елларда татар журналистикасы: поэтика һәм жанрлар, тарихи-журналистик барышта жанрлар үсеше һәм трансформациясе.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 25 из 25

Бурыч һәм функцияләреннән чыгып, вакытлы матбугат жанрларын өч зур төркемгә тупларга мөмкин:

1)    Хәбәри

2)    Аналитик

3)    Әдәби-публицистик.

Хәбәри жанрларга хәбәр, хисап, репортаж, интервью керә.

Хәбәр жанрында сикәненче еллар азагына кадәр, вакытлы матбугат билгеле бер идеологияне генә үткәрүче чара булган чорда, теге яки бу яңалыкны укучыга җиткереп кенә калмыйча, аңа һәрвакыт диярлек бәя биреп барганнар. Бу бәя, әлбәттә, аерым бер журналистныкы, хәтта газетаныкы да түгел, ә идарә итүче партия мәнфәгатьләрен чагылдыручы коллектив бәя була.

Хисап жанры ХХ йөз башы матбугатында еш очрый. Аның теле рәсми стильгә якын. Ул проблемалы, стенографик, киңәйтелгән кебек төрләре бар.

Репортажның берничә төре бар: вакыйгалы; тематик; тәнкыйди; проблемалы. Бүгенге көндә фоторепортаж, селфирепортаж кебек төрләре дә актив кулланыла.

Интервьюның 1917 елның октябрь инкыйлабына кадәр артык катлаулы төзелешкә ия булмаганнары басылып килгән. Совет чорында, җитмешенче елларга кадәр интервью жанрына матбугат сирәк мөрәҗәгать итә. Үзәк газеталардан партия һәм дәүләт җитәкчеләре белән кайбер интервьюлары, тәрҗемәләре генә басыла.

Аналитик жанрларга рецензия, күзәтү, мөхбирнамә, мәкалә, журналист тикшерүе керә.

Рецензия, күзәтү ХХ йөз башында популяр була. Совет чорында да төрле әсәрләргә рецензияләр языла, матбугат күзәтүе дигән рубрикалар популяр була.

Мөхбирнамә 80 еллар азагында популяр була. әлеге чорда Татарстанда атом станциясе коруга каршы көрәш алып барган чорда дистәләрчә мөхбинамәләр дөнья күрә.

Мөхбинамәдән аермалы буларак мәкаләләрдә чынбарлыктагы күренешләрне анализлау нигезендә иҗтимагый әһәмияткә булган проблемалар күтәрелә. Мәсәлән, публицистик мәкаләләрдә психологик дәлилләр урын ала. И.Низамов мәкаләрнең мәкалә-күзәтү, мәкалә-рецензия, рейд мәкаләсе, фәнни мәкалә төрләрен бүлеп чыгара.

Журналист тикшерүе совет матбугатында бөтенләй булмаган диярлек, чөнки тоталитар режим чорында гадәттән тыш хәлләр турында сөйләү мөмкин булмаган. Татар журналистикасында Мирхәт Хөснимәрдәнов әлеге жанрда эшләүче иң танылган журналист. Бүген журналистикада әлеге жанр бик популяр.

Ачык хат жанры ХХ йөзләрдә актив кулланыла, бүген матбугатта әлеге жанр очрамый диярлек.

Әдәби-публицистик жанларга фельетон һәм памфлет керә. ХХ йөз башында актив кулланылып килсә, совет чорында очрамый диярлек. Бары тик ХХ йөз ахырында – ХХI йөз башында Ф.Әгъзамов, Ә.Гаффар иҗатында еш очрый. Бүгенге матбугатта да бик аз кулланыла.

Познавательные статьи:



Техника прыжка в длину с разбега

Организация работы процедурного кабинета

Области применения синхронных машин

Оптимизация по Винеру и Калману