МӨҢгн чилхлӘрн — деншг болдг, мал чилхлӘрн — ишк болдг.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 76 из 156Следующая ⇒

МӨҢГН ЧИЛХЛӘРН — ДЕНШГ БОЛДГ, МАЛ ЧИЛХЛӘРН — ИШК БОЛДГ.

Өмннь малта йовсн байн күүнә тускар эн үлгүрт келгдҗәнә. Тер күн угаряд, малнь цөөрхләрн, тедниг үүрмг малд хүврәнә. Тиим үүрмг малнь ямана ишк. Үлгүринь, нег үкрин мөңгәр ямана кесг ишк хулдҗ авч болхмн, тедниг эдлхд амр. Үкр алҗ идҗ болшго, ямана ишк алхд амр. Нег арслңга юм хулдҗ авхла, хәрүднь кесг деншг ирнә, тер деншгт хүврнә. Эн үлгүриг келхләрн, мөңгнә болн малын тускар келҗ зааҗ келгдҗ бәәнә гих кергтә. Учр юңгад гихлә, мөңгнә ут тонь баһрхларн, деншг болҗ зогсна, малын ут тонь баһра йовҗ, нег ямана ишкнь болҗ зогсна.

Тегәд чигн эн мөңгнә чиллһнә кемҗәһинь болн мал чиллһнә кемҗәһинь деншглә болн ямана ишклә дүңцүлгдҗ бәәнә гих кергтә. Эн үлгүрин һол болгч учр-утхнь болхла, юн чигн юмн төгсч чилхләрн, тулгтан күрч чилдмн гиҗ келгдҗәнә.

МӨҢГНД НҮДН УГА.

Мөңгнд дурта, терүнәс көлтә кү чигн алм күүг шалһҗ, терүг бурушаҗ эн үгмүдт келгдҗәнә. Кен чигн күүнә җирһлд мөңгнә чинрнь йир ик болдгинь цугтан меднә. Тегәд мөңгнә күчнь юундв гихлә? «Мөңгтә күн тамын амн деер чигн җирһнә», гиҗ келгднә. Тернь мел үнн лавта үлгүр гиҗ, келх кергтә, юңгад гихлә, мөңгәр ю болвчн кеҗ болхинь кен болвчн меднә. «Мөңгнд нүдн уга» гиҗ үлгүрт орҗ келгдхләрн, кен чигн күүнә җирһлд мөңгнә чинрнь йир ик болдгинь үзүлхәр келгднә гиҗ, келх кергтә. Мөңгн угаһар юм кеҗ, күцәҗ болшго. Мөңгн бәәхлә, сансн хамган күцәҗ болх.

МӨҢГТӘ КҮН ТАМЫН АМН ДЕЕР ЧИГН ҖИРҺДГ.

Эн кезәнә келгдҗ йовсн үлгүр гиҗ, келх кергтә. Хаана цагт, мөңгн йир үнтә билә. Мөңгтә күн ю болвчн кеҗ чадхмн билә, ик үүл-гем һарһад, түүрмд орсн күүг хаана цагт, мөңгәр өглһ өгәд, харсад авч болхмн билә. Одачн мөңгтә күн ик күндтә күүнд тоолгдна. Эн товчта үг келгдхләрн, мөңгтә күн альд болвчн тер мөңгнәннь нилчәр җирһҗ чадх гиҗ келгдҗәнә.

Эн үлгүрт «тамын амн деер чигн җирһдг» гисн үг келгднә. Тер «тамын амн» — шаҗна номын номнлһар болхла, үксн күүнә сүмснь эзнәннь цогцас хольҗҗ (салҗ) һархларн, дордын (Эрлг номын хаана) орнд күрәд, ик килнцтә күн болхла, тенд бәәдг тамд (орсаһар «ад») ундг, килнц уга болхла, таралңд (орсаһар «рай») төрдг гиҗ келгднә. Тегәд эн үлгүрт келгддгәр болхла, тер тамд орсн күүнә сүмснә бийнь чигн, кемр хавтхдан ик мөңгтә болхла, сән җирһләр бәәҗ җирһҗ чадх гиҗ келгдҗәнә.

Познавательные статьи:



Техника прыжка в длину с разбега

Тактические действия в защите

История Олимпийских игр

История развития права интеллектуальной собственности