ЛсӘд идсн бҮлкн, цадхла, сангддго.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 96 из 156Следующая ⇒

ӨЛСӘД ИДСН БҮЛКН, ЦАДХЛА, САНГДДГО.

Түрү цагт үзсн зовлң сәәрәд, ясрад, теҗәлтә болхла, тер мартгдна гисн чинртә үгмүд. Гесн өлссн цагт, идсн му хот (хату бүлкн) цадсн цагт, күүнә сананд ордго гиҗ келгдҗәнә. Гесн өлссн цагт, ямаран чигн му хотын бийнь (хату бүлкн, хатсн өдмг) таасгдна, сән болҗ, икәр идгднә, болв гесн цадхлң цагла тер му хот (бүлкн) күүнә сананд орхш. Эн товчта үгиг келхләрн, талдан нег үлгүрлә ниицүлҗ чигн келҗ болна: «түрсн цагтан үзсн тус сәәрсн цагт сананд ордго» эс гиҗ «муурсн цагтан авсн дөң сәәрсн цагт сангддго» гиҗ, келҗ болхмн.

Тегәд чигн муурсн, түрсн цагтан кен чигн күүнә кесн тусиг, өгсн дөңгиг мартлго чееҗдән хадһлҗ йовх зөвтә, тер тусан күргсн, дөңгән өгсн күүг кезәчн мартлго йовх кергтә гисн сурһмҗта үгмүд.

ӨМН ҺАРСН ЧИКНӘС ХӨӨТ ҺАРСН ӨВР ҮЛДГ.

Настаһас баһ күн үлүһәр медхлә, эн үлгүр келгднә. Үкр малас эс гиҗ хөн малас һарсн төлнь (туһлнь, хурһнь) чиктәһән һардгнь кенд болвчн медгднә. Экәсн һарад зөвәр өссн цаглань теднд өвр урһад, тер өврәрн күч авад, туһл болвчн, хурһн болвчн мөрглдҗ ноолдна. Тер учр деерәс эн йовдл үлгүрт орҗ «өмн һарсн чикнәс хөөт һарсн өвр үлдг» гиҗ келгднә. Эн товчта цецн үгиг келхләрн, күүнә тускар чигн келнә. Үлгүринь келхд, медәтә күн баһ наста күүнлә үгин зүткә кеҗ бәәһәд, тер баһ настад үгәр шүүгдхләрн, «не эн баһ наст намаг үгәрн шүүһәд оркв, би энүнәс кесг насн ах болдг болвчн энүнд шүүгдүв: «Өмн һарсн чикнәс, хөөт һарсн өвр үлдг» гидгтн эн болҗана, гиҗ келнә. Дорҗин Б. «Чик хаалһ» гидг романд иигҗ бичгдҗ: «Колхозин малыг хәләтхә гиҗ, танд даалһгдсн болхла, та бас түүгән дун угаһар күцәх зөвтәт...

— Түүгән эврән медә бәәнәв... Күүһәр заалһхар седҗәхшив...

— Тер дотр, тегәд нанар гиһит...

— Э, мел тиим. Чамар заалһшгов.

— Болв «өмн һарсн чикнәс хөөт һарсн өвр», — гиһәд хальмг улс келҗәдг билү...».

ӨМНКНЬ ӨӨРДӘД, ХӨӨТКНЬ ХОЛДАД ИРҖ.

Насн ирәд, медәрҗ йовна гисн чинртә үгмүд. Эн товчта үг көгшрәд ирсн улсин тускар нурһлҗ келгднә. «Өмнкнь өөрдәд, хөөткнь холдад ирҗ» гисн товчта үгин учр-утхнь: күн төрҗ һарад, терүнәс нааран наснь холдад, көгшрәд, наснь төгсх цагнь болхла, өмнкнь өөрдв гиҗ келгднә.

Познавательные статьи:



Как правильно слушать собеседника

Типичные ошибки при выполнении бросков в баскетболе

Принятие христианства на Руси и его значение

Средства массовой информации США