Дәрістерге әдістемелік нұсқау

↑

▷ Содержание

⇐ ПредыдущаяСтр 8 из 18Следующая ⇒

Қорытынды

Тәжірибе нәтижесіне кездейсоқ қателіктердің әсер етуін азайту үшін, зерттеліп жатқан көлемді өлшеуді бірнеше рет қайталау керек. Тура өлшеулердің нәтижелерін қайта өңдеу анықталған ретте жүзеге асады.

Дәрістерге әдістемелік нұсқау

Студенттер кездейсоқ қателіктердің әсер етуін азайту әдістерін, зерттеліп жатқан көлемді өлшеудің бірнеше рет қайталану жолдарын, тура өлшеулердің нәтижелерін қайта өңдеу тәсілдерін есептеуді меңгерулері қажет.

Әдебиеттер

1. Барчуков И.С. Методы научных исследований в туризме. - М.: Академия, 2008. – 224с.

2.Основы научных исследований: учебное пособие / Шкляр М.Ф. – М.: Дашков и К^о, 2008. - 244с.

3.Основы научных исследований: учебник для технических вузов / Крутов В.И., Грушко И.М., Попов В.В. – М.: Высшая школа, 1989. - 400с.

4.Шкляр М.Ф. Основы научных исследований. – М.: Центр, 2006. – 397с.

5.Рузавин Г.И. Логика и методология научного поиска. – М.:ЮНИТИ-ДАНА, 1996.- 328 с.

Дәріс 5. Жанама өлшеулер

Дәріс сұрақтары:

5.1.Жанама өлшеулер түсінігі;

5.2.Жанама өлшеулер қателіктерін есептеу тәсілдері.

Дәрістің мақсаты:Жанама өлшеулер-бұл белгісіз шаманы алдын ала берілген математикалық формулалар арқылы есептеуге арналған өлшеу.Формуланың аргументі болып тура жолмен есептелуі қарастырылады.

Тақырып бойынша негізгі түсініктер:жанама өлшеулер, абсолютті кемшілікті өлшеулер, салыстырмалы кемшіліктер

Жанама өлшеулер -бұл белгісіз шаманы алдын ала берілген математикалық формулалар арқылы есептеуге арналған өлшем.Формуланың аргументі болып тура жолмен есептелген өлшеулер жатады.

Мысалы: V кубтың көлемінің өлшемінің оның қабырғасының ұзындығына L:

V=L³

Жалпы жағдайда жанама өлшемдер мынадай күйде болады:

Y = f (Х₁, Х₂, Х₃, . . . Х_n) ,

Х₁- аргументі тура жолмен есептелген өлшеулер немесе тұрақты константтар.

Жанама жолмен есептелінетін U физикалық өлшемнің кемшілігін есептеуді қарастыру керек.

Y=f(Х₁, Х₂, … , Х_n )                                                                            (4)

Х_j –бұл физикалық туралықпен берілген константтар, эксперименталды тура жолмен есептелгенәр түрлі физикалық шамалар. Бұл формулада аргумент болып табылады.

Практикада жанама өлшеулерді өлшеудің екі түрлі жолы кең түрде қолданылады.Екі жолы да бірдей шешім береді.

 1 амал.
Ең алғаш абсолютті D , одан кейін кемшілікті d табылады .Бұл амал аргументтер айырмашылығында және қосындылар кезінде ұсынылады.Тура өлшемді абсолютті кемшілікті физикалық Y еркін түрдегі f функциясының жалпы формуласы мынадай:

Қатысты кемшілікті табу үшін ең алдымен Y өлшемінің ортақ мағынасын табу керек. Ол үшін (4) теңдеуге X_j өлшемінің арифметикалық ортақ мағынасын қою керек. Яғни Y өлшемінің ортақ мағынасы мынадай:

Мысалы:
цилиндр көлемінің V өлшемінің кемшілігін табу керек. Цилиндрдің биіктігі h пен диаметрі D тура өлшемдердің анықталған жолымен есептелінеді, сонымен қатар өлшемдер саны  n=10 дейміз.

Цилиндр көлемінің өлшемі, яғни теңдеудің жалпы түрі мынадай:

(5)- формулаға ортақ мағыналарын қою арқылы біз мынаны таба аламыз:

Мысалдағы D_V кемшілігі, диаметр кемшілігінің өлшеміне байланысты.

2 амал:
Бұл амалдың жанама өлшемдердің кемшіліктерін есептеудің біріншісінен ең басты айырмашылығына математикалық жеңілдігі жатады, сондықтан бұл жиі қолданылады.

Ең алдымен қатыстық кемшілікті d табады , тек содан кейін абсолютті D есептеледі . Бұл амал аргументтердің ара қатынасынан ғана тұрса өте ыңғайлы болып саналады.

Амалдардың ретін цилиндр көлемінің кемшіліктерін анықтайтын мысалдан қарастыруға болады:

Формуладағы барлық сандық мәндерді 1 амалдағы есептеулердегідей сақтаймыз.

2 амалды орындау барысында мынадай қадамдар жасау керек:

- теңдеудегі шамаларды логарифмдеу (натуралды логарифм):

- әр дифференциал өлшемдерді сол өлшемдегі абсолютті кемшілікпен алмастыру, ал «азайту» белгісін «қосу» амалымен алмастыру:

Осы формула көмегімен қатыстық кемшілікті  бағалауға мүмкіндік бар болып көрінгенімен, олай емес. Қатыстық кемшілікті  бағалау үшін формуланың оң жағындағы мәндердің сәйкес келуін қадағалау.Бұл шарттың орындалуы үшін соңғы формуланың барлық мүшелерін квадратау керек:

Теңдеудің екі жағын да квадраттық түбірден шығара отырып қатыстық кемшілікті есептеуге болады:

Немес басқа да салыстырмалы кемшілікті көлем мынаған тең:

Есептеуді жүргізе отырып шешуі 1 амалдағы бағалаумен тең келетіндігіне сенімді болуымыз керек:

Енді, салыстырмалы кемшілікті біле отырып, абсолюттіні табамыз:

D_V=0,19 х 47=9,4 мм³, P=0,68.

Дөңгелектегеннен кейінгі соңғы нәтижесі:

V = (47 + 9) мм³, d _V = 19%, P=0,68.

 

⇐ Предыдущая3456789101112Следующая ⇒

Поделиться:

Познавательные статьи:



Коммуникативные барьеры и пути их преодоления

Рынок недвижимости. Сущность недвижимости

Решение задач с использованием генеалогического метода

История происхождения и развития детской игры