Етістіктің семантикалық топтары

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 89 из 152Следующая ⇒

СООЖ

1. Аналитикалық форманттардың сөз құрамында алатын орны.

2. Аналитикалық форманттардың құрылысы.

3. Күрделенген аналитикалық форманттардың мағыналық сипаты.

СӨЖ

1.Етістіктің аналитикалық форманттарының қалыптасуы

2. Аналитикалық формалы етістіктің тілдегі басқа ұқсас құбылыстардан айырмасы

3. Етістіктің аналитикалық форманттарының мағыналық ерекшеліктері

4. Күрделенген аналитикалық формант құрамындағы белсенді қызмет атқаратын аналитикалық форманттар

Етістіктің семантикалық топтарымәселесіне арнайы еңбек жазған және толық мәлімет М.Оразовтың «Қазақ тілінің семантикасы» еңбегінде берілген /68/.

     Етістік сөз табының ішіндегі мағынаға, грамматикалық тұлғаға (формаға) өте бай. Сондықтан да түркітануда етістікті зерттеу қай заманда да және бүгінгі таңда тіл ғылымында ерекше орын алады. Лингвистикада семантика мәселесін ғылыми тұрғыда зерттеуге айрықша көңіл бөлініп, белгілі бағытта қарастырылып келеді. Қазақ тіл білімінде сөздің мағыналары және семантикасы жан-жақты ескеріліп /69 /, соған орай оларды түрліше мағыналық қырларына, табиғатына қарай топтастырып, жіктеу және бүгінгі ғылым тынысындағы жаңалықтармен жаңаша зерделенуде: М.Оразов, Ғ.Қалиев, Б.Қасым, Қ.Қасабек т.б.

     Түркі тілдеріндегі сөздердің лексика-семантикалық жүйесін, оның ерекшеліктерін ескере отырып, семантикалық топтарға топтастырып, пікір, үлгі көрсеткен тілшілер: К.Дмитриев, А.Юлдашев, Э.Тенишев т.б.

     Қазақ тілінде етістіктер – сан жағынан да мол болуымен қатар, семантикасы мен атқаратын қызметі жақтарынан да аса күрделі, қызықтыратын сала. Әдетте, сөзді лексикалық бірлік деп тануға таяныш, тірек болатын белгі оның семантикасы, ал семантиканың тірегі – лексикалық мағына екені белгілі. Етістік мағынасы іс-әрекетті, қимылды, күйді т.б. білдіретін лексикалық бірліктер тобы. Мысалы, ұстау – істі, жүр, жүгір – қимылды, күл – күйді білдіреді. Оларды осы ұғымға ие болып қалыптасуы – шындық өмірдің тілдік бейнесі. Олай болса, барлық танылған затқа тән қозғалыс, әрекеттен адам санасына дерексіз ұғым пайда болады да, оны тіл иесі, қолданушылар қарым-қатынаста, тіл қызметінде, тілде дербес сөз ретінде таниды.

ҮІІ МОДУЛЬ

Познавательные статьи:



Техника прыжка в длину с разбега

Тактические действия в защите

История Олимпийских игр

История развития права интеллектуальной собственности