БӘӘх цагт — темӘ Өскдг, угарх цагт — яма Өскдг.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 21 из 156Следующая ⇒

БӘӘХ ЦАГТ — ТЕМӘ ӨСКДГ, УГАРХ ЦАГТ — ЯМА ӨСКДГ.

Темәнә чинрнь ик өөдән, ямана чинрнь тату болн баһнь ил. Кезәнә цагт олн малта байнь байҗад, цөн малта күн ик байндан даргдад, угаряд, доргшан орад йовдг бәәсмн. Тиигҗ угарҗ йовх күн малын кимдинь, үлгүринь келхд, яма өскдгт орх зөвтә болҗ һардг билә. Байн, олн малта, орунь иктә күн теегәр нүүхд кергтә, үннь өөдән, үнтә болвчн, темә олар өскхд ордг бәәсмн.

Тегәд олн малта байн болвас улм икәр малан өскҗ, тооһинь олдххларн, нүүхд ик кергтә, тергн угаһар ик аца ачхд кергтә темә олар өскдг билә. Цөн малта күүнә малыннь тонь цөөкрәд, угаряд ирхләрн, малын кимдинь, үлгүринь келхд, яма олар өскдг билә, яман кимд болсн деерән, яман болһн ишклхләрн, баһ гихдән хошаһад, зәрмдән һурваһад ишк һарһдг бәәсмн. Яма өскҗ эс байҗв чигн, ямана тонь түргәр өсдг, тегәд чигн ямаг һарһх зөвтә, бичкн кергт олзлхд бас амр. «Бәәх цагт темә өскдг, угарх цагт яма өскдг» гиҗ келгддг бәәсмн.

БӘӘХД — БАРАН, ӘӘХД — АЦАН.

 Күүнд тусан күргҗ чадшго, зөрг уга, әәмтхә күүнә тускар энүнд келгдҗәнә. Тиим әәмтхә күн зуг баран болхас биш, терүнәс нань тас тус уга. Кемр әәх юмн үзгдсн цагт, тиим әәмтхә күн тусан күргх биш, бийд ацан болад, тушаһан халдана гисн сурһмҗ энүнд өггдҗәнә: бийнь әәһәд, өөрән бәәсн кү сүрдәҗ әәлһнә.

БӘРӘД МОРДХ ДЕЛ УГА, БАТХН ХӨРХ СҮЛ УГА.

Энүнд угарҗ одсн күүнә тускар келгдҗәнә. Дел уга гисн мөрн уга гисн чинртә үгмүд. Тиим күүнд, адг-ядхдан, көгшн, му мөрнчн уга гисн утхта үгмүд. Көгшрәд, эцәд, муурад ирсн мөрнә делнь нимтрәд, шиидмгрәд, сүүлиннь килһснь бас унад, сүүлнь ахрдад, батхн хөрдг арһнь тасрад ирсн мөрнә тускар эн үлгүрт келгдҗәнә. Болв эн үлгүрт зуг һанцхн көгшрсн мөрнә тускар келгдҗ бәәх үлгүр гиҗ келҗ болшго, учр юңгад гихлә, юн чигн аң-адусна тускар, арһнь тасрад көгшрсн күүнә тускар чигн келгдҗ бәәх цецн үлгүр болдмн.

БЕЛНД ЭЗН БОЛСН, БЕЛВСНД ЗАЛУ БОЛСН.

Ямаран күн сурвр угаһар күүнә юмиг, эврәһән кевтә, олзлад эс гиҗ эдләд бәәхлә, тиим күүнә тускар эн үлгүр келгднә. Эврә бийнь күчн-көлснд, көдлмш кехд дурго, талдан әмтн күчн-көлсән һарһад, белн болҗ одсн юмнд эзнь болҗ эдлхдән йир дурта улсин тускар келгдҗәнә.

«Белнд эзн болсн, белвснд залу болсн» гидг үлгүрт зуг залу күүнә тускар келгдҗәнә.

Познавательные статьи:



Коммуникативные барьеры и пути их преодоления

Рынок недвижимости. Сущность недвижимости

Решение задач с использованием генеалогического метода

История происхождения и развития детской игры