ДртӘн хатрхла — мӨрн, ҮгдӘн кҮрхлӘ — залу.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 95 из 156Следующая ⇒

ОРЧЛҢ ОРА БОЛН ҖОРА.

Цаг негәр бәәдго, җирһл нег кевәр йовдго гисн чинр-утхта үгмүд. Эн товчта үгиг келхләрн, орчлң кезәчн хүврәд, күүнә сананла ниицҗ ирҗ өгхш. «Орчлң ора болн җора» гисн үг болхла, «ора» гисн үгнь эмнг мөрн кевтә, күүнә һарт бәргддг уга гисн үг. «Җора» гисн үгнь болхла, җора мөрн кевтә, җоралад, хәләд йовҗ оддг гисн үг.

Эн товчта үгин һол учр-утхнь болхла, цаг негәр йовдго, мел сольгдад хүврәд, оңдарад, эмнг мөрн кевтә, орчлң күүнә һарт бәргдл уга йовдг төләднь, эн үгмүд келгдҗәнә.

Ө

ӨДРТӘН ХАТРХЛА — МӨРН, ҮГДӘН КҮРХЛӘ — ЗАЛУ.

Эн үлгүр келхләрн, сән уната мөрнә чидлин тускар болн сән залуһин чинрин тускар келгдҗәнә. Уна даадг, ик чидлтә мөрн болхла өдртән зогслго, хатрв чигн, муурдгонь лавта. Залу күүнә сән-мууһинь, келсн үгдән күрлһәрнь медҗ болхмн гих кергтә. Тегәд чигн мөрнә сәәһинь (чидлтәһинь) медхәр седхлә, өдрин туршарт хатрулад медҗ болдг; йоста сән залу келсн үгдән күрх зөвтә.

Тегәд чигн ик кезәнә цагас нааран хальмг улс, эврәннь күүндврт орулҗ, амн үгиннь чимр кеҗ «өдртән хатрхла — мөрн, үгдән күрхлә — залу» гиҗ үгән нәәрүлҗ келдг болсмн.

ӨЛЗӘ УГА АЛТНАС ӨЛЗӘТӘ БАХН МОДН ДЕЕР.

Эс зокаста сән хувцнас зокаста му хувцн деер эс гиҗ олз уга үнтә юмнас олзта бичкн юмн деер гисн үгмүд. Өлзә уга гисн үнн цаһан седкл уга гисн үг. Өлзә уга алтн гисн үнн цаһан седкл уга деерәс өгчәх алтн. Өлзәтә бахн модн гисн үнн цаһан седкләрн өгчәх бахн модн гих кергтә.

Хатуч-хармч күн болхла, терүнд тусан күргсн күүнд алтар шаң өгх зөвтә болхларн, тер алтан өгхләрн, икәр хармнҗ бәәһәд, өгхдән дурго болҗ бәәһәд өгхләнь, тер өгсн алтнь «өлзә уга» алтн гиҗ келгднә. Иньг-амргтан өмскүл (хувц) өмскхләрн, иигҗ йөрәдг бәәсмн: «өмссн өмскүлтн өлзәтә цаһан хаалһта болтха, эврән бийтн ут наста, бат кишгтә болтн!». Тегәд «өлзәтә цаһан хаалһта» гисн үгин учр-утхнь болхла, тер өмсксн өмскүл зокаста, тааста болтха гисн үг.

ӨЛН КҮН КИИТ ДААДГО.

Үвлин киитнд көдлмшч улс хотан сәәлх зөвтә гисн сүв-селвг энүнд өггдҗәнә. Кен чигн күн, геснь өлн болхла, бичкәхн киитнә бийднь даардг төләднь, тиигҗ үлгүрт орулҗ келдмн. Юңгад гихлә, геснь өлн күүнә чинәнь тату, терүнә гүүлтнь бас тату болна. Тиим күн даармтха болна.

Познавательные статьи:



Психологические особенности спортивного соревнования

Приготовление дезинфицирующих растворов различной концентрации

Занятость населения и рынок труда

Социальный статус семьи и её типология