Тақырып: Бухгалтерлік есеп шотының түсінігі және екі жақты жазу

↑

▷ Содержание

⇐ ПредыдущаяСтр 7 из 12Следующая ⇒

  Тақырып: Бухгалтерлік есеп шотының түсінігі және екі жақты жазу

1.Шоттар, олардың мазмұны мен құрылуы                                                                               2. Екі жақты жазу                                                                                                                    

1.Әрбір кәсіпорындарда бір айдың ішінде көптеген шаруашылық әрекеттері орындалады, сондықтан шаруашылық процестерінің нәтижелері туралы мәлеметтерді алу үшін күнделікті деректер қажет. Осындай деректерді бухгалтерлік есеп шоттарының көмегімен қамтамасыз етеді.                                                                     Бухгалтерлік шоттар- бұл ағымда есепке алу үшін кәсіпорынның шаруашылық құралдарының олардың құрылу көздерінің және шаруашылық процесінің құрамында болып жатқан өзгерістерді ақшалай және заттай бірліктерді экономикалық жағынан топтастыру әдісі.                                                                                                                Шот- бұл сонымен қатар есеп беру үшін ақпараттарды жинақтаушы болып табылады.                                                                                                                 Әрбір шоттың атауы онда шаруашылық құралдары мен олардың құрылу көздерінің қандай топтары есепке алынатына байланысты. Мысалы: « Касса», «Есеп айрысу шоты», «Жарғылық капитал» және тағы басқа.                                                           Бухгалтерлік шотты сызба түрінде 2 жақты кесте ретінде көрсетуге болады. Оның сол жағы жағын Дебет (Дт), ал оң жағын Кредит (Кт) деп атайды.            Бухгалтерлік есеп шоттарында қалдықтарды белгілеу үшін Сальдо (қалдық),(шот қалдығы) ұғымы қолданылады.                                                                                        Бухгалтерлік шот нысаны:

                       Дт    Шот (шоттың атауы)   Кт

    Балансқа қатысы бойынша бухгалтерлік есептің барлық шоттары активті және пассивті болып бөлінеді.                                                                                      Активті шоттар- бұл шаруашылық құралдарының құрамы, орналысуы мен құралдарының пайдалануы ( құралдары мен шығындары) көрсетілетін шоттар.           Пассивті шоттар-бұл шаруашылық құралдарының құрылу көздері мен қаражаттардың мақсатты бағытталуы көрсетілетін шоттар (құрылу көздері мен табыстары).                                                                                                          Активті шоттардағы жазбалар сызбасы:                                                              Дт                                            Активті                   Кт                                        1. Бастапқы қалдық(Бқ)                                                                                шаруашылық әрекеттерінің                                  шаруашылшық әрекеттердің    нәтижесінде көбеюі(+)                                          нәтидижесінде азаю(-)                   

2.Дебеттік айналым бойынша                                3. Кредиттік айналым            (барлық шарашылық әрекеттерің                                    бойынша (барлық                                          сомасы)                                     шаруашылық әрекеттер                                                                                          сомасы)                        соңғы қалдық (Сқ) 1+2-3     

    Активті шот бойынша шаруашылық әрекеттерін жүргізудің соңғы қалдығы мынандай формуламен анықталады:

                       Сқ=Бқ+Дт айналым – Кт айналым                                                       Активті шотағы қалдықтың тек қана дебеттік немесе нөлге тең болуы керек.                                                                                               

                           Пассивті шоттардағы жазбалар сызбасы:                                  Дт                               пассивті шот                                          Кт                                                                                           1. Бастапқы қалдық Бқ           шаруашылық әрекеттерінің                                 шаруашылық әрекеттерінің     нәтижесінде азаюы(-)                                            нәтижесінде көбею(+)           3. Дебет бойынша айналым                             2. Кредит бойынша айналым    (барлық                                                              (барлық шаруашылық                  шаруашылық әрекеттерінің сомасы)                әрекеттерінің сомасы)                                                                                                            соңғы қалдық 1+2-3                       Пассивті шот бойынша шаруашылық әрекеттің жүргізудің соңғы қалдығы мына формуламен анықталады:                                                                                                                       Сқ= Бқ+Кт айналым – Дт айналым       

    Пассивті шоттардағы қалдық тек қана кредиттік немесе нөлге тең болуы мүмкін.        2. Әрбір шаруашылық әрекетті екі жақты жазу әдісінің көмегімен бір шоттың дебеті және екінші шоттың кредитінде көрсетілетін екі жақты өзара өзара байланысты өзгерістерді тудырады. Бұлбайланыстылық бір ғана шаруашылық әрекетін екі өзара байланысқан өзгірістерді көрсете отырып, бір шоттың дебетімен және екәнші шоттың кредитімен сәйкестендіріледі.                                                                                        Екі жақты жазу дегеніміз - әрбір шаруашылық әрекетін есепке алу нәтижесінде бухгалтерлік есеп шоттарда екі рет: бірдей сомаға бір шоттың дебетінде және екінші шоттың кредитінде жазу.                                                                                         Екі жақты жазу әдісімен шоттар корреспонденциясы және бухгалтерлік жазбалар ұғымдары байланысты.                                                                                                                     Шоттар корреспонденциясы- бұл екі жақты жазу әдісі кезінде туындайтын шоттар арасындағы өзара тығыз байланыстылық, мысалы: «Кассадағы ақшалар»және «Есеп айрысу шотындағы ақша» немесе «жұмысшылармен жалақы бойынша есеп айрысу» және «кассадағы ақша» немесе «шикізат пен материалдар» мен «жабдықтауылар» және тағы басқа.                                                                                                                         Бухгалтерлік жазба – бұл тіркеуге жататын шаруашылық әрекеттерінің сомасына дебеті мен кредиті бойынша бір мезгілде жазба салалатын кездегі шоттар корреспонденциясын рәсәмдеу.                                                                                    Бұл мысалдың бухгалтерлік жазбасы былай:                                                            Дебет-Кассадағы ақша шоты                                                                                Кредит- есеп айрысу шотындағы ақша шоты 500000 теңге                                 Сызба түрінде:                                                                                                   Дт «Есеп айрысу шотындағы ақша шоты»     Кт                                              Б.қ. 1500000                                                                                                                                                        1)500000                                                                                       

    Дт                «Кассадағы ақша»                       Кт                                                   Б.қ----------                                                                                                   1)500000

    Мысалы: Банк қарызы есебінен 90000 теңге сомасында жұмыскерлерге жалақы есептеледі:                                                                                                                      Бұл мысалдың бухгалтерлік жазбасы былай:                                                            Дебет: «жұмыскерлермен жалақы бойынша есеп айрысу» шоты                      Кредит: «банк қарызы» шоты

    Дт «жұмыскерлермен жалақы бойынша есеп айрысу»     Кт                            1)90000                                                                                                                                                                                                                                                    

    Дт                «банк қарызы»                       Кт                                                                                                               1)90000                                                                         

    Шоттар корреспонденциясының 2 түрі бар:                                                          -қарапайым                                                                                                                                 -күрделі                                                                                                           Қарапайым шоттар корреспонденциясы кезінде шаруашылық әрекет бірдей сомаға бір шоттың дебетіне екінші шоттың кредитіне ғана жазылады.                        Күрделі шоттар корреспонденциясы кезінде шаруашылық әрекеттер бірдей сомаға бірнеше шотың дебеті мен бір шоттың кредитіне немесе бір шоттың дебеті мен бірнеше шоттың кредитіне жазылады.                                                                                  Мысалы: Есеп айрысу шотына өнім сатудан 2500000 теңге және 4000000 теңге сомасында банк қарызы келіп түсті.                                                                       Осы әрекеттің бухгалтерлік жазбасы:                                                                 Дебет: есеп айырысу шотындағы ақша шоты -6500000теңге                   кредит: сатып алушылар мен тапсырыс берушілер-2500000теңге                    кредит: банк қарызы-4000000 теңге                                                              Бұл күрделі бухгалтерлік жазбаны былай қарапайым жазбамен көрсетуге болады:              1) Дебет: есеп айырысу шотындағы ақша шоты-2500000теңге                    кредит: сатып алушылар мен тапсырыс берушілер шоты-2500000теңге          2) Дебет: есеп айырысу шотындағы ақша шоты-4000000 теңге               кредит: банк қарызы шоты -4000000 теңге    

Познавательные статьи:



Коммуникативные барьеры и пути их преодоления

Рынок недвижимости. Сущность недвижимости

Решение задач с использованием генеалогического метода

История происхождения и развития детской игры