Геодезиялық аспаптардың дамуының негізгі тенденциялары

↑

▷ Содержание

Стр 1 из 28Следующая ⇒

Билет №1

1. Геодезиялық құралдарға қойылатын талаптар, жаңа технологияларды енгізу қажеттілігі, жаңа технологияларға қойылатын талаптар;

Жаңа өлшеу құралдары мен әдістерінің енгізілу барысында геодезиялық аспаптанудың ролі артты. Бұл қолданбалы техникалық пән- жаңа геодезиялық аспаптардың теориясын, құрылысын, пайдаланылуы және метрологиялық қызмет көрсетуін үйрететін, сонымен қатар олардың техникалық қызмет көрсету ережелерін және эксплуатациялау жұмыстарымен таныстырады. 

Инженер-геодезист геодезиялық аспаптарды таңдау үшін және оларды оңтайлы қолданып, қажет болған жағдайда ақаулықтарын жоя білуі керек, сондықтан олардың құрылымын жетік меңгерулері шарт, сонымен қатар жаңа жоғары өнімді геодезиялық құралдардың өңдеуіне қатысулары шарт.

Қазiргi геодезиялық құралдарға қойылатын шарттар келесідей талаптармен анықталады:

- геодезиялық өлшемдердiң еңбек өнiмдiлiгiнiң жоғарылату қажеттiлiгімен және экономиканың даму қарқынымен;

- геодезиялық жұмыстарды автоматтандыру өзектiлiгі және үлкен масштабтағы түсiрістер;

- құралдарды эксплуатациялау, тасымалдау және сақтау шарттарымен;

- зауыт-аспап жасап шығарушылардың техникалық және технологиялық мүмкiндiктермен;

- тұтынушылардың сұраныстарымен.

Заманауи геодезиялық құралдар еңбектiң жоғарғы өнiмдiлiгiн далалық жағдайларда тасымалдау және эксплуатациялаудың жоғары сенімділігін, сонымен қатар өлшеу опрецияларының оңай және ыңғайлылығын қамтамасыз етуi керек.

Қойылған талаптарды тек қана габариті және массасы аз, коорозияларға және басқа қоршаған орта күштеріне қарсы тұра алатын, ыңғайлы автоматтандыру элементтері бар құралдар қанағаттандыра алады.

Геодезиялық өлшемдер кеңістікте координата мен бұрыштарды өлшеудің негізін қалайды. Қазіргі уақытта геодезиялық өлшемдерде қолданатын аспаптар, заман талабына сай, лазерлі- компьютерлі технологияларға көшті. Сондықтанда, өлшемдердің дәлдігін қажет еткенде қандай технология әдісімен орындалғанын қарастырады.

Қазіргі геодезиялық аспап – ол электроника, дәл механика, оптика, және басқа ғылымдардан тұратын жоғарғы технологиялық өнім. Ал спутниктік навигациялық жүйені қолдану геодезиялық аспаптардың жаңа цивилизациясы болып саналады. 

Материалдарды сандық өңдеу әдісінің дамуы стандартты түрдегі өнімдер – сандық карта, әр түрлі мақсаттағы пландар, сандық фотопландар, сонымен қатар өнімнің жаңа түрлерін – 3D модельдер, оперативті және планды мониторингке ақпараттар алуға мүмкіндік беретін жаңа эффектілі технологияны түзеді.

Келешектегі даму бағыты – ол өлшемдерді толығымен автоматтандырып, және жаңа технологиялар құрастыру.

Стандартты технологияларға қарағанда, арнайы әдістер кез – келген бір өлшеуді тез арада және өте жоғары дәлдікпен алуға мүмкіндік тудырады.

Технология саласындағы прогресстер салдарынан қағаз карталар толығымен сандық карталарға ауыстырылды.

Геодезиялық жүйелердің даму тенденциясына электронды тахеометрді жатқызуға болады. Соңғы кездері электронды тахеометрдің жай аспаптардан робот тәрізді станцияларға өзгерту тенденциясы орын алады. 

Бұл шынайы уақытта қозғалыстағы объекттердің үш өлшемді координаталық дәлдігін анықтайтын тәсіл. Аталған методика геодезияда даладағы жүмыстарды орындауда дәлділік қажет етілген жағдайда қолданылады. RTK методикасы арақашықтық бойынша шектелген – ол базалық станциядан 10-15 км – қолданыла алады. Алайда көптеген базалық станция жүйелері пайда болысымен, RTK - әдісі кеңінен қолданыла бастады. RTK әдісі фаза бойынша дифференциалды GPS өлшемдерін қолданып, шынайы уақытта сантиметрлік дәлдікті қамтамасыз етеді.

Координаталар жүйесінде орналасуын дәл анқытау үшін бір қабылдағыштың фазалық өлшемдерін, қабылдағыш пен спутниктің сағаттарының синхронды емес қателігін жою үшін келесі қабылдағыштың өлшемдерімен комбинирленеді. Фильтрация процедурасынан кейін бір қабылдағыштың екіншісіне қатысты координаталары есептелінеді. RTK жүйесіне GPS қабылдағыштан, антенналардан, радиомодем мен радиоантеннадан тұратын базалық және қозғалмалы станциялар кіреді.

Шынайы уақыттағы кинематика rtk gps әдісін қолдана отырып көпірлердің деформациясын бақылау

Заманауи көпірлер ауыр салмақтағы жүктемелерді көтере алады. Қазіргі уақытта осы көпірлердің деформациясын бақылауда RTK GPS технологиясын қолданған тиімді. Бұл жүйенің басқа жүйелерден артықшылығы ол ығысуларды нақты және тез бақылайды. Шығындар мен уақытты да үнемдейді. RTK GPS технологисын Гонконгта аспалы көпірдің деформациясын бақылау үшін тәжірибе жүргізген.Тәжірибе нәтижесінде көпір деформациясы сантиметрлік дәлдік деңгейде бақыланған. Осы мәліметтердің негізінде инженерлер көпірлердің ұзақ мерзімде қызмет көрсетуі үшін бақылаулар жүргізе алады.

RTK GPS технологиясын басқа елдерде аспалы көпірдің деформациясын бақылауда қолдануына байланысты, біздің қаламыздағы Ертіс өзені арқылы өтетін аспалы көпірдің деформациясын бақылауда да қолдануға болады.

Бұндай ұзын көпірлер жүктемелер әсерінен бірнеше сатиметрден метрге дейін ығысуы мүмкін. Бұл деформациялар қозғалушы транспортқа қауіпті жағдай туғызбайды, олар тек көпірдің біртұтастығына әсер етуі мүмкін. Сондықтан да шынайы уақыттағы GPS өлшеулердің дәлдігі сантиметрлік деңгейге дейін жеткізілген. Шынайы уақытта GPS-пен өлшеу көпірдің жел, температура және транспорттық жүктемелер әсеріне бақылау жүргізуге қажетті құрал болып саналады.

 GPS жүйесі 5 жүйеден тұрады: GPS-қабылдағыштар, мәліметтерді жергілікті және глобальді жүйеде қабылдау, және компьютерлік жүйеден тұрады. Бұл жүйе бақылаудың дәлдігін және анықтығын жоғарылатады.

Ең озық технологиялардың бірі RTK (шынайы уапқыттағы кинематика)- шынайы уақытта координаттарды сатиметрлік дәлдікпен қамтамасыз ететін әдіс.

Соңғы 15 жыл ішінде GPS технологиясын қолдану геодезияда және навигацияда үнемі дамып отырды.

Геодезияда жергілікті жерге бекітілген бір немесе бірнеше анықталған пункттерді анықтау жұмыстары көбінесе орындалады. Әдетте жаңа пункттердің координаталары қатыстық әдіспен есептеледі. Бұл жағдайда алынатын мәліметтің дәлдігі пункттердің арақашықтығына тәуелді. Көптеген жағдайларда шынайы уақытта пункттердің кординаталарын анықтаудың қажеті жоқ. Бірақ, бірнеше геодезиялық мәселелер, мысалы жобаны жер бетіне шығару шынайы уақытта өлшеуді қажет етеді.

Бастапқы кездерде барлық түсіріс әдістерінде мәліметтер қабылдағышқа келесі өңдеу үшін жазылатын. Қозғалмалы қабылдағышпен алынған координаттар жеткілікті дәлдікті бере алмады. Бірақ көптеген жұмыстар далалық өлшеулер жүргізу кезінде нақты координатты қажет ететіндіктен, базалық және қозғалмалы қабылдағыш радиобайланыс орнату қажет болды.

RTK режимінде түзетпелерді беру үшін радиоканал қолданылады. Кодты DGPS режимінде RTCMSC-104 түзетпелері әдетте 200 бит\сек жылдамдықта беріледі. Ал RTK режимінде мәліметтердің берілу жылдамдығы 2400 бит \сек-тан кем болмау керек.

Егер мәлімет беруші антенаны 30 метр биіктікте орналастырсақ, ал қабылдағышты 2 метр биіктікте орналастырсақ, онда радиосигналдың максимальды таралу ұзақтығы 28 км-ді құрайды. Бірақ мұндай ұзақтыққа жету қиын. Радио сигналдың жолындағы кез-келген кедергі оның таралу ұзындығына әсер етеді. Атмосфералық аномалиялардың салдарынан радиосигналдың таралу ұзақтығы есептелгеннен көп болуы мүмкін.

Шынайы уақыттағы кинематика технологиясын кадастрлық түсірістерді жүргізу үшін де қолданады. Американдық орман шаруашылығы қызметі осы технологияны бірнеше жобаларда қолданды. Жерге орналастырушылар жердің орналасуы мен шекараларын анықтау үшін құралдардың тұтас компастан бастап GPS технологиясына дейін спектрін қолданады. Бұл құрал әртүрлі түсірістерде дәлдігін, сенімділігін және жеңілдігін жоғарлатты.

GPS геодезистке жердегі пункттің орналасуын анықтауға, сызықты тез бекітуге мүмкіндік береді. RTK технологияны қолданушы топограф пунктті жер бетіне есептелгеннен бірнеше сантиметр артық шығарады.

RTK жүйесі әдетте екі немесе одан көп GPS-қабылдағыштан, үш немесе одан да көп радимодемнен тұрады. RTK жүйесінде бір қабылдағыш базалық станцияда белгілі координаттарымен тұрады және радио бойынша координат түзетпелерін бір немесе бірнеше қозғалмалы қабылдағыштарға береді. Шынайы уақытта нүктелерді жер бетіне шығару, оның нақты координаттарын жазу, азимуттарды есептеу және жақын пункттерге дейінгі арақашықтықта есептеу және бастапқы реперлердің орналасуын анықтауға болады.

Қорытындылай келе RTK технологиясы бүкіл әлемде геодезиялық өндіріс жұмыстырында кең қолданыста деп айтуға болады. Технологияның алдағы уақытта одан әрі даму потенциалы және зор болашағы бар.

Познавательные статьи:



Где возникла философия и почему?

Относительная высота сжатой зоны бетона

Сущность проекции Гаусса-Крюгера и использование ее в геодезии

Тарифы на перевозку пассажиров