ХІV. Өкпе-жүрек реанимациясы
ХІV. Өкпе-жүрек реанимациясы
Соңғы өлім жағдайдағы мейірбикенің
іс-әрекет алгоритмі
Орталық жүйке жүйесінің қызметінің тежелуінін сатылары бойынша, қан айналымының динамикасы мен тыныс алу бұзылуының тереңдігі бойынша өлім үстіндегі жағдай бөлінеді.
Өлім үстіндегі жағдай организмнің тіршілік етушілік бұзылыстарының қиындау деңгейін, артериальдық қысымның кенеттен төмендеуін, газ алмасуынын және жасушылар мен тіндердегі заттек алмасуының терең бұзылыстарын сипаттайды.
Жанталасу басындағы, жанталасу және клиникалық өлім ақтық жағдайына жатады – бұл өмір мен өлім арасындағы шекаралық жағдай. Осы жағдайларда алғашқы реанимациялық көмек көрсету адам өмірін сақтауының жалғыз ғана әдісі болып табылады.
Жанталасу басындағы жағдай (симптомдар жиынтығы):
- мәнгіру;
- есі шатасқан;
- артериальдық қысым 60 мм с.б. деңгейіне дейін және төмен кенеттен төмендейді;
- шеткері артериальды тамыр соғудын толысуы (жіп тәрізді) азаяды және жиеленеді;
- тыныс алуы жие, үстірт;
- ентігу (тахипноэ – тыныс алуы жиі);
- терісі және шырышты қабықтары бозарады, көгереді.
Өлім үстіндегі жағдайдағы үзіліс – бұл жанталасу басындағы жағдайдан жанталасу жағдайына көшетін жағдай. Соңғы өлім жағдайына қатты жиі дем алыстан кейін (тахипноэ) кенеттен дем алысы тоқталуымен сипатталады. Соңғы өлім жағдайындағы үзілістің ұзақтығы 5-10 секундттан 3-4 минутқа дейін тербеленеді.
Жанталасу жағдайы – тура өлім алдында болатын организмнің бейімделу реакциясынын және реактивті соңғы көрністерінін жиынтығы.
Жанталасу жағдайы (симптомдар жиынтығы):
- тыныс алудың бұзылуы (Биот, Чейн-Стокс, Куссмауль тыныс алуы, гаспинг). Әрбір демді ішке алған сайын жаңа шыққалы жатқан зардап шегушінің басы артқа қарай шалқақтайды, ауаны жұтқандай болады (гаспинг);
- ес түсі жоқ, барлық рефлекстері тежелген, көз қарашығы кеңейген;
- жүректің жиырылуы жиеленеді;
- артериальды қысым 20-40 мм с.б. деңгейіне дейін төмендейді;
- шеткері артерияларда тамыр соғысы жоғалады және ірі артериялары кенеттен әлсірейді;
- жалпы тонустық құрысу;
- дене қызуы төмендейді;
- еріксіз кіші және үлкен дәретке отыру.
Клиникалық өлім – бұл қайтарылатын жағдай организмнін бірнеше минут бойы (5-6 мин) өткізетін қалі, қан айналымының және тыныс алуының толық тоқтау жағдайында, бас миының үлкен жартышарысы қыртысының өткізетін уақытымен анықталады.
Зат алмасу процесінің сөнуі анықталған тізбектілікпен болады.
Тұп-тұра жүрек және өкпенің жұмысы тоқтаған соң, зат алмасу процессі қатты төмендейді, бірақта анайробты гликолиз механизмі нәтижесінде толық тоқталмайды.
Клиникалық өлімнің ұзақтығы – қан айналымы жоқ жағдайда толық өттегі жетіспеушілігінде бас миы жасушаларының қабілеттілігімен анықталады. Жүрек тоқтаған соң 5-6 минут аралығында бұл жасушылар өледіде, кенеттен есінен айырылады.
Клиникалық өлімінің белгілері:
- есі болмайды;
- тыныс алуы тоқтайды;
- терісі бозарады, сұрланады және көгереді;
- ірі артерияларда ұйқы және сан артерияларында тамыр соғуы болмайды;
- көздің қарашығы ең үлкен кеңейді, жарыққа реакциясы болмайды;
- рефлекстері толық болмайды.
Реанимация – бұл организмді тірілту, тіршілік маңызды қызметін қалпына келтіруге алдымен тыныс алу және қан айналуын, ұлпаларды жеткілікті мөлшерде өттегімен қамтамасыз етуге бағытталған.
1. Тірілту бойынша шаралар кешіктірілмей басталуы қажет.
2. Оқиға болған жерге қарамай бастапқы іс-әрекет аман алып қалу бойынша бірдей жүргізіледі, бұл жерде маңызды 2 міндетті әдісті орындау:
- зардап шегушіні көлденен қатты жерге жатқызыңыз. Осы әдісті жұмсақ бетке орындау күткен әсерді бермейді, неге десең жұмсақ бетке құтқарушының қимылдауымен серіптіреді және жүректі қысу қажеттілігін жетуіне жолы болмайды;
- кеуде торының алдынғы бетін жалаңаштаңыз, белдігін босатыңыз.
3. Әрі қарай Питер Сафардың басшылығына сәйкес тірілту келесі кезеңдерден тұрады:
А ережесі. Жоғарғы тыныс жолдарының ерікті өткізгіштігін қамтамасыз ету.
В ережесі. «Ауыздан ауызға» немесе «ауыздан мұрынға» әдістері өкпенің жасанды вентиляциясы арқылы тыныс алуды жасанды қолдау.
С ережесі.Жүрекке массаж жасау арқылы қан айналымын жасанды қолдау.
|
