даму ақаулары мен аурулары

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 48 из 106Следующая ⇒

Қуық экстрофиясы.

Қуық экстрофиясы - куықтың және құрсақтың алдыңғы қабырғаларының іштен жоқ болып тууы. А П.Пугачевтің мәліметі бойынша (1986) бұл кесел 40-50 мың жаңа туған нәрестелердің біреуінде кездеседі. Қыздарға қарағанда ұлдарда екі есе жиі кездеседі. Экстрофия көбінесе тотальдық эписпадиямен /үрпінің үстіңгі қабырғасы мен тасамайдың үстіңгі бетінің жоқ болып тууы) қатар жүреді.

 Эмбриональдық даму кезеңінің 5 аптасында куыктың Льето үшбұрышы мезодермальдық тіннен, ал күмбезі- энтодермальдық тіннен (клоакадан жіктеліп шығады), ал несепағары - Вольф жылғасынан пайда болып, үшеуі бір-бірімен түйісе келе бүтін қуық пайда болады (А.Гопадо,1971).

Белгілі бір (экзогендік немесе эндогендік) зиянды факторлардың әсерінен, қуықтың күмбезі клоакадан жіктеліп шықпастан, тек Льето үшбұрышы мен несепағар қана пайда болып калса, қуықтың алдыңғы қабырғасы ашык күйінде қалады. Ал қуыктың алдыңғы бетінің ашық қалуы, құрсақтың алдыңғы қабырғасындағы эмбриональдық жарыққа байланысты, бұрыннан бар тесіктің төменгі бөлігінің (қуықтың ашық жатқан жерінің) жабылмай қалуына себепші болады. Сол себептен қуық экстрофиясы дамиды.

Клиникалық сипаты: кіндіктен төмен, құрсақтың алдыңғы бетіңде орналасқан дөңгелек тесіктен, яғни ақаудан қып-қызыл болып, қуыктың артқы қабырғасының шырышты қабаты томпайып сыртқа шығып тұрады. Кіндік, экстрофияға ұшыраған қуықтың үстіңгі ернеуіне жақын жерде орналасады, бірақ көбінесе болмайды. Қуықтың көрініп тұрған шырышты кабығы канағыш, ауырғыш, жылдам жараланғыш болады. Уакыт өте келе куықтың шырышты қабығы кейбір жерінде метаплазияға ұшыраса, кейбір тұсында тыртықтанады, оның көлемі кішірейеді, бетіне сүйел тәрізді, яғни папиломатозды өскіндер каптайды. Несепағардың сағалары қуық үшбұрышының төменгі бөлігіне келіп ашылады, ұшы конус тәрізденіп шошайып шығып тұрады немесе әбден түрпідей болып кеткен, шырышты қабаттың қатпарларының арасында көрінбей жатады. Үнемі сыртқа ағып тұратын зәр, экстрофияға ұшыраған қуыктың төңірегін, шап аймағының терілерін тітіркендіріп, күйдіріп жараға айналдырады.

Экстрофияға ұшыраған қуықтың ені бала тыныш жатқанда әр түрлі болып келеді (3-8см). Қасаға сүйектері дамымай қалғандықтан шаты айрылып екі жақта жатады. Қасаға сүйектерінің арасы 4-7 см-дей болады. Бала үйрек тәрізді екі жағына теңселе басып жүреді.

Көп жағдайда экстрофиямсн бірге шап жарығы, крипторхизм, тік ішектің шырышты қабатының түсіп кетуі, жоғарғы және төменгі зәр жолдарының кемістіктері, қыздардың кынабының, жатырдың косарлануы тәрізді кемістіктермен қабаттаса кездесіп отырады.

Қуық экстрофиясында несепағардың тікелей сыртқы ортаға ашылуы, инфекцияның жоғарғы зәр шығару жолдарына тез таралуына, сөйтіп пиелонефриттің дамуына әкеліп соқтырады. Сондықтан, мұндай науқастар жылдам тексеріліп, тез арада операция жасау қажет. Көпшілік урологтардың пікірі бойынша, операция мерзімі туған сәтінен бастап 1 жасқа дейінгі аралықта (С.Д.Терновский, 1953, Г.А.Баиров, 1961) жасалуға тиісті.

Қуық қалталары,

Қуық қалталары, яғни дивертикулдары деп дорба тәрізденген қуықтың қосымша қуыстарын айтамыз. Шын және жалған қалталар болады.

Жалған қалталар бүкіл қуықтың бетіне орналасқан ұсақ-ұсақ амебалардың түрі сияқты шұңқырлардан тұрады. Зәрдің ағып шығуы ұзақ уақыт бойы бұзылғанда, қуықтың қайта-қайта жиырылып-жазыла беруіне байланысты, оның қабырғасындағы бұлшық еттер, яғни детрузордың еттері әбден ширыға келе, біртіндеп бір-бірінен бөлініп, талшықтанады. Ал қуықтың шырышты қабығы, қуықтағы қысымның көтерілуіне байланысты, талшықтанған еттердің арасында пайда болған қуыстарға шұңқыр жасап кіріп кетеді. Сол шұңқырлар біртіндеп жалған қалталарға айналады.

Шын қалталар (іштен туа біткен) әдетте куықтың арткы қабырғасында, урахустың бітелмей калған тесігінің тұсында орналасады. Содан кейін, қуық қалталары қуық күмбезі мен Льето үшбұрышының бір-біріне түйіскен шекарасында орналасады. Мұның себебі эмбриональдық даму кезінде, қуықтың энтодермальдық тіннен пайда болған күмбезі мезодермальдық тіннен пайда болған Льето үшбұрышымен түйіскен кезде, екеуінің шекарасыңда осал тұстар қалып калады да, кейіннен, қуыктың ішіндегі қысымның көтерілуіне байланысты (цистит болса, үрпісі тарылып қалса, тас байланса т.б), сол осал тұстан қуык қалтасы пайда болады. Қалтаның кабырғасы да куыктың қабырғасы тұратын қабаттардан тұрады. Қалталардың сиымдылығы бірнеше миллилитрден бастап 500 мл-ге дейін бола береді. Көбінесе бір, кейде бірнеше (2-3) қалталар кездеседі.

Клиникалық сипаты. Шын дивертикулдың клиникалық белгілері әдетте жұтаң болады, көбінесе қуық қабынуының белгілерімен білінеді. Қалтаға іркіліп қалған зэрдің зардабынан қуык созылмалы қабынуға шалдығады. Қуығында ірі дивертикулы бар ауруларда бірінің артынан бірі екі дүркін несеп шығару белгілері байкалады: ең бірінші несеп шығарғанда қуықтағы зәр шығады, содан кейін қалтадағы зәр шытады.

Қуық калталарының кабынуы (дивертикулиті) терминальды
пиуриямен белгілі болады, яғни несеп шығарып бола бергенде зәр соңынан ірің ағады.      

Диагноз қою. Диагнозды қуықтың несептен босаған кезінде жасалған цистоуретрография мен цистоскопияның негізінде қояды. Цистографияны, науқасты бір жақ қырынан жаткызып қойып жасаған кезде, цистограммадағы қуықтың бір бүйірінен, көлемдері әр түрлі болып келетін, томпайып шығып түрған қосымша көлеңкелелерге қарап дивертикулдары бар екенін анықтайды. Әсіресе, бала қүшенген кезде контрастты зат қуықтың қалталарына нығыздалып тұрады да, қалта өте жақсы бейнеленеді. Жалған қалталардың бар екендігін қуық бетінің (контурының) бұйраланып өзгергенінен білеміз.

Цистоскопия кезінде шын қалталар болса, олардың кіреберістері әртүрлі дөнгелек және сопақ болып келетін тесіктер түрінде көрінеді. Олардың айналасындағы қуықтың шырышты қабаты сай-сай болып қыртыстанып жатады. Жалған қалталар болса, қуықтың қабырғаларынан қаптаған ұсақ-ұсақ ұялар (трабекулалар) көрінеді. Бірақ олардың шырышты қабығы, шын қалталардың шырышты кабығы сияқты сай-сай болып, қыртыстанып жатпайды.

Емдеу жолдары: қуық қабынуының белгілерімен білінетін және куықты жиі қабындыратын үлкен қалталар болса, оларды операция жасап алып тастаған жөн. Ал, жалған қалталар болса, онда жалған қалталардың пайда болуына бірден бір себепкер болып саналатын инфравезикальдық обструкция көзін, операция жасау аркылы жою керек.

Познавательные статьи:



Как правильно слушать собеседника

Типичные ошибки при выполнении бросков в баскетболе

Принятие христианства на Руси и его значение

Средства массовой информации США