АрслҢгин Ә соҢсгдхла — арсмчин Һуйнь чичрдг.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 12 из 156Следующая ⇒

АРҺ УГАД — ЗАРҺ УГА.

Мел арһ уга, хоосн күүг зарһд өгвчн, тус уга биший? Арһ уга болхла, тиим йовдлд зарһ чигн уга болдг зөвтә гиҗ эн үлгүрт келгдхләрн, ямаран чигн арһ уга болсн цагт келгддг үг гиҗ, келх кергтә. Наснь тату бичкн көвүһәр ю болвчн хәләлһәд, тер эндү һарһхла, терүг зарһд өгдг арһ уга.

АРҺМҖ НӘРӘРН ТАСРДГ.

Күчәр татгдад чингдхләрн, юн чигн юмн нәрәрн тасрдг, тер мет арһмҗ (деесн) чигн нәрәрн бас тасрдг гиҗ эн товчта үгд келгдҗ бәәнә гих кергтә. Болв энүнд һанцхн деесн нәрәр тасрдгин тускар келгдҗәхш. Юн чигн юмн күчнәннь баһ талкарн тасрҗ эвдрдг төләднь, үлгүрт орулҗ, келдмн гих кергтә. Күүнә тускар келхләрн, эн үлгүр бас олзлҗ болхмн. Үлгүринь келхд, арһ уга улс нег аюлла харһвчн, үлгүрлхд, уга-яду күүнә һанцхн үкрнь гемтәд үкҗ одхла, эн үлгүрәр дамҗҗ, келҗ болхмн.

АРСЛҢГИН Ә СОҢСГДХЛА — АРСМЧИН ҺУЙНЬ ЧИЧРДГ.

Мөңгнд дурта, хатуч күүнә авъяс медүлҗәхнь маһд уга. Арслң гисн мөңгн болдг, арсмч гисн арсм кеҗ, әмт меклдг, байҗдг күн гиҗ, келх кергтә. Тегәд тиим арсмч, мекч күн болвас мөңгнд йир дурта, мөңгнә ә (ду) соңсхларн, тер мөңгнәс көлтә байҗдган медәд, терүгәр олз бийдән орулҗ байҗхан санад оркхларн, терүнә (арсмчин) һуйнь чичрәд оддгнь тер гиҗ товчта үгд келгдҗәнә. Тиим күүнә бәәдл-дүринь ил үзүлхәр, эн товчта үгиг ухалҗ һарһсмн гиҗ, келх кергтә. Ямаран ик мал-мөңгтә байн күн, мал-мөңгнь мел кезәд болвчн баһ болсн болад, терүгән улм икдүлхәр седәд бәәдгинь шалһҗ, энүнд келгдҗәнә.

Тиим хатуч улс оньдинд арсм кеҗ, мал-мөңгән улм икдүлхәр седәд йовдгинь олн әмтн кезәнәс нааран медсндән, тер хурц болн тодрха үгәр мөңкрүлсмн.

АСХРСНАС ДОЛАДГ.

Үрҗәх юмнас кедүһинь болвчн хадһлҗ ав гих чинртә үгмүд. Эн товчта үг асхрад, үрҗ бәәх юмна тускар келгдсн деерән, нам йирин юнчн кергтә юмн эзндән тус угаһар үрн гиҗ бәәхин тускар келгднә. Тер үрҗәх юмна зәрминь чигн авад олзлх кергтә гиҗ эн үгд келгдҗәнә. Үлгүринь келхд, малд өгхәр овалсн өвсн ик хурла харһад, көгҗрәд, үрҗ бәәхләнь, тер өвснәс көгҗрҗ, үрәд угаһинь салһҗ авад, салькнд хагсаһад, терүнә зәрминь үрәлго авхла, тиим йовдлыг «асхрснас доладг» гиҗ келҗ болхмн. Эс гиҗ бүкл модн бочк үсн: бочкнь хамхрад одснас көлтә, дала үсн һазрт асхрҗ одна, эзнь тер асхрсн үснәс цевр савар деерәснь утхҗ авад олзлхла, тер бас «асхрснас долалһн» болҗ тоолгдх зөвтә.

Тегәд ямаранчн үрҗәх юмнас зәрминь авад, эд-бод кех кергтә гисн сурһмҗ энүнд өггдҗәнә.

Познавательные статьи:



Психологические особенности спортивного соревнования

Приготовление дезинфицирующих растворов различной концентрации

Занятость населения и рынок труда

Социальный статус семьи и её типология