кедергі жасайтын факторлар деңгейінің төмендеуінен қателіктер және орта жылдамдықты және жоғары жылдамдықты ақпаратты берудегі қателіктер туындатады.

Бақылау сұрақтары:

1. Модуляция және кодтау кезінде қандай бөгеуліктер пайда болады?

2. Бөгеуілдердің негізгі түрлері?

3. Ақпаратты өндеу кезіндегі бұрмаланулар?

      3. Бөгеуілдерді моделдеудің алгоритмі?

Познавательные статьи:



Психологические особенности спортивного соревнования

Приготовление дезинфицирующих растворов различной концентрации

Занятость населения и рынок труда

Социальный статус семьи и её типология