ЦалҺа амн бузрта, цалдҢ йовдл Һарута.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 143 из 156Следующая ⇒

ЦАДХЛҢ ӨЛИГ МЕДДГО.

Түрү, зовлң уга, эдл-ахута, бәәхтә күн талдан күүнә зовлң меддмн биш гисн утх-учрта үгмүд. Геснь цадхлң күн хаҗудан бәәх күүнә өлнинь меддго гиҗ, эн товчта үгд келгдҗәнә. Энүнә учр-утхнь: эврән бийнь түрү-зүдү угаһар, хот-хоолнь элвг, ээмнь бүтнәр бәәх күн, талдан күүнә зовлң-түрүг, геснә өлниг медхш.

ЦАЛҺА АМН БУЗРТА, ЦАЛДҢ ЙОВДЛ ҺАРУТА.

Цалһа амта күн олн үгтә, үлү үгчн, азд-бузр үгчн келдг күн, көдлмшт кинән биш, дуту-дундар, болс-бүтсәрн кедг күүг цалдң күн гиҗ нерәднә. Тиим күүнә кесн көдлмш һарута болна. Тегәд энүнд цалһа амыг, цалдң йовдлыг шалһҗ бурушаҗана. Бурад, буслад, болх, болшго үг дурндан келәд бәәдг күүнә амнь бузр болдг, цалдң эс гиҗ эндүтә йовдл һарһхла, һарута болдг гиҗ эн үлгүрт келгдҗәнә. «Бузр амта» гисн үгин учр-утхнь: сул, сава уга үг келдг, амнднь ямаран үг орна, терүгән цугтнь һарһад, келчкдг күн болдмн. Цалдң эс гиҗ эндүтә болн хаҗһр йовдл һарһсн цагт, һару һардг гиҗ эн үлгүрт сурһмҗ өггдҗәнә.

ЦАРДҺР ГЕСТӘ, ЦАРЦАХА ҺУЙТА.

Хот-хоолнь тату-тартг болад, му хотас көлтә эцәд, геснь икдәд, цардаһад, һуйнь шордаһад одхла, эн үгмүд олзлгдна. Кен чигн күн амтн-шимтн уга (уста хөөрмг, хар һуйрар кесн амтн уга будан) хотыг икәр, гесән дүүргәд, ууһад бәәхләнь, терүнә геснь цардаһад, икдәд хойр һуйнь, царцахан һуй кевтә, шордаһад бәәдг төләд, терүнә бәәдл-дүрсинь дүңцүлҗ медүлҗәнә.

ЦӘ ШИҢГН БОЛВЧН — ИДӘНИ ДЕЕҖ, ЦААСН НИМГН БОЛВЧН — НОМЫН КӨЛГН.

 Хальмг күүнә нег эркн хотнь хальмг цә, тегәд энүнд цәәһин ик чинриг номын көлгн цааснла дүңцүлҗ медүлҗәнә. Герт хәр күн ирсн цагт, түрүн болҗ хальмг цә кеҗ өгнә, дәкәд хөөннь талдан хотар тоовр эклнә. Тер төләдән, цәәг идәни дееҗ гиҗ нерәднә. Дееҗ гисн шин болсн цәәһәс, түрүн болҗ нег цөгцд кеһәд, деедст (бурхнд) нерәднә. Терүг сүүләрнь герин хамгин бичкн көвүн (эс гиҗ күүкн) ууна. Эн йир үлү гидг олмһа болн хурц үгтә үлгүриг келхләрн, эврәннь икәр таасҗ уудг цәәһән магтҗ, идәни дееҗд тоолҗ, терүгән эркн хотд тоолҗ, үлгүртән орулҗ, хальмг улс келдг болсмн. Цә угаһар хальмг күн тесҗ бәәҗ чадшго гиҗ, келх кергтә, тегәд цәәг идәни дееҗ гиҗ келцхәнә.

Күмн-әмтн олн зүсн номыг эс гиҗ сурһулиг цааснд буулһҗ бичҗ хадһлдг төләд, терүг үлгүрт орулҗ, «Цаасн нимгн болдг болвчн, номын көлгн болдг» гиҗ келцхәнә.

Познавательные статьи:



Психологические особенности спортивного соревнования

Приготовление дезинфицирующих растворов различной концентрации

Занятость населения и рынок труда

Социальный статус семьи и её типология