СӘн кҮн ирхлӘ, му кҮҮнӘ гесн цаддг.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 102 из 156Следующая ⇒

СӘН КҮН ИРХЛӘ, МУ КҮҮНӘ ГЕСН ЦАДДГ.

Кезәнә цагт, байн күүнә герт гиич болҗ ирхләнь, терүнд дала болсн мах чанад, цә чанад, икәр тоодг бәәсмн. Тегәд малта-бәәхтә улс хоорндан тоовр кехлә, теднә үлдл хотд сөңчнр, зарцнр, нань чигн олн улс цаддг бәәҗ. Энүнд «сән» гисн байн гисн чинртә, «му» гисн угатя гисн чинртә үгмүд.

СӘН КҮН САНАҺАР.

Керглҗәх, хәәгдҗәх күн бийнь эврән ирхлә, тиигҗ келгднә. Сән күүнә (ухата, тоолврта, медрлтә күүнә) тускар келгдҗәнә. Тер күн эврән бийнь орад ирхләнь, әмтн «сән күн санаһар» гидг эн гиҗ, тер күн эврән бийнь орҗ ирснд цуһар ханад, байрлцхана. «Сән күн» гисн энүнд күн цаһан седклтә, деегүр ухан уга, ик санан уга болдгтнь, терүг тиигҗ келдг болсмн.

СӘН КҮҮНӘ НААДНД — МУ КҮҮНӘ ӘМН ҺАРДГ.

Байн күн угатяһар наад кеһәд, деерлксн цагт, эн үлгүр келгднә. «Сән күн» гисн хуучн хаана йосна цагт, байн күн гисн үг бәәсмн. «Му күн» гисн угатя гисн үг болдмн. Тер цагт, байн күн угатя күүг наад бәрәд, үг келхлә, тер угатя күн байнас әәһәд, ду һарлго суудг бәәсмн.

СӘН КҮҮНӘ ТАВНЬ ХАНТЛ, МУ КҮҮНӘ ӘМНЬ ҺАРДГ.

Байн күн уданар амрна, таварлна, терүг күләһәд, терүнә сөөвң (ялч, зарц) йир удан сууна. Байна таван авч амрлһиг угатян әмнлә дүңцүлҗ, шалһҗах үлгүр. Байн таварлад, амрад бәәх, тернь угатяд зовлң. «Сән күүнә тавнь (бахнь) хантл, му күүнә әмнь һардг» гисн учр-утхта үлгүр. Кезәңк цагт, нойдуд, зәәсңгүд, баячудт угатя улс теднә замчнь, сөңчнь, зарцнь болҗ көдлдг бәәсмн. Тер сәәчүд икәр таварлҗ, хот уудг, наадк хамг зүсн бахан хаңһадг бәәсмн. Тер хамгинь угатьнр, зарц улс эврәннь һарарн, күч-көлсәрн күцәдг билә. Тегәд тер сәәчүдин хамг бахинь хаңһаҗ, тедн хантл, му улснь нөр-хол уга көдлдг төләд, эн үлгүр келгдҗәнә.

СӘН КҮҮНӘС ҮҮЛ ХӨӨҺДГО, СӘН МӨРНӘС ДӘР ХӨӨҺДГО.

Эн үлгүрт ик нертә, ухата, медрлтә күүнә тускар келгдҗәнә. Энүнд «сән күн» гисн медрлтә, олнд тоомсрта, олнд икәр тусан күргдг күн гиҗ, келх кергтә. Тиим күүнәс керг (төр) хөөһдго, терүнүр әмтн ирҗ сүв-селвгән чигн, дөң-нөкдән чигн авдг бәәсмн, тегәд эн хара (керг угаһар) суудг уга билә.

«Сән мөрнәс дәр хөөһдго» гисн тарһн-цадхлң, унҗ йовхд шулун, амр, уната мөриг дару-дарунь тохҗ, унад йова бәәтл, тер мөрнә нурһнднь дәр (шарх) һарад, эдгл уга бәәдг төләднь, эн үлгүрт орулҗ келгдҗәнә.

Познавательные статьи:



Техника нижней прямой подачи мяча

Комплекс физических упражнений для развития мышц плечевого пояса

Стандарт Порядок надевания противочумного костюма

Общеразвивающие упражнения без предметов