Дәрістерге әдістемелік нұсқау

↑

▷ Содержание

⇐ ПредыдущаяСтр 12 из 18Следующая ⇒

Қорытынды

Эксперименттік зерттеулердің кетірілген жіктеуі – толық деп танылмауы мүмкін, өйткені ғылымның кеңеюімен эксперименттік әдісті қолдану саласы да кеңейе түсуде. Бұдан бөлек, эксперименттің міндеттеріне байланысты оның әртүрлі типтері бірігуі мүмкін, кешенді және аралас эксперимент қалыптасады.

Дәрістерге әдістемелік нұсқау

Студенттер зерттелетін объектінің жағдайын сипаттайтын қызметтің шынайы құбылыстары мен параметрлер арасындағы шынайы функционалдық байланыстар зерттелетін таным әдістерін,  техника мен нақтылы ғылымдарда эксперимент өлшеулермен байланыстылығын,  өлшеу экспериментінің дайындығын, өлшеулерді жүргізуді және алынған эксперименттік мәліметтерді өңдеуді  өлшеу экспериментін жүргізу өлшеулерді жүзеге асырудың белгілі (типтік) немесе арнайы жасалған (жеке) әдістемесін қолдануға негізделуі түрлерін, сондай-ақ өлшеу нәтижелерін өңдеу ережелерінің жиынтығын, өлшеулерді жүзеге асырудың әдістемелері метрологиялық қызметтермен жасалудың амалдарын, тікелей, жанама, тұтас және бірлескен өлшеулерді ажыратып меңгерулері керек.

.

Әдебиеттер

1. Барчуков И.С. Туризмдегі ғылыми зерттеулер әдістері. - М.: Академия, 2008. – 224бет.

2. Ғылыми зерттеулер негіздері: оқу құралы / Шкляр М.Ф. – М.: Дашков және К^о, 2008. – 244 бет.

3. Ғылыми зерттеулер негіздері: техникалық ЖОО арналған оқу құралы / Крутов В.И., Грушко И.М., Попов В.В. – М.:Жоғарғы мектеп, 1989. - 400 бет.

4. Шкляр М.Ф. Ғылыми зерттеулер негіздері. – М.: Орталық, 2006. – 397бет.

5. Рузавин Г.И. Логика және ғылыми ізденіс әдіснамасы. – М.: ЮНИТИ-ДАНА, 1996. – 328 бет.

Дәріс 9, 10.Эксперимент нәтижелерін ұсыну

Дәріс сұрақтары:

9.1 Эксперимент нәтижелерін дөңгелектеу қажеттілігі;

9.2 Эксперимент нәтижелерін дөңгелектеу ережесі;

9.3 Сызбалар құру.

Дәрістің мақсаты:Эксперимент нәтижелерінің ұсыну ережелерімен таныстыру.

Тақырып бойынша негізгі түсініктер: сан разряды, мәнді цифра, график.

Тәжірибелік өңдеу нәтижелері өлшемдерінің эксперименттік нәтижелерін дөңгелектеу ережелері дайындалған, қайсібірі келісім бойынша әртүрлі өлшемдер дайындаған кезде қолданылады және мойындалады.Физикалық мөлшерді өлшеу нәтижесінің қателігі қандай сандар оның сандық мағынасында күдікті екені туралы көрініс беру керек.Сондықтан өлшеу нәтижесінің сандық мағынасы сол дәреженің ондық белгісімен аяқталып оның қателік мағынасы сияқты дәл солай ұсынылу керек.Дәрежелердің үлкен санының мәні болмайды, себебі нәтиженің анықталмағанын кемітпейді, ал азы, дөңгелектеу жолы арқылы алынған, анықталмағанды үлкейтеді.Сондықтан нәтиже өлшемдерінің қателігін үлкен сандық цифрмен көрсету мағынасыз.Бір немесе екі мәнді санмен шектелу жеткілікті, егер де екінші сан 5 болса.Тек қана жауапты дәл өлшеулердің қателік анықтамасы жанында екі мәнді цифрлар қолданылады.

Өлшеу нәтижелерін жазу және дөңгелектеу үшін келесі ережелер қолданылады.

1. Өлшеу нәтижесі осылай анықталады, ол сол дәреженің цифрасымен және оның қателік мағынасы сияқты аяқталу үшін, сондай-ақ нольдің ондық түбірдегі нәтиже маңынасын сол дәрежеге дейін лақтырылады, қайсыбірі оның қателік мағынасының сандық дәрежесіне сай болады.

2. Егер лақтыратын дәрежелердің үлкен цифры 5-тен азырақ болса, онда қалушы сан цифрлары өзгермейді.Артық цифрлар бүтін сандарда нольмен ауыстырылады, ал ондық түбірлерде лақтырылады.

3.Егер лақтырылатын дәрежелердің үлкен цифры 5-тен үлкен немесе тең болса, онда артынан нольден өзгеше цифрлар, яғни соңғы қалдырылған цифр бірлікке үлкейтіледі.

4.Егер лақтырылатын цифра 5-ке тең болса,артынан еретін цифралар белгісіз немесе нольдер болса, онда соңғы сақталатын цифра өзгертілмейді, егер ол жұп болса, және ол тақ болса бірлікке үлкейтіледі.

Өлшеу нәтижесі сандық мағынасында мәнді цифрлардың саны келтірілген ережелердің қолдануы жанында өлшеу дәлдігі туралы бағдарлық талқылауға рұқсат етеді.

Есеп-қисап-графикалық жұмыстарды орындағанда жиі графикалық тәуелділіктерді құру қажеттілігі туындайды.

Графиктерді дайындағанда төмендегідей ережелерді ескеру қажет.

1.Графиктерді 14´16 мм кем емес форматты миллиметрлік қағазда құрады (стандартты дәптер бетінде).

Стандартты компьютерлік программаның көмегімен тәуелділікті құру рұқсат етіледі – сондай-ақ графиктер белгіленген талаптарға сай болу керек (сонымен қатар, масштабты-координаталық тордың болуы).

2. Координаталық осьтерде өлшеулердің бірліктері және мөлшерлері белгіленген болу керек.

3. Координаталардың басы, егер белгіленбеген болса, мөлшерлердің ноль мағыналарымен сәйкес келмеуі мүмкін.Оны сызбаның ауданын максимальды түрде қолдану үшін таңдайды.

4. Айқын және ірі эксперименттік нүктелер бейнелінеді: дөңгелектер түрінде, крестілер және т.б.

5.Координаттық осьтерде масштабты бөлуді біркелкі салу керек.

Эксперименттік нүктелердің координаталарын осьтерде көрсетпейді, ал сызықтың , осы координатаны анықтаушылар жүргізбейді.

6.Масштабты осы үшін таңдайды:

а) қисық сызық осьтардың екеуілерін бойлай біркелкі созылған болатын ( егер график түзу сызықты өзімен ұсынса, онда осьтарға оның ылдисы бұрышы 45° тиісті таяу болу керек);

б)кез-келген нүктенің орнын жылдам және оңай анықтау үшін (масштаб, оқу кезінде график күрделенген, болып есептеледі).

7. Егер экспериментлік нүктелердің маңызды шашуы байқалса, онда қисықты (түзуді) нүктелермен өткізбеу керек, ал олардың арасындағы нүктелер саны олардан бірдей қашақтықта орналасу тиіс.Қисық жатық болу тиіс.

Мысал1.

Дененің бірқалыпты қозғалысындағы t уақыт пен S жолдарының тәуелділігінің графигін құру қажетсінеді.Эксперименттің мәліметтері 1 кестеде көрсетілген.4 және 5 суреттерде, қателіктермен және дұрыс дайындалған, S(t) тәуелділік графигінің екі нұсқасы көрсетілген.

 Кесте  1

t, с

S, м

Негізгілері, студенттер график құрастырған кезде жіберілетін қателер (сурет 1):

– Координата осьтерінің бағыттары дұрыс таңдалмаған: уақыт t тәуелсіз айнымалы (аргумент) және ол абцисса бойымен алынып (горизонтальді) орналасу керек, ал тәуелді айнымалы (функция) жол S ордината осі бойымен (тік);

– Ордината осінде алынған мөлшер (уақыт t) және оның бірлік өлшемдері көрсетілмеген (с), ал абцисса осінде - жол өлшемдерінің бірлігі S (м) ;

– Сызбаның ауданы толық қолданылмаған (ережелерден мыналарды ескермеген жөн, координата осьтері нөлден басталу керектігін, онда координата басын жылжыту тиіс болады және соның арқасында графиктің масштабын үлкейту);

– эксперименттік нүктелер белгіленбеген;

– осьте уақыттың масштабтық бөлулер біркелкі емес орналастырылған (егер 0 және 5 бөлулер бар болса, онда келесі 10 болу керек және т.б.);

–осьтік жолда масштабты емес бөлулер орналастырылған, ал эксперименттік нүктенің координатасы; артық пунктир сызықтары жүргізілген;

– график абцисса осімен екі себеп бойынша қысылған: сәтсіз масштаб (тым кішкентай) және басы дұрыс таңдалмаған координата;

– аса ыңғайсыз масштаб уақыт бойынша таңдалған, соған байланысты графикті оқу қиындатылған;

– эксперименттік нүктелер дұрыс қосылмаған: жолдың уақытқа тәуелділігі біркелкі қозғалыста сызықты, және график түзу болу керек.

Дұрыс жабдықталған график 2 суретте көрсетілген.

Сурет 1

Сурет 2

Познавательные статьи:



Как правильно слушать собеседника

Типичные ошибки при выполнении бросков в баскетболе

Принятие христианства на Руси и его значение

Средства массовой информации США