Суусн кҮҮнӘ сҮҮцӘ, боссн кҮҮнӘ бӨрвцӘ.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 109 из 156Следующая ⇒

СУУСН КҮҮНӘ СҮҮЦӘ, БОССН КҮҮНӘ БӨРВЦӘ.

Баахн, маштг, бичкн гисн чинртә үгмүд. Эн үлгүриг хальмг әмтнә «Далн хойр худл» гидг тууляс авч келсн үг. Тер «Далн хойр худлд» келгддг күн кеер, теегт йовҗ йовтлнь, нег хотхр сөөгт дала болсн батхн терүнд харһна. Тер батхнс нислдәд, шууглдад бәәхләнь, тедниг ахлгч батхнаснь: «Эдн яһад иигәд шууглдҗ бәәхм» гиҗ сурхлань, ахлгч батхн: «Эдн өнчән хуваҗ авч эс чадхларн, иигәд шууглдҗана», гиҗ келхләнь, тер көвүн батхнсин өнчинь хуваһад өгәд оркхлань, көвүнд тедн икәр ханад, нег һунн хар батхнарн көвүнд белгән өгхләнь, батхнан хавтхлҗ авад, цааран һарад йовҗ йовад, ора болад, кеер хонхларн, һунн хар батхнан, асхн хот кехәр алхлань, тер батхнынь, сәәр деерән дөрү һадрта (өөктә), сү деерән һуру (һадрта) өөктә болҗ һарна. Унтсна хөөннь терүнә дер дорнь бәәсн утх, утхин гер хойрнь хоорндан цүүглдҗ бәәхнь көвүнд соңсгдхлань, көвүн босхла, утх болн утхин гер хоорндан цүүглдҗәнә. «Эзн чамд дурта, чамд мах өгнә, нанд мах цур өгхш. Ташр деернь чи эврәннь килһ (хурц) ирәрн бийим керчәд зованач» гиҗ келсинь көвүн соңсчкад, хойраһинь шоодад, зөвтәһинь нег ташад, зөв угаһинь хойр ташад, «ду тасртн, бичә цүүглдтн» гиҗ келчкәд унтна. Сөөни бийднь, утх утхин гер хойрнь эзнәсн зулад, орн-нутгин хаана хүрмд ирәд, тенд хоюрн сөңч болад, «суусн күүнә сүүцә, боссн күүнә бөрвцә» болад, сөң бәрлдәд, гүүлдәд бәәхнь көвүнд үзгднә. Тегәд чигн кезәнәс нааран хальмг улс «Суусн күүнә сүүцә, боссн күүнә бөрвцә» гиҗ үлгүртән орулҗ келцхәнә.

СҮВТӘ КҮН СЕЛВГЧ.

Сүвтә, тоолврта күн әмтнд селвг өгч чадх гисн утхта үгмүд. Кенд болвчн сүв-селвгән өгч чадх күн эврән бийнь тоолврта, медрлтә болх зөвтә, юңгад гихлә, эврән тоолвр, медрл уга күн талдан күүнд сүв зааҗ, селвгән өгч чадшго.

СҮРГӘСН САЛСН ГӨРӘСН ҮРГМТХӘ БОЛДГ.

Иҗләсн салсн мал үргмтхә, әәмтхә, саг гисн утхта үгмүд. Ик баг гөрәсиг «сүрг» гиҗ нерәднә. Гөрәсн болһн эврәннь сүргтән йовад дасчкна, иҗлднә. Сүргәсн салхларн, тедн үргмтхә (әәмтхә) болдмн. Эн товчта үгиг талданар, «иҗләсн салсн гөрәсн үргмтхә болдг» гиҗ чигн келҗ болхмн. Үлгүринь келхд, юн чигн аһрусн болвас (хөн, үкр, темән, мөрн) иҗләсн салхларн, үргмтхә, әәмтхә болна, тедн иҗлән хәәцхәнә.

Познавательные статьи:



Как правильно слушать собеседника

Типичные ошибки при выполнении бросков в баскетболе

Принятие христианства на Руси и его значение

Средства массовой информации США