КҮн болх баҺасн, кҮлг болх унҺнасн.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 67 из 156Следующая ⇒

КҮН БОЛХ БАҺАСН, КҮЛГ БОЛХ УНҺНАСН.

Күн болх баһасн гисн үг кен чигн күн болвас, өсәд, босад, сурһульта-эрдмтә болад, нернь холд һархинь баһ настаһаснь авн медҗ болх гисн үг гих кергтә. Күүг баһаснь авн сурһҗ, дасхҗ, сән үлгүр үзүлҗ, сурһмҗ өгхлә, тер сән дасмҗ авч, чик, үннч, медрлтә күн болҗ һарна. Тегәд чигн ик кезәнә цагас нааран хальмг улс эврәннь амн үгин чимр кеҗ, күүг баһаснь авн шинҗләд, «күн болх баһасн» гиҗ келдг болсмн. «Күлг болх унһнасн» гисн үг ямаран чигн мөрн сән, хурдн, уна даах чидлтә күлг болхнь баһ наста унһн цагаснь авн медгддг. Мөриг баһаснь, унһнаснь авн нег кевәр хәләхлә, тер терүнд иҗлднә, дасна.

Кениг чигн, юуг чигн баһаснь авн сән заң-авъяст дасххла, тер кезәчн ашан өгнә гисн үлгүр.

КҮН ДӨҢГӘР, ШОВУН ДАЛВАГАР.

Күүнд дөңгән күргҗәх кергтә гисн сурһмҗта үлгүр. Эн үлгүриг иигҗ чигн келҗ болхмн: кен чигн күүнә күчнь болхла, олн әмтнә дөң, юн чигн шовуна күчнь терүнә хойр җиврнь. Олн әмтнә дөң угаһар, ямаран чигн күн һанцарн бәәҗ җирһҗ мел чадшго, юн чигн шовун болвас, хойр җивр угаһар, төрүц нисч чадшго. Үлгүринь авад келхлә, теҗәл-теткүләр тату-тартг күн болвас, көвүн-күүкднь өсәд, гер-мал болх цагт, эркн биш элгн-саднасн, үр-өңгәсн, хоша-хотн улсасн дөң сурсн цагтнь, нег чигн күн дөң болш угав гиҗ келдго билә. Теднә кень болвчн чидл күрмәрн тиим түрү-зүдү бәәх улст дөңгән күргдг бәәсмн. «Шовун далвагар» гисн үлгүрин һол учр-утхнь болхла, шовун болвас хойр җиврәрн күч авч нисдгнь кенд болвчн медгднә. Эрнҗәнә К. «Һалан хадһл» гидг үүдәврт иигҗ бичгдҗәнә: «Бата машинәс бууһад, Баатрин ардас һаран дайлад йовулчкад, хорадан орад, хувц өлгдг үкүгин хасвчд углчксн ик нүр герин өмн бийән хәләһәд зогсҗаһад: «Күн дөңгәр, шовун далвагар» гиһәд хальмг улсин келчксн үкл уга үг, хара үг биш».

КҮН МУУРХЛАРН — ТӨРЛӘН ТЕМЦДГ, ШОВУН МУУРХЛАРН — ҮҮРӘН ТЕМЦДГ.

Эн сәәхн олмһа болн эвтә-довтаһар хойр зүсн учр-зөвиг холвҗ келгдсн үлгүр, нег угаһар келгдсн үлгүр биш. Кен чигн күн муурад, гем-шалтгла, түрү-зүдүлә харһсн цагтан эркн биш төрл-садан темцл уга бәәдг арһ уга болҗ һарна. Тер учр деерәс чигн эн йовдлын тускар үлгүрт орулҗ келгдсмн.

Юн чигн шовун, муурсн цагтан өсәд-босад, бәәршҗ иҗлдсн һазран — үүрән эркн биш темцл уга бәәхш.

Познавательные статьи:



Формы дистанционного обучения

Передача мяча двумя руками снизу

Значение правильной осанки для жизнедеятельности человека

Основные ошибки при выполнении передач мяча на месте