МӨрнӘ чикн хойр болв, мордхин цаг негн болв.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 78 из 156Следующая ⇒

МӨРНӘ ЧИКН ХОЙР БОЛВ, МОРДХИН ЦАГ НЕГН БОЛВ.

Ямаран сән гиич болвчн, ямаран сәәнәр тедн тоогдвчн, ямаран кевәр тедниг күндлвчн, гиич эрк биш хәрх зөвтә. Тиим заң-авъясиг мөрнә хойр чикнлә дүңцүлҗ, лавта тиим цаг-кемҗән бәәхиг медүлҗәх үлгүр.

Кен чигн күүнә герт гиич болҗ ирсн улс хәрх цагнь болад ирхләрн, шуд эн-тер угаһар һарад йовцхахш. Тоовр кесн герин эзиг һундаш уган төләд, тер ирсн гиичнр иигҗ келцхәдмн: «Не, герин эзн, маниг сәәнәр гиичлүлсндтн танд бидн икәр ханҗ бәәнәвидн. Ода тегәд танд мана келх бидн: мөрнә чикн хойр болв, мордхин цаг негн болв. Бидн ода хәрх зөвтә болҗанавидн, мал-гертн бүрн-бүтн болҗ, теңгрин өвчн угаһар, терчин зовлң угаһар цуг өрк-бүләрн амулң менд бәәтн! Байрта харһҗ бәй!» гиҗ келәд, гиич улс хәрцхәнә.

МУ БОЛВЧН — МОҢҺЛ ШАВРАС КЕГДСН, МУКА БОЛВЧН — БОЛДАС КЕГДСН.

Ямаранчн юмна бат, хатуһин тускар келхәр седхләрн, эн үлгүр олзлгдна. Мокн шавриг болдла дүңцүлҗәнә. Һазр малтхла, һазрас зүсн-зүүл шавр һарна. Һазрас һардг шаврин хамгин хатунь мокн шавр йир сән чинртә шавр гих кергтә, юңгад гихлә, мокн шавриг уснд норһад эдләд олн зүсн сав кеһәд, нарнд хагсахла, тер сав чолун мет хатурна, төрүц шуурхш.

Олн зүсн төмр заагт болд төмрәс сән чинртә, бат төмр угань цугтад медгднә. Болд — эркн сән төмр. Тегәд чигн болд төмрәс кегдсн юн чигн юмн (сүк, утх, хаҗ) бат болсн деерән хурц болҗ һардг төләд, эн үлгүрт келгдҗәнә.

МУ БУХ ТОЛҺА ДЕЕРӘН ШОРА ЦАЦДГ.

Энүнд эргү күүнә тускар келгдҗәнә. Му бух гиҗ келхләрн, тер бух талдан ик чидлтә бухла ноолдхасн урд, бийнь тер талдан бухд диилгдхдән урдаснь медхләрн, хойр өврәрн һазр малтад, эврәннь толһа деер шора цацҗ бәәһәд, һарад зулдгнь цугтад медгднә. Болв эн товчта үгиг келхләрн, күүнә тускар бас келгдҗ бәәнә гих кергтә. Хол тоолвр уга күн зәрмдән бийнь бийдән му нер авад, му бух кевтәһәр толһа деерән шора цацад чигн оркдг саам харһна. Үлгүринь авад келхлә, «би ик медрлтәв, би ик чидлтәв, би дала болсн мөңгтәв» гиһәд, бийән магтад йовдг улс бәәцхәнә. Тиим бийән магтдг улсиг шинҗләд, шүүһәд, шалһад ирхлә, теднә тер магталнь хоосн амн болҗ һарна. Тегәд чигн тиим хоосн амарн бийән магтдг күүг олн әмтн дурго нүдәр хәләнә. Тоолвр тату күн кеҗ чадшго керг дааҗ бий деерән авхла, эн үлгүр олзлгдна.

Познавательные статьи:



Техника прыжка в длину с разбега

Тактические действия в защите

История Олимпийских игр

История развития права интеллектуальной собственности