ОЛЛГДҖ ҺАРХАР, ҺОЛАД ҺАР.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 36 из 156Следующая ⇒

ҺОЛЛГДҖ ҺАРХАР, ҺОЛАД ҺАР.

Күүнд шоодгдҗ шалһгдҗ, му нер авч һархар, күүг шоодад, шалһад, зөргән алдл уга, нерән будл уга, күн кевәр һар гиҗ, эн үлгүрт сурһмҗ өггдҗәнә. Үлгүринь келхд, күүнә герт ирәд, герин эзнлә күүндвр кеҗәһәд, деегүр саната эзн ирсн гиичән һәргтәд тоолад, терүг му келәд, дөөглхәр седәд бәәхлә, өмнәснь сөрәд, бийиннь нерән терүнд (герин эзнд) һутал уга хәрү өгх кергтә гисн үлгүр. Бийән тер герин эзнд дөөгүлл уга, тендәс һархла, тиим йовдл һоллгдҗ һарлһн биш, һолад, нерән хадһлад һарлһн болҗ тоолгдх зөвтә.

ҺОЛЫН УСН ТЕҢГСТ КҮРТЛӘН ӘМТӘХН.

Хойр иньг-амрг улс хоорндан цүүглдәд, өшәтн болхла, эн үлгүр олзлҗ болхмн. Ик уста болн холд гүүдг һол болһн нурһлҗ теңгсүр орна. Үлгүринь келхд, Иҗл мөрн Көк теңгсүр гүүҗ орна, юн чигн теңгсин уснь һашун болдгнь бас медгднә. Иҗлин усн Көк теңгст күртлән әмтәхн.

ҺУЙНЬ ҺОРДҺР, УУЦНЬ ШОРДҺР.

Угатя, тату-тартг күүнә тускар энүнд келгдҗәнә. Ууц бийднь махн уга, һуйнь нәрхн, эцсн малыг чигн, күүг чигн, теднә бәәдл-дүринь үгәр келҗ, әмтнд медүлхәр, «һуйнь һордһр, ууцнь шордһр» гиҗ келгднә.

ҺУНДЛ УГАҺАС ҺУНДЛТАНЬ СӘН.

Элгн-садн бәәхлә, сән гисн үг, кемр тедниг уга болхла, кенд тер һундх? Һундл угаһар күн йовҗ чадшго гисн чинртә үгмүд. Күн кенд болвчн һундад, һундлан келҗ, өөлдг саам бәәнә. Терүг тогтнулхар келдг сурһмҗ: һундл угаһас һундлтань сән. Кен чигн күн эврәннь җирһлин хаалһд, һундл уга мел йовхш. Үлгүринь келхд, күн болһн эк-эцкәсн чигн, элгн-саднасн чигн, үр-өңгәсн чигн һундл үзнә. Тегәд нам холд тоолҗ ухалхла, һундл уга җирһл уга. Кен чигн күн җирһлиннь хаалһдан, мел төрүц нег чигн һундл үзл уга, нег чигн зовлң үзл уга йовхш, күүнә җирһлин хаалһнь мел кезәчн тегш болн һо болхш, гисн, товчта үгмүд.

ҺУУЛЬҺНЧАС ҺӘӘЛҺНЧ.

Тату-тартг угатя күүнәс юм сурсн цагт, эн үгмүд олзлгдна. Һуульһнч гисн хәәҗ йовад, әмтнәс сурад, бийдән хот олдг күн гисн чинртә үг. Һәәлһнч гисн терүнәс улм дор, күүнә һәәләд, кергго гиһәд хайчксн юм эдлдг күн. Тиим күн бас арһнь тасрхларн, һуульһнчас дөң авхар, хотын теҗәл сурсн цагтнь, терүг һәәлһнч гиҗ келнә. Тегәд эн үлгүрт орулҗ, «һуульһнчас һәәлһнч» сурдг гиҗ келгднә. Хаана йосна цагт, иим үгмүд өргнәр олзлгддг билә.

Познавательные статьи:



Коммуникативные барьеры и пути их преодоления

Рынок недвижимости. Сущность недвижимости

Решение задач с использованием генеалогического метода

История происхождения и развития детской игры