НаадлҖ келсн ҮгӘс зӘӘл, нартаҺар орсн хурас зӘӘл.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 82 из 156Следующая ⇒

НААДЛҖ КЕЛСН ҮГӘС ЗӘӘЛ, НАРТАҺАР ОРСН ХУРАС ЗӘӘЛ.

Кү наадллһн кү дөөгллһн гисн үг, тиим күүнәс хол йовх кергтә гисн сурһмҗ энүнд өггдҗәнә. Терүг нарта хурла дүңцүлҗәнә. Нарта хуриг күн учртан авл уга йова-йовҗ норна. Бийән наадлхла, тиигҗ учртан авлго бәәҗ болшго гисн сүв-селвг. Эн сән даршлһта болн хол тоолврта үлгүриг келхләрн, кен чигн күн наадлҗ келсн үгәс зәәлх (хол йовх) кергтә гих сурһмҗ цугтад өггдҗ бәәнә, юңгад гихлә, нааднас көлтә зәрмдән керүл һарад, хойр иньг-амрг улс хоорндан цүүглдәд, өшәтн болад чигн оддг йовдл һарна. Үлгүринь авад келхлә, хоорндан сән-сәәхн бәәдг хойр иньг-амрг улсин негнь, наадлад, негән келхлә, киидән терүнд өөләд, һундад, терүнлә өшәркәд чигн оддг йовдл һарна.

Нартаһар орсн хурас зәәл (хол йов) гисн үгин учр-утхнь болхла, тиим хуриг күн оньгтан авл уга, дарунь гиих гиҗ, сана йовҗ, икәр норч одна.

НААДН ҮГ ТӨРТ ХАРШ.

Наадлад келҗәхиг медл уга, терүнәс авн керүл-цүүгән болхла, келдг үгмүд, болв нааднд наадн бәәнә. Негнь деерлкәд, дөөглхәр седнә, негнь ичәд, наад-инәд кеһәд, келдг наадн бәәнә. Тедниг йилһҗәх кергтә. Зәрмдән хойр күн хоорндан зөвән авлцад, хамдан негдәд нег ик кергтә төр (керг) күцәх болад бооцчкад, теднә негнь негән наадлад «чамаг, йир хоома көдлмштә күн гиҗ әмтн келнә. Тер үнн болхий?» гихләнь, тернь наадлад келсинь медл уга, нөкдтән уурлн һундад, «тиим болхла чамла хамдан тер төр (керг) күцәш угав» гиҗ келәд, тер нөкдәсн салад һарч оддг чигн йовдл һарна.

Кен чигн күүнд инәдтә-наадта үг келхәсн урд, тер күн ода деерән ямаран санан-седклтә бәәхинь сәәнәр медҗ авчкад, тегәд оч терүнд наадта-инәдтә үг келх кергтә, юңгад гихлә, өөтә-һундлта бәәсн цаглань терүнд наадн үг келхлә, тер күн бийән дөөглҗ бәәнә гиҗ санхнь маһд уга.

НАМРИН ТЕҢГР ХУРСГ, НАСТА КҮН БУРМХГ.

Энүнд наста күүнә заңгин тускар келгдҗ, терүг намрин теңгрлә дүңцүлҗәнә. Наста күн кезәңкин тускар келхдән дурта, тегәд тер олн үг келдг саам бәәнә, тедү мет намрт хур икәр орна. Энүнд намрин цагин бәәдл үзүлгдҗ, настсн күүнә заң-бәәринь медүлҗ келгдҗәнә. Намрин кем эклснәс авн хур дару-дарунь орна, тедү мет кен чигн күн көгшрәд, насчад ирхләрн, олн үг келдг болад, нег келсән олн дәкҗ давтдг болад, зогслго, бурад үг келнә.

Эн олмһа үгтә үлгүрин тускар хойр күн хоорндан амн үгин күүндвр кехләрн, иигҗ чигн келцхәнә: намрин кем ирсн цагт, налаһад будн бәәһәд, намчта хур орад, нам зөвәр серүцнә, наста улс хурад өңгрсн цаган санад, өмнкнь өөрдәд ирсиг тоолад, өмн-ардан хәләлдҗ, шуукрҗ бурцхана.

Познавательные статьи:



Коммуникативные барьеры и пути их преодоления

Рынок недвижимости. Сущность недвижимости

Решение задач с использованием генеалогического метода

История происхождения и развития детской игры