ХарҢҺу сӨӨд хань болшго, хар буданд хать болшго.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 132 из 156Следующая ⇒

ХАРҢҺУ СӨӨД ХАНЬ БОЛШГО, ХАР БУДАНД ХАТЬ БОЛШГО.

Йир му ухата, му заңта, мел даңгин әмнәннь арһ хәәһәд, кенд болвчн нөкд-дөң болдго, күүнд тусан күргдго күүнә тускар үүдәгдсн юмн. Тиим му заңта күүг хотын му хар буданла дүңцүлҗ шалһҗана. Хар будан гисн хар уснд хар һуйр хутхад, тосн, мах угаһарчн буслһҗ кегддг хот. Тиим будаг кезәнә угатьнр уудг билә.

ХАРЦХ ШОВУН НЕГЛ ШҮҮРЛҺТӘ, ХАН КҮН НЕГЛ ЗӘРЛГТӘ.

Үгдән бат, келсндән күрдг күүнә тускар келгдҗ, терүг хаана зәрлглә, харцх шовуна шүүрлһнлә дүңцүлҗәнә. Юңгад гихлә, харцх шовун шүүрч алддг уга, һанцх шүүрдг шовун; хан күн бас олн зәрлг (заквр) өгхш. Харцх шовуг кезәнә цагт, баһаснь авн аңһуч улс авад, асрад, өскәд, дасхад, терүгәр аң аңндг билә. Аңһучлсн цагт, эзнәннь ээм деернь сууҗ йовад, туула, арат босхла, харцх шовун хурдар нисәд, зулҗ йовх туулаг деерәснь негл шүүрәд бәрдг төләднь, «харцх шовун нег шүүрлһтә» гиҗ үлгүрт келгддг бәәсмн. Хан күн нег дәкҗ заксн закаһан төрүц эс сольдг төләднь, «хан күн нег зәрлгтә» гиҗ келгднә.

ХАТУГ ҖӨӨЛН ИДДГ.

Догшн заңта күүнлә эвәр күүндхлә, тер күн зөвт багтхла, эн үгмүдт келгднә. Хату юмиг җөөлн юмар удан зүлгхлә, тер хату юмн җөөлнд идгднә. Үлгүринь келхд, хатасн төмрәр кесн утхиг җөөлн бүлүһәр бүлүдхлә, утхин ирнь хурцгдна.

Эн товчта үгиг күүнә тускар чигн үлгүрт орулҗ келҗ болхмн. Үлгүрнь, догшн болн җөөлн заңта улс харһад, күүндвр кехләрн, җөөлн заңта күн җөөлнәр, эвлүнәр үг келә бәәтлнь хату заңта күн үгинь соңсад, терүнә зөвтнь багтна. Эн үлгүрәс иш авад, «хатуг җөөлн иддг» гиҗ келгднә.

ХАТУЧ КҮН ХААНА ХҮРМ ХАРМНДГ.

Күчр хатуч күн эврәһән биш, күүнә юм хармнна гиҗ, энүнд тиим күн шалһгдҗана. Хатуч күн эврәннь юман генҗ хармнснь баһ кевтә, хаанад ирсн хүрмиг чигн хармндг гиҗ, келгдҗәнә. Хатуч күүнд хармнхас талдан седкл уга болдмн гиҗ, келх кергтә. Тегәд чигн тиим хатуч болн генәртә күн, эврәннь юман хармнсн деерән, хаанад ирсн хүрм бас хармнна.

Познавательные статьи:



Техника прыжка в длину с разбега

Тактические действия в защите

История Олимпийских игр

История развития права интеллектуальной собственности