Ах байн — ухан, адг байн — мал.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 13 из 156Следующая ⇒

АХ БАЙН — УХАН, АДГ БАЙН — МАЛ.

Уханас үлү зөөр делкәд уга гисн утхта үг. Ухан кезәчн чилшго, ухан үршго. Мал бас зөөр. Болв эн чилҗ чигн одхмн, мал — нег өдрә, зуд болхла эс гиҗ гем ирхлә, хойрхн-негхн өдрәрчн уга болҗ одхмн. Тер төләд, эн адг байн (му зөөр гисн үг).

АХИГ АЛД КҮНДЛДГ, ДҮҮГ ДЕЛМ КҮНДЛДГ.

Медәтә, бийәсн насарн ах улсиг күндлтхә гисн утхта үлгүр, болв тиим кү күндлдг баһ күүг бас, баһар болвчн, күндлтхә гисн деерәс авн, «дүүг делм күндлдг» гиҗ энүнд келгдҗәнә. Эн үлгүрт бәәх «алд» гисн үг хойр һаран хойр талан делхлә, тиим ут гисн үг, өдгә цагин кемҗәһәр болхла, күсдундур метр шаху ут. «Делм» алдын өрәл гисн үг.

 «Алд» гисн үгин үчр-утхинь авад келхлә, хойр һаран утднь хойр талан сунһад делхлә, тернь нег алдд тоолгдна. «Делм» гисн үгин учр-утхнь болхла, нег һаран утднь делхлә, терүнә ээмәснь авн һарин хурһдын үзүр күртл нег «делм» болҗ тоолгдна. Хальмг олн әмтнә баатрльг дуулвр «Җаңһрт» Орчлңгин сәәхн Миңгъяна алтн шарһ арнзл күлгин хурднаннь тускар иигҗ келгднә: «Сананас делм хурдн, салькнас алд хурдн». Урднь метрическ кемҗән һарад уга цагт юмна утынь, өргнинь эс гиҗ ахринь кемҗәлхләрн, утдан тедү «алд» эс гиҗ тедү «делм» гиҗ келдмн. Өндрәрн арвн алд, чееҗәрн тавн алд баатр бәәҗ гиҗ хальмг туульд келгднә.

АХНР ОЛН БОЛВЧН — ААВЛАНЬ ӘДЛ БОЛДГО.

Һарлдсн эцкәс өөрхн күн нарт делкәд уга гисн чинртә үгмүд. Аав гиҗ зәрм һазрт өвк (эцкиннь эцк) эцкән нерәдцхәнә, талдан һазртнь һарлдсн эцкән аав гицхәнә. Тегәд аавиг тевчҗ, күндлҗ, хәләҗ йовх кергтә гисн сурһмҗ эн үлгүрәс һарч ирҗәнә.

АХР БУУҺИН ӘНЬ ИК, АМАР БАЙҖСНА ДУНЬ ИК.

Энүнд өөрхн ухата, тату тоолврта, амарн дала юм кечкхәр седәд, нам ташр деернь амн үгәрн байн болхар седдг күүнә тускар келгдҗәнә. Тиим күүнә амн үгин әнь, дүүрән кевтә, альд болвчн күңкнҗ, холд соңсгддг төләднь, тиим күүнә дууһинь ахр бууһин әәлә дүңцүлҗ, эн үлгүрт келгдҗ бәәнә, учр юңгад гихлә, ахр таирта (стволта) бууһин әнь йир ик болдгнь медгднә. Тедү мет амарн айстан хәәкрәд, дала үлү үг келәд бәәсн күүг эн үгмүдәр шалһҗана.

Познавательные статьи:



Как правильно слушать собеседника

Типичные ошибки при выполнении бросков в баскетболе

Принятие христианства на Руси и его значение

Средства массовой информации США