АЗАҚ ГУМАНИТАРЛЫҚ-ЗАҢ УНИВЕРСИТЕТІ
ҚАЗАҚ ГУМАНИТАРЛЫҚ-ЗАҢ УНИВЕРСИТЕТІ
Пән: _Құқық негіздері _________ Кредит саны:__2_________
Дәріс № ______ Соның ішінде сабақ түріне байланысты_________
Дәріс тақырыбы Қаржы құқығының негіздері Факультет_____________
Оқытушы _Спанов А.К____________ Академиялық жыл_2011/2012________
Курс 1_________________________ Семестр_2_________
1.Дәрістің мақсаты:
Қаржы құқығының пәні, қағидалары, қайнар көздері және жүйесінің мазмұнын ашып, түсінік беру.
2.Жоспары:
Қаржы құқығының негізгі ұғымдары
Бюлжет құқыгы негіздері
Салық: ұғымы, жүйесі, түрлері
4. Инвестициялық құқық негіздері.
3.Дәрістің қысқаша мазмұны:
Қаржы құкығы мемлекеттің дамуының әрбір нақты кезеңінде оның міндеттері мен қызметтерінің үздіксіз атқарылуын қамтамасыз ету үшін мемлекеттің қаржылық қызметінің барысында пайда болатын қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы.
Мемлекеттің қаржылық қызметі түрлі әдістердің көмегімен іске асырылады. Осындай әдістердің бірі ақшалай қаржы жинау, яғни, жеке және занды тұлғалардың табысының, пайдасынын бір бөлігі занда көрсетілген мерзім мен мөлшерде мемлекеттің бюджетіне түседі. Бюджетке аталған түсімдердің уақытында төленуін мемлекеттің арнайы органдары бақылап отырады. Белгіленген мөлшерде, бюджеттік емес қорларға да міндетті жарналар жіберіледі, мысалы зейнетақы жинақтау қорларын айтуға болады. Мемлекеттік мекемелердің халыққа көрсеткен қызметтері үшін алынатын мемлекеттік баждар мен алымдар да міндетті түрде мемлекеттік бюджетке түседі.
Мемлекеттің қаржылық іс-әрекет және қаржылық бақылау-мен айналысатын кептеген органдары бар. Оларға мемлекеттік биліктің жоғарғы өкілетті және атқару органдары - Мәжіліс пен Сенат, Үкімет, Қаржы министрлігі, Ұлттық Банк, Санақ палатасы, Қазыналық, салық комитеттері, салық полициясы, басқа да кептеген қаржылық бақылауды іске асыратын әр түрлі инспекциялар жатады.
Мемлекеттік емес кәсіпкерліктен басқа тірлікпен айналысатын субъектілердін каржылық-шаруашылық жағдайын тексеруді мемлекеттік емес тексеру-бақылау органдары - аудиторлар жүзеге асырады.
Мемлекеттің қаржылық іс-әрекетінің 6арысынд,а материал-ды және ұйымдастырушылық сияқты екі түрлі қаржылық қатынастар қалыптасады.
Материалды мағынасында бюджет мемлекеттің ақша қоры. Осы тұрғыдан қарағанда бюджет, дегеніміз мемлекеттің міндеттері мен функцияларын іске асыруды қаржымен камта-масыз етуге арналған орталықтандырылған ақша қоры.
Кұкықтық санат мағынасында бюджет көмегімен орталык және жергілікті денгейлердегі мемлекеттік ақша қорының қалыптасуының және бөлінуінің қаржылық жоспары бекітілетін қаржылық-кұқықтық акті.
Бюджет үрдісінде туындайтын қатынастар бюджеттік қатынастар деп аталады. Бюджетті жоспарлау, карау, бекіту, атқару, нақтылау, түзету жөніндегі, бюджеттің атқарылуы бойынша бюджет есебі мен есептілігін жүргізу мемлекеттік қаржы бақылауы, соңдай-ақ байланыстырылған гранттарды жоспарлау мен пайдалану жөніндегі Қазақстан Республикасынын бюджет заң-дарымен реттелген қызмет бюджет үрдісі деп аталады. Бюджеттер және Қазақстан Республикасы Ұлттық қоры, сондай-ақ бюджеттік үрдістер мен қатынастар жиынтығы бюджет жуйесін кұрайды.
Салық дегеніміз мемлекет біржақты тәртіппен заң жүзінде белгілеген, белгілі мөлшерде жүргізетін, қайтармсыз және өтеусіз сипатта болатын бюджетке төленетін ақшалай төлемдер.
Салықтың түрлері. Әр түрлі негіздерге байланысты салықты бірнеше топтамаларға бөлуге болады. Салыктың ауыртпалығын көтеретін субъектіге байланысты салыктар тікелей және жанама болып бөлінеді. Тікелей салық салык төлудің субъектісі оның ауыртпалығын өзі тікелей көтереді, яғни төленген салык тікелей оның мүлкінің, еңбекакысының азаюына әкеледі. Мысалы тікелей салыкка жеке табыс салығын жаткызуға болады.
Казақстан Республикасында төмендегідей салықтың түрлері колданылады: 1. Корпорациялык табыс салығы; 2. Жекетабыс салығы; 3. Косылған құн салығы; 4. Акциздер; 4-1. Экспортталатын шикі мүнайға, газ конденсатына рента салығы; 5. Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы төлемдері; 6. Әлеуметтік салық; 7. Жер салығы; 8. Көлік кұралдары салығы; 9. Мүлік салығы.
|
