Ир гисн зуҺуҺин, учрсн буйна. 


Мы поможем в написании ваших работ!



ЗНАЕТЕ ЛИ ВЫ?

Ир гисн зуҺуҺин, учрсн буйна.

ИР ГИСН ЗУҺУҺИН, УЧРСН БУЙНА.

Учр, керг, зөв угаһар күүг дуудҗ гиичлүлхлә, тер зуһуһин темдг гиҗ, тиим күүг бурушаҗах үгмүд. Зуһу улсас хол йовтн, эднтн цугтан хувцан соляд өмсчксн хулхачнр болдмн гиҗ келгддмн. Зуһудснас му авъяс кенд болвчн уга. Зуһу улст цуһар дурго. Тер учр деерәс чигн эн деер келгдсн олмһа үгтә үлгүриг олн әмтн ухалҗ һарһҗ. Болв энүнд өөрхн садн-элгн, үр-өңг улс нег-негән манаһар орад һартн гиснә тускар келгдҗәхш. Эн үлгүрт зуг зуһу, ик ямта, өөдән үүлд бәәдг улсин тускар келгдҗәнә.

«Учрсн буйна» гисн үг болхла, нам ир, эс ир гив чигн, йовад, эврән бийиннь седкл деерәс күүнә герәр орҗ ирсн төләднь, келгднә.

Тегәд эн үлгүрин һол учр-утхнь болхла, зуһудхмн биш, зуһу улсас хол йовтн гиҗ, цугтад сурһмҗ өггдҗәнә.

 

ИРӘД УГА НАСН, ХӘРӘД УГА КИШГ.

Баһ дүүвр наста күн иргчән күләҗ терүндән ицх зөвтә, терүнә кишг одачн ирх гисн чинртә үгмүд. Баһ дүүвр наста күүнә иргч цагин тускар эн товчта үгд келгдҗәнә.

Кен чигн баһ наста күн болвас иргч цагин наснасн цөкрл уга күләх зөвтә, нег үлү баһ наста күүнә кишгнь хәрү хәрш уга, юңгад гихлә, баһ күүнә кишгнь терүг нас авхинь күләһәд, терүнә җирһлин хаалһ деернь тосад бәәдмн гих үгмүд.

 

ИРСН ГИИЧ ХӘРДГ, ОРСН БОРАН ГИИДГ.

Юнчн юмн болзгта, селгәтә гисн үгмүд. Күмн-әмтнә җирһлд болвчн, нарт орчлңгин заяни заканд болвчн, юн чигн юмн эктә болн захта болдмн гиҗ келгдҗәнә. Кенәд болвчн ирсн гиич эркн биш хәрх зөвтә, кезә чигн орсн боран (хур орв чигн, цасн орв чигн) цаглаһан гиих (зогсх) зөвтә.

 

ИРХИН САНАН БӘӘВЧН, ИҖЛИН УСНЬ ХАРШЛНА.

Хәрд һарсн күүкнә эк-эцкән, элгн-садан санад, һарһсн дуунас авгдсн үгмүд. Төркн талан күүкн ирх саната болвчн, Иҗл һол терүнд харш болна.

Эн товчта үгиг келхләрн, кезәнә, хаана йосна цагт, хальмгин теегәс Иҗл мөрн һолын зүн телтр бәәсн һазрт хәрд һарсн күүкн энд Иҗлин барун телтрт бәәх эк-эцкән икәр санад, үүдәд бәәхләрн, Иҗлин ус һатлҗ, тендк эк-эцкдән күрдг арһ уга болхларн, арһан барад, келсн үгмүд.

Кезәнә цагт хол һазрт хәрд һарсн күүкнә тускар олн әмтнә ухалҗ һарһсн хальмг ут дуунд тохрад, дуулгддг дуунд иигҗ келгднә:

 

 


«Өлн маңхн тоһрунь,

Өрүн-асхнднь доңһдна.

Өврлн өсксн ээҗнь,

Өрүн-асхнднь сангдна.

Көк делтә күрңнь,

Көвкр цаснлань тарһлна.

Көкүлн өсксн ээҗнь,

Көглҗрһнә дуунлань сангдна»


 

Тегәд эн товчта үгин һол учр-утхнь болхла, эк-эцкәсн хол һазрт хәрд һарсн күүкнә чееҗин зовлңгин тускар келгдҗәнә.

 



Поделиться:


Последнее изменение этой страницы: 2024-07-06; просмотров: 49; Нарушение авторского права страницы; Мы поможем в написании вашей работы!

infopedia.su Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав. Обратная связь - 216.73.216.156 (0.005 с.)