Хурар эклсн Үвл му, хунар эклсн хавр му.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 140 из 156Следующая ⇒

ХУРАР ЭКЛСН ҮВЛ МУ, ХУНАР ЭКЛСН ХАВР МУ.

Үвл эклх алднд, киитн хур орхла, тер малд йир му: һазр мөстәһәр көрнә. өвснд мөсн хурад, мал терүг идҗ чадхш, зәрм мал мөснд хальтрад, йовҗ чадхш, тегәд мал эцәд, зутад үкнә. Хун шовун теңгр дуларҗ одсн цагт, юмна сүүлд нисч ирнә. Кемр эрт дулархла, терүг дахад, хун нисч ирнә. Болв дуларчкад, дәкәд киитрәд, мөстәд чигн бәәдг хавр болдг. Тегәд хунар эклсн хавр гисн түрүләд дуларчкад, дәкәд киитрсн хаврин тускар энүнд келгдҗәнә. Хальмг олн әмтн кесг олн җилин эргцд үвл болн хаврин бәәдл хар ухаһар шинҗләд, тоолад, уха туңһаҗ кирцәд, үвл болхин өмн, хур икәр орад, хавр болхин өмн, хун шовун теегин нуурмудт наадк хаврла ирдг шовудас түрүлҗ нисч ирсн учр деерәс эн үлгүр үүдсмн гиҗ, келх кергтә.

ХУРИН ХӨӨТК НАРН ХУРЦ, ХУДЛЫН ХӨӨТК ИЧР ХАТУ.

Худл эс келдг күн кемр нег дәкҗ худл келәд, тернь илдкгдхлә, тер күчр ичртә юмн. Терүнә икәр ичлһиг хурин хөөн, зуна цагт, һарсн күчр халун нарнла дүңцүлҗәнә. Хур орад гииснә дарунь, нарн герлтҗ һархла, зуни цагт, халун кү цонаҗ халулад, һал кевтә, хурцгдна; күүнә келсн худлнь илдкгдхлә, худл келсн күн йир кецүһәр ичнә. Тер учр деерәс чигн хурин хөөтк нарна халуг худлын хөөтк ичрлә дүңцүлҗ, үлгүрт орулҗ келгдҗәнә.

ХУРЛЗҖ БӘӘХ САЛЬКНД ЦАЛМ ХАЙХД ХАТУ.

Ямаран болвчн нег учрта болад, үүмәцҗ бәәсн цагт, тер күүнд үг келҗ медүлхд хату гисн чинртә үгмүд. Адунд йовсн эмнг мөриг цалм, арһмҗ хайҗ, күзүнднь орулҗ бәрҗ авдг билә. Тиигҗ мөрнә күзүнд көөҗ йовад, цалм оруллһн салькта цагт, йир күчр болдг бәәсмн. Эн товчта үгиг келхләрн, хурлзҗ үләҗ бәәх салькнд цалм хайхд хату эс гиҗ зовлңта гиҗ келгдҗәнә, юңгад гихлә, догшар көдлҗ үләҗәх салькнд цалм, арһмҗ нисәд, мөрнә күзүнд тусхш. Цалм гисн эмнг мөр адунас бәрхләрн, терүнә күзүнд орулҗ хайдг арһмҗ.

ХУУҖ БӘӘХ ЭС ГИҖ ӨРМТӘД, КӨРЧ БӘӘХ УСИГ ЦООЛҖ, ЦООРГ ҺАРҺХД ХАТУ.

Юмиг ухалҗ, тоолҗ ке, учр угаһар бичә адһ, юңгад гихлә, әрә көрчәх усиг цоолҗ болдмн биш гисн сүв-селвг энүнд өггдҗәнә. Шинкән өрмтәд, көрч бәәх уснд цоорг һарһхд хату гиҗ эн товчта үгд келгдҗәнә. Тегәд чигн хальмг улс эврәннь амн үгин күүндврт орулҗ, чимр болн немр кеҗ, күүндвр кехләрн: «Шинкән өрмтәд, көрч бәәх уснд эс гиҗ хууҗ бәәх уснд цоолҗ, цоорг һарһхд хату болдмн. Тер учр деерәс, тер усн көрәд, мөснь зузарсн цагт, тиигәд оч цоорг һарһсн сән болх» — гиҗ тедн күүндврән төгскнә.

Познавательные статьи:



Коммуникативные барьеры и пути их преодоления

Рынок недвижимости. Сущность недвижимости

Решение задач с использованием генеалогического метода

История происхождения и развития детской игры