Несеп-жыныс жүйесінің төменгі бөлімінің

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 47 из 106Следующая ⇒

 Бүйрек дисплазиялары

Бұл топқа бүйрек гипоплазиясы, әртүрлі кистозды, кистозсыз дисплазиялар жатады. Олардың ішінде тұқым қуалайтын аурулар (нефронофтиз, іштен пайда болатын нефротикалық синдром, поликистоз ауруы) және тұқым қуаламайтын аурулар болады. Тұқым қуаламайтын түрлері әртүрлі құрсақішілік кезеңдегі жағымсыз әсерлерден дамиды. Балада жас кезінен (алғашқы жылдардан) созылмалы бүйрек жетіспеушілігін туғызатын аурулардың бірі – олигомеганефрония.

Бүйректiң жоқ болуы (аплазия). Мұндай бүйректiң еттi қабаты мүлдем дамымай қалады, онымен қоса зәраққышы да жартылай жоқ болуы мүмкiн. Бұл кемiстiктiң жиiлiгi 1:700-ден бастап 1-500-ге дейiн аралықта. Қыздарға қарағанда ұл балаларда жиi кездеседi.

Бүйрек аплазиясының кiшкентай және үлкен түрлерi болады.Әдетте бiр жақ бүйректiң аплазиясы да ешқандай белгiлермен бiлiнбейдi, тек қарама-қарсы бүйрек ауырғанда ғана тексере келе кездейсоқ анықталады. Аплазияға ұшыраған бүйрек кейде науқастың қан қысымының көтерiлуiнiң себепшiсi болады, әсiресе аплазияның үлкен түрінде қан қысымының көтерiлуi жиi кездеседi. Аплазияның үлкен түрiнде бүйрек, фибриоторсылдақты массадан тұрады да, кейде осылардың iшiне сарысу тола келе, шектен тыс үлкейiп кетуi мүмкiн. Мұндай кезде аплазияға ұшыраған бүйректi құрсақты басу арқылы да анықтауға болады. Жалпы шолу рентгенограммасынан ол аплазияға ұшырағанын анықтаймыз.

Олигомеганефрония– нәрестенің жатыр ішінде дамуы кезінде пайда болатын, бірақ тұқым қуаламайтын бүйрек гипоплазиясы. Екі бүйректе де нефрон саны аз – қалыптағының 15%-ы ғана болады. Бүйрек массасы 20 г-нан аспайды. Биопсияда әр шумақтың көлемі үлкен. Оның екі түрі бар:

1) туғаннан бастап құсу, дегидратация, гипертермия, зәрде протеинурия анықталады. Бала нашар өседі, остеопатия, полиурия, азотемия сияқты т.б. СБЖ-ның белгілері дамиды.

2) Алғашқы кезде зәрде ғана өзгерістер (протеинурия) табылады, кейінірек гипостенурия, полиурия к пайда болады.

Ажырату диагнозы. Нефронофтизден айырмашылығы – олигомеганефронияның клиникалық белгілерінің өте ерте білінуінде. Биопсия ауру түрін айыруға нақты көмектеседі. Ауру ерте білінгенмен бала біраз өмір сүруі мүмкін (әсіресе екінші түрінде).

Емі – симптомдық, СБЖ дамығанда – гемодиализ, трансплантация.

Болжамы – нашар, себебі СБЖ дамиды.

Сегментарлық гипоплазияауруы көбіне мектеп жасындағы балаларда гипертония, іш ауруы, полиуриямен білінеді. Рентген әдісімен тексеру бүйректің аумағы тегіс емес екенін, қыртысты қабаттың бір сегментінің жүқарғанын анықтайды.

Диагнозға ангиография көмектеседі. Соңғы кезде бұл ауру іштен біткен гипоплазия емес, қуық-несепағар рефлюксі әсерінен дамитын нефропатия деп есептеліп жүр.

Емі. Гипотензивтік әсері бар дәрілер, олардың ішінде ангиотензин-өзгертуші фермент ингибиторлары пайдалы. Операциядан кейін (өзгерген сегмент алынып тасталады) қан қысымы төмендеуі мүмкін.

Жай гипоплазияда бүйректің көлемі кішілеу. Егер өзгерістер тек сыртқы пішінінде болып, құрылысында дисплазия элементтері жоқ болса және гипоплазия бір жақты болса, ол бала денсаулығына кедергі келтірмеуі мүмкін. Диагноз ультрадыбыспен тексергенде қойылуы мүмкін. Ең бастысы – зәр инфекциясы дамуының алдын алу, қуық-несепағар рефлюксі бар-жоғын анықтау. Инфекцияны дер кезінде емдеу керек.

Гипоплазияға ұшыраған бүйрек жиi қабынғыш келедi және қан қысымының көтерiлуiне себепшi болады. Экскреторлы урограммада: зәр жинағыш жүйелерi контрастты затпен толған, көлемi кiшкентай,, тостағаншаларының саны аз бүйректi көруге болады. Кейде сау бүйрек гипертрофияланғанда гипоплазияланған бүйрек туралы мәлiмет алу қиынға түседi. Мұндай жағдайда нефроцинтиграфия, компьютерлi томография жасауға тура келедi. Сирек жағдайларда зәраққышқа төменнен жоғарыға қарай контрастты зат жiберу арқылы жасалатын уретеропиелографияның, құрсақ қуысы пердесiнiң сыртына оттегiн жiберу арқылы жасалатын ретропневмоперитонеумның көмегi тиедi.

Ажыратулық диагноз қою барысында жасалған бүйрек ангиограммасы да үлкен көмек көрсетедi: қан тамырлары бiртегiс жiңiшкередi және созылмалы қабынудың салдарынан семген бүйрек ангиограммасынан оның қан тамырларының сиреп, қысқарып өртенген ағаш бұтағы сияқты суретінкөруге болады.

Егер бiр ғана бүйректiң гипоплазиясы болып, ол созылмалы пиелонефритке шалдықса және қан қысымының көтерiлуiмен асқынса, оған нефроуретероэктомия жасайды. Патологиялық үрдісті бүйреккке қарама-қарсы бүйректiң қан айналымын жақсарту үшiн, оны қосымша қанмен қамтамасыз етудi, энтеропексия жасау арқылы жүзеге асырған жөн. Егер екi бүйректiң де гипоплазиясы болса, оларды алып тастап, басқа адамның сау бүйрегiн салумен ғана баланың өмiрiн сақтап қалуға болады.

Жасөспірімдер (ювенильдік) нефронофтиз – сирек кездесетін тұқым қуалайтын ауру. 1951 жылы Фанкони бірінші болып 7 ауру бала туралы жазған. Ауру аутосомдық-рецессивтік жолмен беріледі, жыныс бойынша айырмашылығы жоқ.

Морфологиясы. Ювенильдік нефронофтизді «медуллярлық кистоз ауруы» деп те атайды. Бүйректің милы қабатында көп кисталар табылады, бұл – аса кеңейген жинаушы түтікшелер. Дистальдық өзекшелер, интерстиций, шумақтарда – склероз.

Клиникасы. Ауру белгілері 2-3 жастан біліне бастайды. Полиурия, Зимницкий сынамасымен зәр тексерісінде гипостенурия анықталады. Бала тез шаршайды, жүргенде аяғы ауырып, бара-бара Х-тәрізді қисайғаны байқалады. Бұл белгілер біртіндеп пайда болуына байланысты оларға көп көңіл аударылмауы мүмкін. Тек 6-7 жастан кейін созылмалы бүйрек жетіспеушілігінің белгілері (азотемия, ацидоз) анық білініп, сонда ғана диагноз қойылады. Науқаста ең алғаш кейде анемия анықталады. Зәрде натрий экскрециясы жоғары – «тұз жоғалту синдромы» болады. Зәрден аздаған белок табылады, зәр тұнбасы өзгеріссіз. Сүйек рентгенографиясында остеопороз анықталады.

Диагнозы, ажырату диагнозы. Тұқым қуалайтын ауру екенін еске ала отырып, отбасы мүшелерін тексеру керектігін үмытпау керек. Басқа СБЖ-ға әкеліп соғатын іштен болатын тубуло-инстициалдық аурулардан ажырату керек. Бұларға бүйрек поликистозы, олигомеганофрония т.б. жатады. Олигомеганофронияның клиникасы ерте білінеді және бұл ауру – тұқым қуаламайтын іштен біткен бүйрек дисплазиясы. Поликистоздың өзіндік тұқым қуалау заңдылығы бар. Клиникалық ерекшелігі, бастысы – ультрадыбыстық тексеруде кисталар табылуы диагноз қоюға көмектеседі.

Болжамы, емі. Ауру, бала кезден созылмалы бүйрек жетімсіздігіне ұласады. Сондықтан, созылмалы бүйрек жетімсіздігіндегідей – консервативтік, терминальды созылмалы бүйрек жетімсіздігінде – радикальды ем – гемодиализ бен бүйрек трансплантациясын жасау.

Поликистоз ауруы – тұқым қуалайтын ауру. Екі жақтағы бүйректе де көп киста пайда болады. Аурудың екі түрі бар. Балалардағы бүйрек поликистоз ауруы аутосомды-рецессивті (АРБП), ал үлкендерде аутосомды-доминантты (АДБП) түрде кездеседі. Іштен туған АРБП бар балада екі жағынан да сипағанда өте ұлғайған бүйректер табылады. Поликистозы бар бала көп өмір сүрмейді, себебі бүйрек жетіспеушілігі тез дамиды. Бауырда да кисталар болады. Үлкендер поликистозы (АДБП) 20-30 жастан кейін білінеді. Қазіргі кезде екі түрлі поликистоздық гендері анықталды. Поликистозы бар бүйрек пиелонефритпен асқынады, гематурия болады. Кейін гипертензия дамиды, созылмалы бүйрек жетімсіздігінің белгілері білінеді. Ерекшілігі – анемия болмайды. Поликистозға тән рентгендік өзгерістер: бүйректегі кисталардың компрессиялық әсерінен тостағаншалардың кейпі өзгереді. Ультрадыбысты тексеру арқылы поликистозды ерте анықтауға болады.

Диагнозы. Тұқым қуалаушылық жайы, пальпация, эхография, кейде компьютерлік томография және генетикалық тексеріс қолданылады. Поликистозға диагноз қойған кезде оны нефронофтиз, олигомеганофрения және басқа бүйрек ауытқуларынан ажырату керек.

Емі. Пиелонефритпен асқынғанда антибактериальдық ем, басқа жағдайларда симптомдық және гипотензивті ем қолданылады.

Іштен болатын нефротикалық синдром – кистозды ауру, бүйректегі негізгі морфологиялық өзгерістерге байланысты «бүйрек микрокистозы» деп те аталады. Бұл ауру кезінде, балада туғаннан кейін бірден нефротикалық синдром дамиды. Ауру аутосомдық-рецессивтік жолмен тұқым қуалайды.

Клиникасы. Клиникалық көрінісінде - балада туғаннан бастап нефротикалық ісіну, жоғары протеиноурия, ауыр гипопротеинемия, ауыр нефротикалық синдром тез дамиды. Бала плацентасы үлкен болады. Балаға жедел түрде көмек көрсетілмесе, инфекциядан, кахексиядан ерте қайтыс болады. Бүйректе микрокистоз табылады.

Диагнозы. Бала іште жатқан кезде амниотикалық суында, бала қанында Х-фетопротеин мөлшері өте жоғары. Отбасында осындай аурулар болғаны белгілі болады. Кейде, бүйрек ішінде кисталар болмағанда нефротикалық синдром 1 жасқа дейінгі балада кездесуі мүмкін. Полигенді тұқым қуалаушылық - бұл науқастардың кейбіреуі стероидтармен емдегенде жазылады, бірақ көбінде стероид резистентті болып келеді.

Емі. Бала туған соң кешіктірмей бүйрек трансплантациясы жасалмаса, болжамы нашар.

Бүйрек дистопиясы

Бүйрек дистопиясы - бүйректің орналасуы мен пішіндерінің ауытқуы.

Эмбриогенезінде, бүйректердің жамбас қуысынан жоғары, өзінің қалыпты орнына жылжу үрдісінің бұзылуынан олардың қалыпты орнына ауытқуы дистопия деп аталады. Бүйрек дистопиясын орналасқан орнына байланысты: көкірек қуысына, белге, мықынға және жамбас қуысына орналасқан бүйрек деп бөлуге болады. Бүйрек симфизден төмен орналасса – жамбас қуысында, жамбас сүйектің қырынан төмен орналасса – мықын аймағында, ІІ бел омыртқасы мен жамбас сүйегінің қырында болса, белге тоқтап қалған бүйрек болып есептеледі. Бірақ, қалыпты жағдайдың өзінде де бүйректердің орналасуы өзгеріп отыруы мүмкін. Сондықтан бүйрек дистопиясына диагноз қоярда осыны естен шығармау керек.

Егер дистопияланған бүйрек өзінің қалыпты орнына жақынырақ орналасса, мұны қарапайым немесе гомолатеральдық дистопия, ал бір жақтағы бүйрек екінші жаққа өтіп кетсе ол гетеролатеральдық дистопия деп аталады. Бүйректердің зәраққыштары қуыққа өз жағынан тиісті орнына ашылады.

Клиникасы. Бүйректері дистопияға ұшыраған балалардың ауырған бүйрек жағында іші, бүйірі, белі, сегізкөзі мезгіл-мезгіл қатты ауырып тұрады. Кейде басылып, содан кейін қайта шаншып ауыра бастайды. Егер бүйрек қабынатын болса, баланың дене қызуы көтеріледі, поллакиурия, дизурия анықталады. Кейде аппендикулярлық инфильтрат пен гинекологиялық аурулармен, құрсақ ісігімен шатастыру мүмкін.

Сырқатттарды жан жақты урологиялық тексерулерден өткізу қажет. Урограммада, кейде ісіктен ажырату қиынға түседі. Пальпациялық альбуминурия тәсілімен тексеру жүргізу қажет (зәрін жинап жалпы талдамадан өткізіп, содан соң құрсақ қуысындағы күдікті «ісікті» алақанмен уқалап әбден қысады да, тағы да зәрін жинап талдамад жасалады. Егер зәрде акуыз және эритроциттер болса, «ісіктің» дистопияланған бүйрек екендігіне күмән жоқ. Инфузиялық урография, радиоизотоптық зерттеу мен компьютерлік томография, ретроградтық уретеропиелография және ең тиімді тәсіл ангиография диагноз қоюға көмектеседі.

Ажырату диагнозы нефроптозбен (бүйрек жоғары-төмен қозғалып тұрады, зәраққыштар ирелеңдеп жатады) жүргізіледі.

Көкірек қуысына дистопия өте сирек кездеседі. Көбінесе көкет жарығы құрамында болады және сау бүйрек клиникалық белгілермен білінбейді. Қабыну үрдісі болғанда, тас байланса, гидронефрозға ұшыраса, осы ауруларға тән белгілер пайда болады. Кеудені рентгенграфияға түсіргенде кездейсоқ анықталады.

Бүйректің белге дистопиясы – астауы сәл алдыға айналыңқырап, ІУ бел омыртқа тұсында орналасады. Қозғалысы шектеулі.

 Бүйректің мықын аймағына дистопиясында, ол бүйректің астаушасы алдыға айналып жатады, бүйрек V бел омыртқа мен ІІІ сегізкөз омыртқасы арасында орналасады. Негізгі белгісі – баланың ішінің, қоныс аударған бүйректің сол маңайдағы ағзалар мен нерв тарамдарын жаншуына, бүйректен зәрдің дұрыс ақпауына байланысты немесе рефлекторлық ауыруы.

Бүйректің жамбас қуысына қоныс аударуы. Бүйрек орта сызықтың бойында, сегізкөздің ойпаңдау жерінде жатады. Пішіні әр түрлі болады. Клиникалық белгісі, ығыстырған не қысып қалған ағзалардың қызметінің бұзылуымен білінеді. Бала қозғалған кезде ішінің төменгі жағы мен жамбас қуысында ауырсыну анықталады.

Бүйректердің айқасып қоныс аударуы- эмбриогенез үрдісінде өз бағытынан ауытқып қарама-қарсы жаққа өтіп орналасуы. Орналасуына қарай олар S,L,J әріптеріне ұқсас болады.

Айқасқан бүйректерде өз жағындағы бүйректің пішіні мен көлемі қалыптағыдай, ал дистопияланған бүйрек көлемі кішілеу, сәл төмендеу орналады. Зәраққыштары өз жақтарына барып ашылады.

Клиникасы ауытқу дәрежесіне байланысты. Ең негізгі белгілерінің бірі - ауыр жұмыс істегенде, іші кепкенде, жүріп-тұрғанда баланың іші қатты ауырады. Мықын аймағындағы ауырсыну шап аймағына беріледі. Диагноз экскреторлық урография, ретроградтық уретеропиелография арқылы қойылады. Мүмкіндігінше консервативтік емдеген жөн. Операция, негізінен гидронефрозда, не тас байланса жасалады.

Нефроптоз – бүйректің шектен тыс қозғалғыштығына байланысты. Бүйректі орнында ұстап тұратын тіндердің әлсіздігі мен сырттан әсер еткен күш салдарынан дамиды. Нефроптоздың қозғалғыш (науқас жатқан кезде бүйрек қалыпты орнында) және бекіген (төмен түскен бүйрек жабысқақтармен сол жерге бекіп қалады) түрлері болады.

Нефроптозда құрсақ қуысы ісігі деген диагноз қойылуы мүмкін. Балада іші жиі ауырсынуы, диспепсиялық құбылыстар байқалады. Қабыну үрдісі басталса, бүйрек гипертониясы болса, баланың басы ауырады, тез шаршайды, дене қызуы көтеріледі, қан қысымы жоғарылайды.

Науқасты жатқызып-тұрғызып тексергенде бүйрек жоғары-төмен қозғалып тұрады. Экскреторлық урография жасалады.

Нефроптозды балаларды көбінесе консервативтік емдейді. Бандаж кигізіледі, арнайы жаттығулар жасалады. Қабыну болса, оған қарсы ем жүргізіледі. Егер нәтиже болсама, операция жасалып, бүйрек өз орнына бекітіледі.

ГИДРОНЕФРОЗ

Гидронефроз (субүйрек) бүйрек тостағаншалары мен зәр аққыштың сегментiндегi кедергiлер әсерiнен пайда болады. Гидронефроздың пайда болуы бүйрек астаушасы мен зәраққыштың (несепағардың) қосылған жерiнде кездесетiн әр түрлi кедергiлерге байланысты. Ол клапан тәрiздi өскiн заттың пайда болуынан немесе зәр аққыштың бүйрек астаушасымен байланысы өте жоғары болуынан, бүйректiң толық айналмауынан, бүйрекке келетiн қосымша қан тамырларының зәраққашты қысуынан байқалуы мүмкiн.

Субүйректің пайда болуының себептері:

- астаудың несепағарға өтетін бөлігінің стенозы

- аберранты қан тамырларының астаудан зәр шығуын кедергілеуі

- зәраққыштың деформациялануы салдарынан зәрдің астауда жиналуы

- несепағар астаудың ең жоғарғы жағынан шыққан кезде зәрдің дұрыс ақпай астаудың кеңеюі

- несепағар сыртындағы жабысқақтар

- астау мен несепағар арасындағы клапандар (шын және жалған) және т.б.

Зәрдің ағып шығуына механикалық кедергі болғанда, функциялық зақымдану болуы мүмкін. Кей жағдайда зәраққыш қабырғаларының нерв элементтері мен ет талшықтарының дисплазиясы анықталады.

Н.А.Лопаткин мен А.В.Люлько гидронефроздың дамуын 3 сатыға бөледі: І саты – пиелоэктазия (астаушаның кеңуі), бүйрек функциясы сәл нашарлайды; ІІ саты – пиелоэктазия мен гидрокаликоз (тостағаншалардың кеңуі), бүйрек паренхимасы жұқарады, функциясы нашарлайды; ІІІ саты – бүйрек паренхимасының семуі, жұқаруы.

Клиникасы. Негізгі белгілері - баланың бір не екі бүйірінің немесе ішінің қатты ауыруы, пальпацияда ісік тірізді құрылымның анықталуы және зәр талдамасындағы өзгерістер.

Ауырсыну сезiмi баланың бүйрек тұсының немесе бел-арқасы тұсының сыздап ауыруы арқылы байқалады, өте сирек жағдайда ғана ауырсыну сезiмi қатты қозып бүйрек коликасы (шаншып) ауруымен бiлiнуi мүмкiн. Оның жиілігі мен қаттылығы гидронефроздың пиелонефритпен зәртасына асқынуына байланысты. Іш ауырсынуы кіндікке не шап аймағына иррадиацияланады. Диспепсиялық құбылыстар болып, баланың өсуінің тоқталуы мүмкін

Гидронефрозды аурулардың көбінде пальпация арқылы анықтауға болады. «Ісік» консистенциясы эластикалық, ішті сәл басқанда ауырсынады, итергенде «ісік» сәл ғана қозғалады.

Кейде, бір ғана бүйрек гидронефрозға ұшырап, астаудың зәраққышқа өтер жері жабық болса, талдамаларда ешқандай патологиялық өзгерістер болмайды. Бүйректің көлемі мөлшерден тыс өсіп, ісік анықталғанда, урография, ультрадыбыстық тексеру арқылы гидронефроз анықталады. Оң бүйрегі зақымданғанда іші ауырып «аппендицит» деген күдікпен шұғыл хирургия бөліміне түсуі мүмкін.

Егер екі бүйрегі де гидронефрозға шалдықса, баланың жалпы жағдайы ауырлап, қатты әлсірейді, тез шаршағыш, тәбеті нашарлайды, терлегіш болады, азып кетеді. Асқынғанда бүйрек жетімсіздігінің белгілері (полиурия, гипоизостенурия, никтурия) анықталады.

Аурудың алғашқы кезеңінде зәр талдамасында микрогематурия - қан сию белгiсi ғана байқалады, профуздық форникальдық қан кетуі де мүмкін. Гидронефрозға пиелонефрит ауруының қосылуына байланысты, ауру қозған кезде ғана анықталады зәрде пиурия бiлiнедi.

Бүйрек функциясының шамасыхромоцистоскопия арқылы анықталады, гидронефрозға шалдыққан бүйректiң қызметi нашарлайды. Зәр шығарудың бұзылуы сирек бiлiнедi, ол рефлекторлық түрде байқалады. Экскреторлық тәсiл арқылы урограмма жасағанда, контраст заттардың гидронефрозға шалдыққан бүйректен шығуының баяулағанын, сонымен бiрге бүйрек табақшаларының кеңейгенi байқалады.

Сурет IV.1. Экскреторлық урограммада: көк тамырға контрасты зат жібергеннен 5 минут өткен соң оң жақ бүйректің зәр шығару қызметі бұзылмаған, сол жақ бүйректің көлемі үлғайған, тостағаншалары мен астаушалары кеңейген.

Сурет IV.2. 2 сағаттан кейінгі урограммада: оң жақ бүйрек контрастты затты толық бөліп шығарды, сол жақ бүйректің зәр шығару қызметі төмендеген, кеңейген астаушалар мен тостағаншаларда контрастты зат әлі де сақталуда

Гидронефрозды, ультрадыбыстық тексеру және компьютерлiк томограмма тәсiлдерiмен де анықтауға болады. Сонымен бiрге, диагнозды толық анықтауға баланың қалай және қашан ауырғанын бiлудiң, қолмен сипалап қарағанда - бүйрек тұсының үлкейгенiн, сұйықтар жиналу белгiсi - флюктуацияны анықтаудың, хромоцистоскопия арқылы гидронефрозға шалдыққан бүйректiң функциясының жоғалғанын немесе әлсiрегенiн айқындаудың маңызы да өте зор. Кейде бүйрек ангиографиясын жасауға тура келеді.

Гидронефрозды, бүйректің басқа да іштен туа біткен және жүре пайда болған ауруларынан, құрсақ қуысы ауруларынан ажырату керек.

Егер ауырсыну белгісі басым болса, нефролитиаз (рентгенде анықталатын тас, егер анықталмайтын болса несепағар арқылы ауа кіргізгенде тас жан жағынан қоршалады) және нефроптоздан (ауырсыну бала қозғалғанда, жұмыс істегенде пайда болып, тынышталғанда басылады) ажырату керек

Көлемі үлкен гидронефроздық ісікті, көпторсылдақты және жалғыз үлкен торсылдақты бүйректен ажырату керек. Балаларда Вильмс ісігі болғанда, алақанға беті бұдыр, қаттылау, аз қозғалатын ағза сезіледі, урограммада астаудың деформациясы, тостағандардың қысылуы байқалады.

Емі. Гидронефрозды емдеу тек хирургиялық жолдармен жүргiзiледi. Емдеудi ұйымдастырғанда, алдымен консервативтiк тәсiлдер пайдаланылады. Ол үшiн спазмолитик және жансыздандыратын дәрiлер қолданылады. Хирургиялық емдеу тәсiлi гидронефроздың дәрежесiне, бүйректiң функциясының сақталу-сақталмауына тiкелей байланысты. Арнайы тексеру жасап, диагноз анықталған соң, несепағар мен бүйректiң табақшалары байланысты ауданына пластикалық операция жасалынады.

Егер бүйрек функциясы толық жоғалып, субүйректiң әсерiнен ағза паренхимасы түгел жойылса, онда бүйректi алып тастау (нефроуретероэктомия) қолданылады. Бүйректiң субүйрек тәрiздi керiлуiне бүйрек табақшаларының несепағарға қосылатын мойын тұсының тарылуы әсер етедi. Оны кейде клапан тәрiздес өскiн зат жабуы, кейде өздігінен тарылуы, сондай-ақ оны қосымша бүйрек тамырлары қысып тарылтып тұруы мүмкiн, яғни, несепағарқа шығатын жерде әр түрлi кедергiлер кездесетiнi айқын. Осы кедергi тосқауылдардың әсерiнен зәр ағуы нашарлап, бүйрек арнашалары қатты кеңидi, паренхимасы жойылады.

Гидронефрозды емдеуге арналған операцияның кең тараған түрi - зәраағардың тар ауданын, бүйрек қалтасының кеңейген ауданымен қосып алып тастап, қайта кең етiп жалғауға негiзделген. Ол операцияны бүйрек қалтасы мен зәрағарды кесiп, қайта жалғау операциясы деп атайды (Хайнес-Андерсен-Кучер әдісі).

Бала қырынан жатқызылады, сау бүйрек тұсына арнайы төсенiш қойылады. Содан кейiн, люмботомиялық тiлу арқылы бүйрек тұсының барлық қабаттары ашылады. Бүйректi айналасындағы тіндерден бөлу кезiнде бүйректiң зәр жиналған қалтасының төменгi және жоғарғы бөлiгiн абайлап ажырату керек, өйткенi, бұл аудандарда қосымша қан тамырлары болуы ықтимал. Егер бүйректiң зәртабақшасы керiлiп, су жиналып тұрса, оны инемен тесiп босату қажет. Бүйрек табақшасының керiлiп үлкейiп тұрған ауданын, бүйректен 1,0 см аралықта кесу қажет, ал несепағарды қиғаштап кеседi. Содан соң, несепағардың ұштарына екi лигатура салады, ол лигатуралар ұстағыш ретiнде пайдаланылады. Бүйректiң зәртабақшасын №0000 кетгут жібімен жарақат жасамайтын иненi пайдаланып, жеке-жеке тігіспен тiгедi, несепағарды зәр табақшасының төменгi бөлiгiне әкелiп жалғайды. Несепағарды бүйрек табақшасымен байланыстыру үшін несепағарға арнайы полиэтилен түтiкшесiн енгiзу арқылы жасау қажет. Бұл түтiкшелер нефростомиялық түтiкшелермен бiрге сыртқа шығарылады. Байланыс жасалған бүйрек ауданына дренаж қойылады, ол дренаж 5-6 күннен кейiн алынып тасталынады.

Несепағардың iшiндегi түтiкше 7-10 күннен соң, ал нефростомиялық түтiкше несепағартың функциясы толық қалпына келгенде алынады. Бүйректiң зәр қалтасы мен несепағарының арасының пластикасын Фоллей ұсынған тәсiлмен де жасауға болады.

Бүйректi, айналасындағы тіндерден босатып алғаннан кейiн, несепағар мен зәр қалтасын жоғарырақ қамтып төменге түсiрiп "У" әрпi сияқты тiледi. Үшбұрыш секiлдi жапарақшаны жарақат жасамайтын иненi пайдаланып №0000 кетгут жiппен тiгедi. Бүйрек iшiне нефростомия тәсiлмен дренаж қояды. Оны 7-10 күн ұстайды. Жараның айналасындағы дренажды 5-6 күннен кейiн алып тастайды.

Уретерогидронефроз.

Уретерогидронефроз - бүйрек пен несепағарға су жиналуы. Баладағы ауырсыну сезiмi аяқ астынан қозуы мүмкiн. Кейде ол несеп шығарғанына байланысты да байқалады. Гематурия белгiсi сирек, ал пиурия белгiсi пиеленефрит қосарланғанда ғана бiлiнедi. Бүйрек функциясының шамасын хромоцистоскопия жасау арқылы анықтауға болады. Уретерогидронефрозға шалдыққан бүйректiң функциясы баяулайды

Сурет IV.3. Несепағартың төменгі/3 бөлігінің ахалазиясы нәтижесінде пайда болған уретерогидронефроз

Диагнозды анықтауға экскреторлық урограмма өз көмегiн тигiзедi, сол арқылы бүйрек қалталарының, несепағардың қатты кеңейгенi байқалады. Қуыққа суда еритiн контраст заттар енгiзу арқылы микциондық цистограмма жасалғанында несепағар пен қуық арасының рефлюксы анықталуы да мүмкiн. Ол белсенді (активті) және бәсең (пассивті) болып бөлiнедi.

 Диагнозды анықтауға ультрадыбыстық тексеру және компьютерлi томография тәсiлдерi кеңiнен қолданылуы қажет. Уретерогидронефрозды емдеу консервативтiк емдеу жолдарын қолданудан басталады. Ол үшiн балаға антибактериальдық дәрiлер, спазмолитиктер берiледi. Арнайы тексерудiң нәтижесiне сәйкес, несепағар пен қуық арасына пластикалық операция жасалынады.

Познавательные статьи:



Как правильно слушать собеседника

Типичные ошибки при выполнении бросков в баскетболе

Принятие христианства на Руси и его значение

Средства массовой информации США