ТӨӨрч йовад тӨркӘн олдг.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 115 из 156Следующая ⇒

ТӨӨРЧ ЙОВАД ТӨРКӘН ОЛДГ.

Күүнә һазрт йовҗ йовад, үүрләрн генткн харһад байрлна гисн чинртә үгмүд. Терүнә байрлһиг төркндән одсн бер яһҗ байрлна, терүнлә дүңцүлҗәнә. Бер күн хәрд һархларн, кесг җилдәнчн эврәннь төркнләһән (эк-эцкләһән, ах-дүүләһән, төрл-саднлаһан) харһл уга йовдг саам бәәнә. Тегәд тиим бер кесг җил болчкад, төркнләһән харһлһн ямаран ик байр, терүнлә күүнә һазрт йовсн күн үүрләһән харһсиг дүңцүлҗ, терүнә байриг медүлҗәнә. Кеер эҗго һазрт йовҗ йовад, төөрәд, генткн нег хотар, эс гиҗ селәһәр орҗ ирәд, терүнд бәәсн сән иньгләһән харһхларн, «төөрч йовад төркән олна» гиҗ келцхәнә.

Төркн гисн үгин учр-утхнь: күүкн хәрд мордхла, терүнә арднь үлдсн эк-эцкнь, төрл-саднь терүнә төркнь, эс гиҗ төрҗ һарсн өрк-бүлнь болдмн.

ТӨРӘД УГА КҮҮКДТ ТӨМР ӨЛГӘ БЕЛДҖ.

Зәрмдән юн-күн болхинь медәд уга бәәҗ, урдаснь сахняд, кергго юм белдәд, кеһәд бәәдг улс бәәнә. Тиим учр деерәс эн товчта үг «төрәд уга күүкдт төмр өлгә белдҗ» гидг үгәр шоглҗ, хальмг олн әмтн ухалҗ һарһсмн. Эн үгин һол учр-утхнь болхла, ямаран чигн кергиг эклҗ кехләрн, урдаснь шууга татад бәәх кергго гиҗ эн товчта үгд келгдҗәнә.

ТӨРКӘН ҺОЛСН КҮҮКН МУ, ТӨРЛӘН ҺОЛСН КӨВҮН МУ.

Кен чигн күүнд төрскн һазр, төрл-төрснәс өөрхн юмн уга гиҗ келгднә. Тегәд хәрд һарсн күүкн күн төркән, төрҗ һарсн болн өссн-боссн һазран һолсн сән йовдл биш, юңгад гихлә, эврәннь төрҗ һарсн һазран, эк-эцкән, төрл-садан һолад, тедндән дурго болснла әдл гиҗ тоолгдх зөвтә.

Өсәд-босад, көлд орсн көвүн төрлән һолхла, терүнәс му йовдл уга, юңгад гихлә, төрл-төрсән һолсн көвүн, төрҗ һарсн һазран һолснла әдл гих кергтә.

ТӨРСН ҮКДГ, КЕГДСН ЭЛДГ.

Юн чигн юмн нег кевәр бәәшго, цагларн эркн уга хүврх йоста. Негнь үкдг, зәрмнь элдг, зәрмнь цагнь ирхлә, хумхардг, ундг гисн ик гүн чинртә үгмүд. Төрсн (һарсн) әмтн хамг тоот цагтан күрәд, эркн биш үкдг, күүнә һарар кегдсн юн чигн юмн болзгтан күрәд ирхләрн, элдг гиҗ эн үлгүрт келгдҗәнә. Үлгүринь келхд, күн болвчн, мал-аһрусн болвчн, аң-шовун болвчн, хорха-меклә болвчн, нам зүсн-зүүл урһмл болвчн цагтан күрхләрн, үкх зөвтә болҗ һарна. Күүнә һарар кегдсн юн болвчн (зер-зев, хувцн-хунр, модн-чолун гер, талдан чигн олн зүсн юмн) болзгнь болхларн элл уга бәәшго.

Познавательные статьи:



Коммуникативные барьеры и пути их преодоления

Рынок недвижимости. Сущность недвижимости

Решение задач с использованием генеалогического метода

История происхождения и развития детской игры