Ховч кҮн хойр келтӘ моҺала Әдл.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 134 из 156Следующая ⇒

ХОВЧ КҮН ХОЙР КЕЛТӘ МОҺАЛА ӘДЛ.

Хов күчр түргәр тарна гиҗ, терүнә дааврта хориг хойр келтә моһан хорнла дүңцүлҗ, медүлҗәнә. Хов зөөдг болн ховч күүнә тускар энүнд келгдҗәнә. Хов зөөснәс му авъяс уга төләд, ховч күүг хойр келтә моһала дүңцүлгдҗ, эн товчта үгд келгднә. Ховч күн болһн, хойр келтә моһа кевтә, нег келәрн хойр кел кеһәд, хойр талан хов зөөһәд, әмтн дунд тархана. Тиим күүг мел төрүц әмтн иткдгән уурч, терүг му нүдәр хәләнә. Ховч күн хов зөөхләрн, хойр күүг хоорнднь цоклдулад, терүнәс көлтә тедн хоорндан цүүгәд, керлдәд, хоорндан өшәтн чигн болҗ одцхана.

ХОЙР КӨЛТӘ КҮН БИШ, ДӨРВН КӨЛТӘ МӨРН ЧИГН БҮДРДГ.

Күн бүдрнә гисн күн эндүрнә гисн үг, эндүрдг уга күн уга гиҗ, тер биш, дөрвн көлтә мөрн бүдрнә (эндүрнә) гиҗ энүнд сүв-селвг өггдҗәнә. Эндү эс һарһдг күн берк гиҗ, келх кергтә, юңгад гихлә, төр күцәсн цагт, нег үлү, нег дуту, нег эндү һарл уга бәәхш. Төрүц юм эс кехлә, тер цагт эндү һарл уга бәәхәс биш, юм кесн цагт эндү һардг йоста, тегәдчн «хойр көлтә күн биш, дөрвн көлтә мөрнә бийнь чигн бүдрдг» гиҗ келгднә.

ХОЙР УУЛ ХАРҺДГО, ХОЙР КҮН ХАРҺДГ.

Күн эврәннь җирһлин хаалһдан альдаран болвчн оддг, хама болвчн бәәдг, кедү хол бәәвчн, күн нег-негнләһән харһлцдг гисн чинртә үлгүр. Йир холар тоолҗ келсн үг гиҗ, келх кергтә, юңгад гихлә, хойр уул хоорндан күрч харһш угань кенд болвчн медгднә. Хойр күн эркн биш харһх зөвтә: кен чигн, альд болвчн йовна, альдаран болвчн одна, кенлә болвчн харһна.

ХОЛ ҺАЗРИГ ӨӨРДҮЛДГ МӨРН ЭРДНЬ, ХОЙР КҮҮГ ИНЬГ КЕДГ КҮҮКН ЭРДНЬ.

Күүкн хәрд һархла, терүгәр дамҗад, хол һазрин улс таньлдҗ, хоорндан иньг-амрг болцхана. Иньгәс өөрхн юмн кенд чигн уга. Иньгүд заагт хамгин өөрхн, хамгин эңкр болн итклтә иньгнь герин күүкд күн гиҗ, келх кергтә. Тегәд ик кезәнә «хойр күүг иньг кедг күүкн эрднь» гиҗ келгднә. Эрднь гисн үнтә чолун. Хол һазриг өөрдүлдг сән хурдн мөрн, тиим мөриг бас эрднь гиҗ нерәднә. Урдк цагт хальмг теегт мөрнәс эркн көлгн уга билә. Өөрхнд болну, холд болну йовхларн, нурһлҗ, мөр унҗ йовдг бәәсмн. Нег үлү хол һазрт йовх цагтан, эмәлтә мөрәр йовдг бәәсмн. Тер цагт, мөрн эркн шулун көлгн, тегәд чигн «хол һазриг өөрдүлдг мөрн эрднь» гиҗ келгднә.

Познавательные статьи:



Где возникла философия и почему?

Относительная высота сжатой зоны бетона

Сущность проекции Гаусса-Крюгера и использование ее в геодезии

Тарифы на перевозку пассажиров