Дәрістерге әдістемелік нұсқау

↑

▷ Содержание

⇐ ПредыдущаяСтр 13 из 18Следующая ⇒

Қорытынды

Тәжірибелік өңдеу нәтижелер өлшемдерінің эксперименттік нәтижелерін дөңгелектеу ережелері дайындалған, қайсібірі келісім бойынша әртүрлі өлшемдер дайындаған кезде қолданылады және мойындалады. Өлшеу нәтижелерін жазу және дөңгелектеу үшін арнайы ережелер қолданылады.

Дәрістерге әдістемелік нұсқау

Студенттер өлшеу нәтижелерін жазу және дөңгелектеудің  ережелерін қолдануды, графиктерді дайындағанда ескерілуі қажет ережелерді меңгерулері қажет.

Әдебиеттер

1.Барчуков И.С. Методы научных исследований в туризме. - М.: Академия, 2008. – 224с.

2.Основы научных исследований: учебное пособие / Шкляр М.Ф. – М.: Дашков и К^о, 2008. - 244с.

3.Основы научных исследований: учебник для технических вузов / Крутов В.И., Грушко И.М., Попов В.В. – М.: Высшая школа, 1989. - 400с.

4.Шкляр М.Ф. Основы научных исследований. – М.: Центр, 2006. – 397с.

5.Рузавин Г.И. Логика и методология научного поиска – М.: ЮНИТИ-ДАНА, 1996 – 328 с.

Дәріс11, 12. Эксперимент нәтижелерін статистикалық өңдеу

Дәріс сұрақтары:                 

11.1. Экспериментальды деректердің өңдеуінің қажеттілігі

11.2.Экспериментальды деректердің өңдеуінің тізбектілігі

Дәрістің мақсаты:Эксперименттің нәтижесінің статистикалық өңдеуінің тәртібімен таныстыру.

Тақырып бойынша негізгі түсініктер:эксперименттің нәтижесінің орташа квадраттық ауытқуы, сенімді арақашықтық, сенімді мүмкіндік.

Қазіргі уақытта берілген түзу экспериментальды дүркін өлшемдердің өңдеуі біздің елімізде мемлекеттік стандартпен регламенттелінеді, яғни ортақ жағдайда көлденең кемшіліктің тәртібінің заңдылығының айқындалуын (заңның таратушылықтарын анықтау) және дөрекі кемшіліктердің шығарылуының статистикалық рәсімдерін алдын ала ескереді.

Берілген экспериментальды өңдеу практикасында өлшемдердің саны аз болатын жағдаймен (5-15 көтерілмейді ) көп соқтығысады.

Мұндай жағдайларда толығымен шынайы жорамалмен көлденең кемшіліктің заң таратушылығы бірқалыпты болып табылады, ал дөрекі кемшіліктер айқындалмайды немесе анықталмайды және интуицияланып тасталынады. Берілген экспериментальды өңдеу практикасында өлшемдердің стандартқа сәйкес математикалық статистиканың теориялық жағдайына негізделеді, яғни олардың бағаларының орташа таратылуының сипаттамасының орнына анықталуды болжалдайды. Сонымен, математикалық күтудің орнына М[X] (таратудың орташа заңының негізгі параметрі болып табылады), яғни жеке өлшемдердің айналасында топталатын нәтижелердің орташа арифметикалық көрсететін бағасы анықталады:

М[X] » = =  ,                                            (1)

Xi – і өлшемінің нәтижесі;

n – өлшемдер саны.

Таратудың орташа заңының екінші параметрі-орташа квадраттық s ауытқуы, яғни математикалық күтуге қатысты жеке өлшемдердің нәтижелерінің серпілуін сипаттайды, формула бойынша бағамен анықталады:

s » S = ,                                            (2)

Нәтиженің орташа квадраттық ауытқуының бағасы мына формуламен анықталады:

S( )= = .                                 (3)

Көпжақты өлшемдердің тікелей экспериментальды берілгендерін өңдеу барысында кемшіліктің аралық бағасын есептеу қабылданған, яғни S( ) кемшілігін қолданумен анықталады, нүктелі деп аталады, сенімділік аралығы және сенімділік мүмкіндігі көрсетіледі.

Сенімділік аралығында - -дан + -ға дейін аралықта кездейсоқ кемшіліктің аралық мағынасын айтады, яғни берілген мүмкіншілікпен Рд, сенімді деп аталатын, өлшенетін үлкендіктің шынайы мағынасын ашады. Сенімділік мүмкіндігінің мағынасына беріледі (көбінесе Рд = 0.95 ) және сенімділік аралығының мағынасы анықталады.

Өлшемнің аз санында (n 20) және орташа заңның қолданылуы кезінде сенімділік аралығын анықтаудың мүмкін екені көрсетілмейді, яғни таратудың орташа заңы кездейсоқ кемшіліктің мінезін өлшемдердің көптеген санының принципінде бейнелейді. Сондықтан, өлшемдердің аз санында Стьюденттің немесе t-таратудың таратуы қолданылады, яғни сенімділік аралықтың өлшемдердің шектеулі санында тарату мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

= t S( ),                                                            (4)

t-Стьюдентті таратудың коэффициенті.

T коэффициенті әдетте таблица бойынша анықталады немесе қиын формула бойынша есептеледі, яғни Стьюденттің таратуы бейнеленеді.

Өлшемдердің тікелей көпжақтылығын жай және типтілік жағдай үшін төменде келтірілген. Бұл жағдайда шамаланады:

-өлшемдердің нәтижелері жөнделген болып табылады, яғни системалық кемшіліктер алып тасталынған;

-алып тасталынбаған системалық кемшіліктер өте аз, яғни оларды менсінбеуге болады;

-өлшемдердің нәтижесі тең ыдыраған біркелкі үлкендіктермен таратылған болып табылады;

-өлшемдердің нәтижелерінен күрделі кемшіліктер мен жаңсақтықтар алып тасталынған;

-өлшемдер саны 15-тен аспаған.

Бақылаудың n санын алу

Орташа арифметикалық (1) формула бойынша анықтау

Өлшеу нәтижесінің орташа квадраттық ауытқуын (2) формула бойынша анықтау

Рд сенімділік мүмкіндігінің мағынасын қабылдау

 Рд және n бағыныштылығынан t коэффициентін Стьюденттің тарату таблицасы бойынша анықтау

 сенімділік шекарасын кездейсоқ кемшілігін (4) формула бойынша анықтау

Ережені А= ± түрде қолданып өлшемдер нәтижесін жазу

Берілген тікелей біртекті экспериментальды өлшемдерді өңдеу.

Біртекті өлшемдердің барлық кемшіліктермен шартта өткізіледі, өлшемдердің кемшілікті құралдарын менсінбеуге болатын жағдайдан бөлек, тікелей біртекті өлшем нәтижесі мына түрде көрсетіледі: А= ± D,                                                    (5)

-физикалық үлкендіктің мағынасы, яғни өзгертілген аспап шкаласы бойынша табылған; D-  табылған мағынасы үшін абсолютті кемшілік, яғни L нақтылық класымен анықталатын өлшем құралы.

Құралдың нақтылық класының өлшемі – өлшемнің нақтылық құралының ортақ сипаттамасы.

Көпшілік жағдайда нақтылық класы берілген g немесе қатысты d кемшілігімен нөмірленеді:

L=g= ,                                                  (6)

немесе

 L=d= ,                                                            (7)

Xв және Xн жоғарғы және төменгі шекара өлшемдеріне өлшемдер құралы қолданылады.

Нақтылық класының мағынасы өлшемділік құралының шкаласы мен корпусына көрсетіледі.

Бұл жағдайда анықталып жатқан нақтылық класы қоршалуға енгізілген-«құралдың нақтылық класын (7) формула бойынша анықтау керек, басқаша жағдайда (6) формула бойынша».

Осылай әрбір нақты жағдайда D мағынасын анықтау үшін (5) формулада формулалар бойынша есептеулер жүргізу керек:

D= ,                                                         (8)

D=                                                                        (9)

Познавательные статьи:



Организация работы процедурного кабинета

Статус республик в составе РФ

Понятие финансов, их функции и особенности

Сущность демографической политии