КеҺӘд уга бӘӘҖ — бичӘ кӨӨр, кечкснӘ хӨӨн — бичӘ бардмн.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 61 из 156Следующая ⇒

К

КЕҺӘД УГА БӘӘҖ — БИЧӘ КӨӨР, КЕЧКСНӘ ХӨӨН — БИЧӘ БАРДМН.

Энүнд көр күн шалһгдҗ келгдҗәнә. Олн әмтнә заагт шинҗләд хәләхлә, онц йилһү му авъяста, әмтнәс киизң заң-бәәртә улс бәәцхәнә. Тиим улс үүлән бүтәһәд уга бәәҗ, урдаснь бийән магтад, көөрәд, би тиим юм кехәр бәәнәв, иим юм күцәхәр бәәнәв гиһәд, көөрәд бәәдг деерән, кергән күцәм болчкад, терүгәрн бийдән ик нер авхар седәд, тер күцәсн кергән бардмнад, келәд бәәцхәнә. Тиим улст олн әмтн болн теднә өөр шидркснь йир дурго болцхана. Тегәд эн деер келгдсн учр-йовдлас уха авч, цуг наадк улст сурһмҗ болтха гиһәд: «кеһәд уга бәәҗ бичә көөр (бийән бичә магт), кечкснә хөөн бичә түүгән бардмн» гиҗ эн үлгүр келгдсн болдг.

Тегәд эн үлгүрин һол болгч учр-утхнь болхла, сансн үүлән (кергән) бүттл (күцтл), урдаснь зарлад, келәд йовх кергго, тер сансн үүлән бүтҗ (күцҗ) одсна хөөн терүгән бардмнад (магтад) кергго гиҗ, үлгүрт орулгдҗ, сурһмҗ өггдҗәнә.

КЕЛН ДЕЕРКНЬ БАЛ, КӨВРДГ ДОТРКНЬ КӨӨСН.

Олмһа, олн үгтә, болв келснднь тоолвр тату кү шалһҗ энүнд келгдҗәнә.

Келсн үгинь соңсхла, тер үгмүднь олмһа, әмтәхн болна, теднә чинринь шүүһәд шинҗлхлә, хоосн көөснә бөлвәс болҗ һардг күүнә тускар энүнд келгдҗәнә. Альд болвчн әмтн заагт зәрмдән тиим улс хара бишәр харһна: келсн үгнь әмтәхн, көврдг (чееҗ) дотрк ухан-седклнь болхла, хоосн көөсн. Тиим улс олн әмтн дотр тоомср уга болдгтан, дурго нүднд үзгднә. Келсн үгнь әмтәхн, терүгәрн әмт меклхәр седдг, дотрк ухан-седклнь хоосн көөсн болдг улсин тускар келгдсн үлгүр гиҗ, келх кергтә...

КЕЛНӘ ШАРХ ЭДГДГО, МАЛЯН ШАРХ ЭДГДГ.

Күүг әмтнә чирәд муурулҗ, шахҗ келхмн биш, күүнә келн әвр дааврта, кезәчн мартгддго юмн, маляһар шарх һарһад цокснас даву гиҗ, дүңцүлҗ, келнә шархин чинр медүлҗәнә. Күүнә келнәс даву догшн хорта юмн төрүц уга, гиҗ келгдҗәнә. Тегәд чигн келнә «шарх» болн малян «шарх» хойриг дүңцүлҗ, үлгүр орулҗ. Үлгүринь авад келхлә, кен чигн күүнә һарһсн гемин тускар (хулха кесн, худл келсн, кү меклсн) олн әмтн заагт келгдәд тарҗ одхла, тер келнә «шарх» мел кезә чигн билрш уга, мартгдш уга, «эдгш» чигн уга гиҗ келҗ болхмн, күүг маляһар цокад шархдахла, тер шарх цагтан күрәд эдгҗ оддгнь цугтад медгднә. Бадмин А. «Зултрһн теегин ноһан» гидг романд иигҗ келгднә: «Тер гем һарһснднь көвүһичн цокх терүнд дала юн болхв? «Малян шарх эдгдг, келнә шарх эдгдго» гиҗ келдмн. Тер нег цөөк цоклһн хар һазрт орг! Таднас ю авхув. Яһвчн төрл-төрсн улсвидн. Хәрнь сәәнәр шүүһәд ухал, ода бийнь ора биш. Әмтн соңсхла, хәрү татхд җанһрта болх, гиҗ Бергәс Булһнд «санань зовҗ» селвг өгв».

Познавательные статьи:



Алгоритмические операторы Matlab

Конструирование и порядок расчёта дорожной одежды

Исследования учёных: почему помогают молитвы?

Почему терпят неудачу многие предприниматели?