СЕДҢ КҮН СЕРҮНЛӘ, ҖОРА МӨРН ХАВРЛА.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 104 из 156Следующая ⇒

СЕДҢ КҮН СЕРҮНЛӘ, ҖОРА МӨРН ХАВРЛА.

Серүн орад, киитрҗ одсн цагла нимгн хувц өмсәд кеерсн күүнә тускар келгдҗ, терүг хаврт тарһлҗ одсн җора мөрнә сәәхн йовдлла дүңцүлҗәнә. Эн цецн ухата үлгүриг келхләрн, сән, ке янзта нимгн хувциг өмсхләрн, серүн орад, киитрсн цагла, өмсҗ кеерхәр седдг караг, деегүр саната күүнә тускар келгдҗәнә. «Җора мөрн хаврла» гисн үгин учр-утхнь болхла хаврин ноһан урһсн цагла, юн чигн мал тер шин урһсн көк ноһа идхләрн, сәәрдг. Тедү мет җора мөрн көк ноһа идәд тарһлхларн, җоралдгнь улм икдхлә, терүг җоралулҗ унхла, йир ке болҗ һарна. Тегәд чигн хавр ирсн цагт, җора мөрнд амрл уга.

СЕҖГӘР ИРДГ, СҮЗГӘР ХӘРДГ.

Сеҗг гисн үг әәмтхә гисн үг. Әәһәд, алмацад, сеҗгләд йовдг күүг олн әмтн сеҗгч күн гицхәнә. Тиим күн сеҗгләд, әәһә йовҗ заядар бийдән гем чигн авад оркна. Сүзг гисн үг, баһ гихдән, хойр чинртә үг: сүзгән тәвҗ, сурһуль сурх, сүзгән тәвҗ, дегтр умшх, көдлмш кех нег чинрнь тер; хойрдгч чинрнь бурхн-шаҗнд шүтдг күүг бас сүзгч күн гицхәнә. Сеҗгәр ирсн гемиг, зовлңгиг кен чигн күн, кемр сүзгән тәвәд, бийнь бийиннь күч ишкәд, сүзглхлә, терүнд ирсн гем, чееҗин зовлң уурад, уга болад оддмн. Тегәд чигн, хальмг улс үлгүрт орулҗ «сеҗгәр ирдг, сүзгәр хәрдг» гиҗ келцхәнә.

СЕҖГЛСН ҺАЗРАС БАРАН ҺАРДГ.

Сеҗгләд, шинҗләд, юмнас әәсн болад бәәхлә, күүнә нүднд юмн үзгдсн болад, шулм (үзгдл) үзгдәд, терүнәс көлтә гемтдг саам бас бәәнә. Сеҗглнә гисн үгин утхнь: мел саглад, юн күн болна, яһна-кегнә гиһәд, алмацад бәәдг күүг, сеҗгч күн эс гиҗ, сеҗглдг күн гиҗ келцхәнә. Ташр деернь сеҗгч күүнд сеҗглсн һазраснь баран эс гиҗ үзгдл (шулм) үзгднә.

СЕЛВГ УГА — ЦЕЦН УГА, БУУЛЬМҖ УГА — БААТР УГА.

Ямаран чигн цецн болвчн терүнд сүв-селвг өгчәх кергтә, баатр ямаран күчтә болдг болвчн, терүг буульҗ нөкд болҗах кергтә. Кенчн ямаран ухата, тоолврта болвчн, кенчн ямаран баатр, күчтә болвчн, олн тедниг эс дөңнҗ, нөкд эс болхла, тедн цецн болҗ эс гиҗ күчтә баатр болҗ чадшго гисн үгмүд. Күчн, баатр, цецн-ухата йовдл олнд бәәнә гисн утхта үлгүр. Олн угаһар цецн цецн биш, баатр баатр биш. Цецн күн болһн кедү цецн ухата болдг болвчн, терүнә медснәснь медәд угань ик болҗ һарна. Тегәд цецн күн болһн олнас селвг авч, медрлән улм гүүдүлх зөвтә. Баатр күн кедү баатр йовдл һарһдг болвчн, олна дөң уга болхла, терүнә нернь холд һарч тууршго.

Познавательные статьи:



Формы дистанционного обучения

Передача мяча двумя руками снизу

Значение правильной осанки для жизнедеятельности человека

Основные ошибки при выполнении передач мяча на месте