Заглавная страница Избранные статьи Случайная статья Познавательные статьи Новые добавления Обратная связь FAQ Написать работу КАТЕГОРИИ:  Археология Биология Генетика География Информатика История Логика Маркетинг Математика Менеджмент Механика Педагогика Религия Социология Технологии Физика Философия Финансы Химия ЭкологияТОП 10 на сайте Приготовление дезинфицирующих растворов различной концентрацииТехника нижней прямой подачи мяча. Франко-прусская война (причины и последствия) Организация работы процедурного кабинета Смысловое и механическое запоминание, их место и роль в усвоении знаний Коммуникативные барьеры и пути их преодоления Обработка изделий медицинского назначения многократного применения Образцы текста публицистического стиля Четыре типа изменения баланса Задачи с ответами для Всероссийской олимпиады по праву 
Мы поможем в написании ваших работ! ЗНАЕТЕ ЛИ ВЫ?
Влияние общества на человека
Приготовление дезинфицирующих растворов различной концентрации Практические работы по географии для 6 класса Организация работы процедурного кабинета Изменения в неживой природе осенью Уборка процедурного кабинета Сольфеджио. Все правила по сольфеджио Балочные системы. Определение реакций опор и моментов защемления |
азақстан халық банкі» АҚ-ның қаржы-шаруашылық жағдайын және банк аралық есеп айырысуын талдауСодержание книги
Поиск на нашем сайте 2.1 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ–ның активті және пассивті операциясын талдау
Зерттеу обьектісі бойынша коммерциялық банк балансының талдауы-функционалды, құрылымдық, оперативті-бағалық, шаруашылық болып бөлінеді. Баланстің функциональды талдауы коммерциялық банк қызметінің мамандығын анықтау үшін оның негізгі бағыттарын белгілеу үшін оның қажет және банк пен жүргізіліп жатқан функциялардың тиімділігін мен мақсатты болуын анықтау үшін керек.
2- кесте «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң активті операциялар құрылымы (млн.тг.) Активтер жыл, млн. тг. Үлес салм, % жыл, млн. тг. Үлес салм, % 2016 жыл, млн. тг. Үлес салм, % Ауытқуы 2014/ 2016 жж., млн.тг. Өзгерілуі 2014/ 2016 жж., % Ақша және оның баламалары 19,24 31,53 33,18 328,3 Міндетті резервтер 1,72 1,54 1,42 157,8 Қаржылық активтер 0,56 3,97 6,15 2090,3 Несие мекемелеріндегі қаржылар 0,96 1,01 0,66 131,2 Сатуға арналған инвестициялық бағалы қағаздар 13,75 8,50 11,21 155,2 Өтеуге деінгі инвестициялар Бағалы металдар 0,04 0,05 0,03 121,6 Клиенттерге берілген займдар 58,65 48,85 43,37 140,8 Инвестициялық жылжымайтын мүлік 0,20 0,55 0,56 530,4 Негізгі құралдар 2,83 1,85 1,77 127,3 Сатуға арналған активтері 0,31 0,26 0,19 117,0 Іскерлік репутация 0,17 0,11 0,09 Материалдық емес активтер 0,31 0,19 0,17 105,9 Сақтандыру активтері 0,72 0,54 0,53 139,5 Басқа да активтер 0,51 0,42 0,38 143,1 Активтердің барлығы 190,4 Е с к е р т у - «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң 2014-2015-2016 жж. шоғырланған бухгалтерлік балансы негізінде автормен құрастырылған
2 кесте мәліметтерінен көріп отырғанымыздай активтердің барлығы екі жыл айырмашылығы бойынша, яғни есепті жыл мен 2014 жыл көрсеткіштерін салыстырар болсақ 2538701 млн. теңгеге өскен, яғни бұл банк жұмысының дамуын көрсетеді. Көрсетілген активті операциялардың ішінде ең бастысы қайтарымдылық, мерзімділік және ақылық негізінде несиелеу операцияларын жүргізу болып табылады. Келтірілген мәліметтер банк активтерінің жалпы алғанда жағымды динамикасын көрсетеді. Ең негізгі активтер ол касса ,ақша және оның баламалары, аталмыш көрсеткіш 2016 жылы алдыңғы жылмен салыстырғанда 1233982 млн.тг өсіп, 1774519млн.тг құраған, дегенмен есепті жылды 2014 жылмен салыстырар болсақ абсолютті өсімі 328,3 құрай отырып дерлік өсім көрсетіп отыр. Нақты көрсеткіштің жалпы активтер құрамындағы үлес салмағы 190,4 -ға тең. Бұл дегеніміз банктің ең маңызды көрсеткіштерінің бірі болып табылады.
жылдар 1-сурет. «ҚХБ» АҚ активтерінің өзгерілуі Сонымен қатар, клиенттерге берілген ссудалар бойынша көрсеткіштерді салыстырар болсақ, талдау жүргізіліп отырған жылдар аралығында толқындық динамика бағытын байқауға болады. 2015 жылды алдыңғы жылмен салыстырғанда клиенттерге займ беру көлемі 2176069 млн.тг өсіп, жалпы көлемі 671570 млн.тг құраған. Бұл қалыптасқан жағдай, коммерциялық банктер арасындағы бәсекелестікке, займ ұсыну талаптарының күшеюіне және тағы да сол сияқты факторларға байланысты болып отыр. Сондай-ақ сатуға арналған инвестициялық бағалы қағаздар бойынша көрсеткіштер 2 жыл айырмашылығы бойынша абсолютті өсімі 213201 млн. теңге көлемінде қалыптаса отырып, есепті жылы 599624 млн.тг құрады, нақты көрсеткіштің жалпы активтер құрамындағы үлес салмағы 11,21% құрап отыр. Басқа да активтер 2015 жылы 18766 млн.теңгені, ал 2016 жылы 20590 млн. теңгені құрап отыр, базалық жылмен салыстырғанда ауытқуы 6197 млн. теңгеге теңеліп отыр. Яғни, жалпы активтер құрамында есепті жылы басқа да активтер үлесінің артқанын байқап отырмыз. Негізгі қорлар есепті жылы 94897 млн.тг құрап отыр, нақты көрсеткішті 2014 жылмен салыстырғанда абсолютті өсімі 15333 млн.тг теңелген, ал өсу қарқындылығы 127,3% болып отыр. 1 кестеде көрсетілгендей активтердің сапасы активтік операциялардың түрлендірілуіне, тәуекелді активтердің көлеміне, толық құны жоқ активтердің көлеміне және активтердің өзгеріске ұшырау белгілеріне қарай анықталады. «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң активті операциялар құрамы мен құрылымына талдау жасайтын болсақ ақша және оның баламалары 2016 жылды 2014 жылмен салыстыратын болсақ ол көрсеткіш 141171 млн. теңгеге өсіп отыр. Өсу қарқыны 135%-ды құрап отыр. Міндетті резертер құрамын қарастыратын болсақ есепті жылы ол көрсеткіш 48225 млн. теңгені құрап отыр. Есепті жылды 2014 жылмен салыстыратын болсақ ол көрсеткіш -812млн.теңгеге төмендеген, оның өсу қарқыны 98,34 %-ға төмендеген. Несие мекемелеріндегі қаржылар құрамы есепті жылы базистік жылмен салыстырғанда 27095 млн.теңгеге өскен. Өсу қарқыны 82,61%-ды құрайды. Банк балансының бір бөлігі оның пассивтері болып табылады. Пассивті операциялардың мақсаты – банктің ресурстарын қалыптастыру және оны ұлғайту болып табылады. Пассивті операциялардың мазмұнына келесілер кіреді: - заңды және жеке тұлғалардың есеп немесе ағымды шоттарына қаражакттарды жұмылдыру (талап етуге дейінгі депозиттер); - басқа банктерден қарыз алу; - заңды және жеке тұлғалардың қаражаттарын мерзімді салымға жұмылдыру; - құнды қағаздарды шығарып оларды орналастыру; - Ұлттық банктен орталықтандырылған несие алу және тағы басқалары. Банктің меншікті капиталының одан әрі қарай көбеюі банктің таза пайдасынан аударым жасаумен немесе жаңадан акция шығарып, оны орналастырумен іске асырылады. Банктің меншікті капиталын көбейтудің тағы бір көзі өткен жылғы бөлінбеген табысы болып табылады. Жұмылдырылған резерв ішінде маңызды орынды алатындар депозиттік ресурстар болып табылады. Банк ресурстары – бұл банктің пассивтік операциялар негізінде қалыптасқан және барлық активтік операциялар негізінде қалыптасқан және барлық активтік операциялар бойынша банк өтімділігін қамтамасыз ету және пайда табу мақсатында орналастыруға бағытталған банктің меншікті және тартылған қаражаттарының жиынтығы болып табылады [8]. Коммерциялық банктердің ресурстарының құрылымы олардың мамандануына, әмбебаптығы және қызметінің ерекшеліктеріне қарай ерекшеленеді.Банк ресурстары құрылымына келесілер жатады: - банктің меншікті капиталы; - банктің заемдық және тартылған қаражатттары. Банк ресурстарының құрамындағы меншікті капитал үлесі тартылған қаражаттарға қарағанда өте төмен болғандықтан барлық қаражаттарға деген қажеттілігінің 10 пайызға жуық бөлігі өтелсе, ал қалған бөлігі тартылған қаражаттардың үлесіне тиеді. Меншікті және тартылған коммерциялық банк ресурстары Ұлттық банкте ашылатын корреспонденттік шотта қалыптасады. Сонымен қатар, банктің менгшікті капиталы ұзақ мерзімді активтерге жұмсалымдардың басты көзі болып табылады. Жоғарыдағы талдау нәтижелерін толық сипаттау мақсатында, келесі кесте мәліметтерін ұсынамыз.
3- кесте «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң пассивті операциялар құрамы мен құрылымын талдау (млн.тг.) Пассивтер 2014 жыл, млн. тг. Үлес салм, % 2015 жыл, млн. тг. Үлес салм, % 2016 жыл, млн. тг. Үлес салм, % Ауыт қуы 2014/ 2016 жж., млн.тг. Өзге рілуі 2014/ 2016 жж., % Клиенттердің қаржылары 65,78 68,32 71,43 206,7 Несие мекемелерінің қаржылары 3,82 3,78 3,03 151,3 Пайда немесе шығын арқылы бағаланатын қаржылық міндеттемелер 0,11 1,26 0,05 -290 90,7 Шығарылған қарыздық бағалы қағаздар 11,07 14,41 10,94 188,1 Резервтер 0,01 0,02 0,02 242,5 Кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер 0,38 0,84 0,43 217,2 Сақтандыру міндеттемелері 1,38 1,14 1,20 165,9 Басқа да міндет-темелер 0,54 0,45 0,38 135,3 Міндеттмелердің барлығы 83,09 88,10 87,56 200,6 Жарғылық капитал 5,11 3,23 2,69 Эмиссиялық табыс 0,05 0,05 0,04 132,8 Сатып алынған меншікті акциялар -78994 -2,81 2,32 1,93 -130,5 Бөлінбеген табыс және басқа да резервтер 14,56 10,94 11,65 152,3 Бақыланбайтын үлес Капиталдың барлығы 16,91 11,90 12,44 140,1 Міндеттемелер мен капиталдың барлығы 190,4 Е с к е р т у - «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң 2014-2015-2016 жж. шоғырланған бухгалтерлік балансы негізінде автормен құрастырылған
2 кестеде берілгендей банктің пассивті операцияларының құрамы мен құрылымын талдайтын болсақ клиенттердің қаржылары 2016 жылды 2014 жылмен салыстырғанда 1972449 млн. теңгеге өскен, өсу қарқын 206,7%-ға тең. Несие мекемелерінің қаржылары 2016 жылды 2014 жылмен салыстырғанда 54942 млн. теңгеге өсіп, өсу қарқыны 151,3%-ды құрайды. Шығарылған қарыздық бағалы қағаздар 2016 жылды 2014 жылмен салыстырғанда 273924 млн. теңгеге өскен, оның өсу қарқыны 188,1%-ға тең болып отыр. Басқа да міндеттемелер 2016 жылы 20467 млн теңгені құрап отыр. Ол көрсеткішті алдыңғы жылмен салыстыратын болсақ 5338 млн теңгеге өскен. Ол көрсеткіштің өсу қарқыны 135,3%-ды құрайды.
жылдар
2-сурет. «ҚХБ» АҚ-ның меншікті капиталы
Міндеттемелердің барлығы 2014 жылы 2334561 млн теңгені құрайды. Ал есепті жылы бұл көрсеткіш 4682890 млн. теңгені құраған. Өсу қарқыны 200,6%-ға тең. Жарғылық капитал 2014-2016 жылдар аралығында 143695млн теңгені құрап отыр. Эмиссиялық табыс 2016 жылды 2014 жылмен салыстырғанда 472 млн теңгеге өскен. Бөлінбеген табыс және басқа да резерв тер есепті жылы 2014 жылмен салыстырғанда 214027 млн теңгеге өскен. Өсу қарқыны 152,3%-ға тең. Капиталдың барлығы 2016 жылы 665593 млн теңгені құрайды. Бұл көрсеткішті 2014 жылмен салыстыратын болсақ, 190372 млн теңгеге өскен. Өсу қарқыны 140,1%-ға тең болып отыр. Міндеттемелер мен капиталдың барлығы 2014 жылы 2809782 млн. теңге, 2015 жылы 4454938 млн теңге, ал есепті 2016 жылы 5348483 млн теңгені құрап отыр. Есепті жылды 2014 жылмен салыстыратын болсақ ол көрсеткіш 2538701 млн теңгеге өскен. Өсу қарқыны 190,4 %-ға тең. Қазіргі коммерциялық банктердің меншікті капиталын келесі баптар құрайды: - жарғылық капитал; - резервтік капитал; - қосымша капиталдар; - бөлінбеген банк пайдасы. Банктің жарғылық капиталы банктің заңды тұлға ретінде міндетті түрде құрылуын және өмір сүруінің экономикалық негізін құрайды. Резервтік қор – банк қызметінде пайда болуы мүмкін зияндардың орнын жабу мақсатында құрылған қаражат қоры. Қосымша капиталдар – негізгі құралдардың тозуына байланысты аударылған аударымдар есебінен және белгілі мақсатқа бағыттаолған пайданы бөлу нәтижесінде құрылатын қаражаттар. Банктің меншікті капиталы - банк ресурстарының тұрақты қүрамдас бөлігі. Банктің мсншікті капиталының құралу көздері жәнс оның банктің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі ролі[9]. Коммерциялық банктердің өзін-өзі микро деңгейде басқару проблемалары. Банктің меншікті капиталын үш деңгейге бөлудің себептері, оның әрбір құрамдас боліктерінің ерекшеліктері. Екінші деңгейдегі банктердің меншікті капиталының мөлшері, активтер портфелімен салыстырғандағы сәйкестігі, ҚҚА-нің оларға рекапитализациялаумен байланысты қоятын талаптары.
2.2 «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның несие портфеліне баға беру
Несие, негізінен, коммерциялық несие және банк несиесі түрлеріне бөлінеді. Айрықша түрі халықаралық несие Коммерциялық несие - сатушы тауарды сатып алушыға төлемін кейінге қалдыра отырып беретін несие. Бұл орайда айналым құралы ретінде, әдетте, вексель жүреді. Мұндағы вексель дегеніміз - несиегерге вексель беруші қарызгерден вексельде көрсетілген ақша сомасын белгіленген мерзімде төлеуді талап ету құқын беретін белгілі бір нысандағы жазбаша борыштық міндеттеме. Банк несиесінің әмбебаптық сипаты бар. Бұл ретте банктер, ақша иелері және басқа несие мекемелері несиегерлер болып келеді. Несиенің берілуі мен өтелуіне, ставка пайызының мөлшеріне байланысты тараптардың міндеттемесі мен экономикалық жауапкершілігі несиелік келісімдер негізінде шешімін табады. Банк несиені несиелеу мерзіміне қарай қысқа мерзімді (1 жылға дейінгі мерзімге), орта мерзімді (1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзімге) және ұзақ мерзімді (3 жылдан астам мерзімге) болып келеді [12].
4-кесте Кепілдік тұрі бойынша банктің несиелерін талдау
Кепіл түрі 2014 жыл, млн. тг. Үлес салм, % жыл, млн. тг. Үлес салм, % 2016 жыл, млн. тг. Үлес салм, % Абс. ауытк., 2014-2016жж., млн.тг. Өсу қарқ 2014-2016 гг., % Жылжымайтын мүлікті қамтамасыз етуге берілген несие 38,18 37,89 34,40 121,3 Кепілдікті камтамасыз ететтін несие 21,45 21,83 24,83 155,9 Жалақыға берілген тұтыну несиесі 17,07 15,04 15,56 122,7 Ақша қаражаттарын қамтамасыз ететін несие 8,39 7,75 8,59 137,9 Корпоративтік акцияны қамтамасыз ететін несие 5,96 5,83 5,14 116,2 ТМЗ қамтамасыз ететін несие 2,66 1,95 1,87 -2711 94,7 транспортты қамтамасыз ететін несие 1,49 2,91 1,65 148,5 Аралас қамсыздандыруды қамтамасыз ететін несие 0,64 1,95 1,52 322,6 Құрал жаблықтарды қамтамасыз ететін несие 0,51 0,44 0,34 -985 90,0 Ауыл-шаруашылық өнімдерін қамтамасыз ететін несие 0,08 0,23 0,24 420,2 Қамтамасыз етілмейтін несиелер 3,57 5,48 5,85 220,7 Клиенттерге берілген несиелер 134,7 Е с к е р т у - «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң 2014-2015-2016 жж. шоғырланған бухгалтерлік балансы негізінде автормен құрастырылған
Несиелік портфелді қалыптастырудың барлық бағдары кем дегенде жылына бір – екі рет қайта қаралуы қажет. Лимиттерді үнемі қайта қарау әсіресе, заңнаман жиі өзгеріп отыруы экономикада және қаржы нарығындағы жағдайлардың ауысып отыруы кезінде орын алады. Кесте мәліметтері көрсеткендей жылжымайтын мүлікті қамтамасыз етуге берілген несие 2014 жылмен салыстырғанда 2016 жылы 157505 тенгеге өскен . Корпоративтік акцияны қамтамасыз ететін несие 2016 жылы 133988 млн.тг құрап, өсу қарқыны 116,2% құрды. Клиенттерге берілген несиелер 2014 жылмен салыстырғанда 2016 жылы ауытқуы 670304 млн.тг құрып, өсу қарқыны 134,7% құрды.
5- кесте Экономика секторы бойынша банк несиелерін талдау
Экономика секторлары 2014 жыл, млн. тг. Үлес салм, % 2015 жыл, млн. тг. Үлес салм, % жыл, млн. тг. Үлес салм, % Абс. ауытк., 2014-2016жж., млн.тг. Өсу қарқ 2014-2016 гг., % Тұтыну несиелері 18,2 116,6 -ипотекалық несиелер 7,17 119,0 Бөлшек несиелер 25,37 117,3 Котерме несиелер 19,97 105,8 Қызметтер 11,88 147,8 құрылыс 8,01 109.3 Жылжымайтын мүлік 7,69 104,0 Бөлшек сауда 5,82 127,2 Ауыл-шаруашылық 5,64 108,2 Көлік құралдары 3,56 147,0 Таукен өндірісі 2,06 216,7 Мейрамхана бизнесі 1,55 214,1 Тамақ өнеркәсібі 1,47 207,5 Байланыс 1,45 207,6 Металлургия 1,14 145,7 Қаржы секторы 0,88 181,1 Энергетика 0,48 331,8 Мұнай және газ 0,47 309,7 Химиялық өндіріс 0,46 264,3 Машиноқұрылыс 0,27 375,7 Жеңіл өнеркәсіп 0,22 203,3 Басқа да 1,65 -12418 61,1 Клиенттерге берген несиелер 127,7 Е с к е р т у - «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң 2014-2015-2016 жж. шоғырланған бухгалтерлік балансы негізінде автормен құрастырылған
Кесте мәліметтерінде көрсетілгендей Бөлшек несиелер 2014 жылмен салыстырғанда 2016 жылы 30607 млн.тг құрып, оның өсу қарқыны 127,2% болған. Ауыл-шаруашылық 3 жылға салыстырғанда 8976 млн.тг өскен. Клиенттерге берген несиелер 2014 жылы 1934031 млн.тг, 2015 жылы 2372868 млн.тг, 2016 жылы 2469567 млн.тг. құрған, оның ауытқұы 5365536 млн.тг. болып жылдан жылға өскенін көреміз.
6- кесте Банктің инвестициялық бағалы қағаздар құрылымын талдау
Бағалы қағаздар 2014 жыл, млн. тг. Үлес салм, % 2015 жыл, млн. тг. Үлес салм, % 2016 жыл, млн. тг. Үлес салм, % Абс. ауытк., 2014-2016жж., млн.тг. Өсу қарқ 2014-2016 гг., % ҚР ҚМ қазналық вексельдері 38,72 43,60 23,02 -11622 92,23 Корпоративті облигациялар 31,26 37,36 17,25 85,66 Шетел ұйымдарының ұзақ мерзімді бағалы қағаздары 12,67 2,47 0,52 -45830 6,37 "Банк Развития Казахстана" АҚ облигациялары 4,71 9,50 6,28 206,71 Польша Республикасының қазналық вексельдері 4,54 Қазақстан банктерінің облигациялары 3,22 4,65 1,70 82,30 Ресей Федерациясының қазналық вексельдері 1,71 0,07 0,04 -5798 12,39 Қазақстан корпорацияларының үлес бағалы қағаздары 1,29 0.80 0,80 -281 94,38 Жергілікті муниципалды облигациялар 1,01 Шетел корпорацияларының үлес бағалы қағаздары 0,44 0,06 0,02 -1618 5,55 Грузияның қазналық вексельдері 0,40 0,73 0,35 135,47 Қазақстан банктерінің үлес бағалы қағаздары 0,02 Кыргыз Республикасының қазналық вексельдері 0,05 0,12 Иинвестициялық қорлардың үлес бағалы қағаздары ҚХБ ноталары 0,09 33,25 Сатуға арналған инвестициялық бағалы қағаздар 183,70 Е с к е р т у - «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң 2014-2015-2016 жж. шоғырланған бухгалтерлік балансы негізінде автормен құрастырылған Банктің инвестициялық бағалы қағаздар құрылымы кестеге сүйенетін болсақ, мұнда ҚР ҚМ қазналық вексельдері 2016 жылы 138081 млн.тг. құрды және өсу қарқыны 92,23 % болған.
жылдар 3-сурет. «ҚХБ» АҚ-ның несиелік портфелі Қазақстан корпорацияларының үлес бағалы қағаздары 4719 млн.тг. құрған. Сатуға арналған инвестициялық бағалы қағаздар 2016 жылы 213201 млн.тг. өскен.
2.3 Банктің таза пайыздық табысын талдау Коммерциялық банктердің пайыздық табысы амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық активтер, сату үшін қолда бар инвестициялық бағалы қағаздар, пайда және залал арқылы әділетті құны бойынша бағаланған қаржылық активтер бойынша қалыптасады. Төмендегі суретте «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның пайыздық табыстарының өзгеру серпіні берілген (4 сурет).
4 -сурет. «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның пайыздық табыстарының өзгеру серпіні, млн. теңге «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның пайыздық табыстарының көлемі 2014 жылы 210593 млн. теңге, 2015 жылы 254856 млн. теңге және 2016 жылы 354997 млн.теңгені құраған, 2016 жылды 2015 жылмен салыстырғанда 100141 млн. теңгеге артқан, немесе 39,3% құраған. Келесі суретте банктің пайыздық табыстарының құрылымының 2014-2016 ж.ж. өзгеруі бейнеленген (5 сурет). Банктің пайыздық табыстарының құрылымында амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық активтер көлемі жөнінен көшбасшылық жайғасымда орналасқан. Атап көрсетсек, 2014 жылы олардың көлемі 190548 млн. теңге, 2015 жылы 233671 млн. теңге және 2016 жылы 299770 млн. теңгені құраған. Ал сату үшін қолда бар инвестициялық бағалы қағаздар көлемі 2014 жылы 19958 млн. теңге, 2015 жылы 21089 млн. теңге және 2016 жылы 29221 млн. теңге болған.
5- сурет. Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның пайыздық табыстарының құрылымы, млн. теңге
Әділетті құны бойынша бағаланған қаржылық активтер көлемі 2014 жылы 15727 млн. теңгені, 2015 жылы 177070 млн. теңгені, 2016 жылы 328737 млн. теңгені құрады, 2016 жылғы көрсеткішті өткен жылмен салыстырғанда 151667 млн. теңгеге артқан, немесе 85,7% құрайды. Төмендегі кестеде «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның пайыздық табыстарының құрылымындағы оның баптарының үлестері және ауытқу деңгейлері берілген.
7-кесте «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның пайыздық табыстарының құрылымы млн. теңге
2014 жыл 2015 жыл 2016 жыл Ауытқу,% Көлем Үлес % Көлем Үлес % Көлем Үлес % 2015/ 2016/ Амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық активтер 90,5 91,7 84,4 22,6 28,3 Сату үшін қолда бар инвестициялық бағалы қағаздар 9,5 8,3 8,2 5,7 38,6 Пайда және залал арқылы әділетті құны бойынша бағаланған қаржылық активтер 0,04 0,03 7,3 11,6 Барлығы 100% 100% 100% 39,3 Е с к е р т у - «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң 2014-2015-2016 жж. шоғырланған бухгалтерлік балансы негізінде автормен құрастырылған
Жалпы пайыздық табыстар көлемі 2015 жылы өткен жылмен салыстырғанда 21%-ға, 2016 жылы өткен жылмен салыстырғанда 39,3%-ға артқан. Соның ішінде, амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық активтер 2015 жылы 2014 жылмен салыстырғанда 22,6%-ға артса, 2016 жылы өткен жылмен салыстырғанда 28,3%-ға көбейген.
6- сурет. Банктің пайыздық табыстарының амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық активтер құрылымы, млн. теңге
Келесі көрсеткіш сату үшін қолда бар инвестициялық бағалы қағаздар болып табылады. 2015 жылы бұл көрсеткіштің көлемі 2014 жылмен салыстырғанда 1131 млн.теңгеге дейін артқан, ал 2016 жылы 38,6%-ға артқан. Пайда және залал арқылы әділетті құны бойынша бағаланған қаржылық активтер көлемі 2015 жылы 2014 жылмен салыстырғанда 11,6%-ға. 6 суретте «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның пайыздық табыстарының амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық активтер құрылымының өзгеруі берілген. Бұл көрсеткіштің құрамында клиенттер қарыздары және несие мекемелеріндегі қаражаттар және ақша қаражаттары мен олардың эквиваленттері бар. Аталмыш қаржылық активтер құрылымында көлемі жөнінен 2014 жылы 185585 млн. теңгемен, 2015 жылы 228775 млн. теңгемен және 2016 жылы 285656 млн. теңгемен клиенттер қарыздары үлкен үлес салмақты иеленіп отыр, яғни жалпы аталмыш қаржылық активтер көлемінде қарастырылып отырған кезеңдерде олардың орташа үлес салмағы 95%-ды құраған. Келесі диаграммада 31.12.2016 жылғы жағдай бойынша «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның банктік пайыздық табыстарының амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық активтерінің құрылымы бейнеленген.
7- сурет. Банктің 31.12.2016 жылғы жағдай бойынша амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық активтерінің құрылымы, млн. теңге
Банктің амортизацияланған құны бойынша есептелген жыиынтық активтерінің құрылымы клиенттер қарыздары, өтелуге дейін ұсталатын инвестициялар, несие мекемелеріндегі қаражаттар және ақша қаражаттары мен олардың эквиваленттерінен тұрады. 7 суретте мәліметтеріне сүйенсек, 2016 жылы жиынтық мәліметтер бойынша банктің пайыздық табыстарының амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық активтерінің құрылымында 285656 млн. теңгемен клиенттер қарыздары бойынша пайыздық табыстар басымдыққа ие болған. Содан кейін несие мекемелеріндегі қаражаттар және ақша қаражаттары мен олардың эквиваленттері (12913 млн. теңге) және өтелуге дейін ұсталатын инвестициялар бойынша (1201 млн. теңге) пайыздық табыстар орналасқан. Төмендегі суретте «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның пайда және залал арқылы шынайы құны бойынша бағаланған қаржылық активтерінің өзгеру серпіні берілген (8 сурет).
8 -сурет. Банктің пайда және залал арқылы әділетті құны бойынша бағаланған қаржылық активтерінің өзгеруі серпіні, млн. теңге
Сурет мәліметтеріне сүйенсек, банктің пайда және залал арқылы әділетті құны бойынша бағаланған қаржылық активтерінің көлемі 2014 жылы 7842 млн.теңгені, 2015 жылы 192324 млн. теңгені құраған, ал 2016 жылы өткен жылдармен салыстырғанда 13662 млн. теңгеге залал шеккенін көруге болады. Келесі суретте «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның сату үшін қолда бар инвестициялық бағалы қағаздарының өзгеру серпіні бейнеленген (9 сурет).
9- сурет. Банктің сату үшін қолда бар инвестициялық бағалы қағаздарының өзгеру серпіні, млн. теңге 9 сурет бейнеленгендей, банктің сату үшін қолда бар инвестициялық бағалы қағаздарының көлемі 2015 жылы өткен жылдармен салыстырғанда кеміген. Яғни, олардың көлемі 2014 жылы 386423 млн. теңге, 2015 жылы 378520 млн. теңге және 2016 жылы 58,4%-ға ұлғайды немесе 221104 млн. теңгеге өсті. Коммерциялық банктердің таза пайыздық табысы - бұл банктің пайыздық табыстарының жалпы көлемінен пайыздық шығыстарды шегергендегі көрсеткіш. Осы орайда, «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның қызметі нәтижесіндегі оның таза пайыздық табысын анықтау үшін банктің пайыздық шығындарын қарастырамыз. Банктің пайыздық шығыстары амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық міндеттемелер бойынша пайыздардан құралады. Ал өз кезегінде банктің амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық міндеттемелер бойынша пайыздық шығыстары клиенттердің қаражаттары бойынша пайыздар, шығарылған қарыздық бағалы қағаздар бойынша пайыздар және несие мекемелеріндегі қаражаттар бойынша пайыздар есебінен құралады [15]. Төмендегі кестеде «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның амортизацияланған құны бойынша есептелген міндеттемелері бойынша пайыздық шығыстары құрылымының өзгеру серпіні берілген (2 кесте).
8- кесте Банктің амортизацияланған құны бойынша есептелген қаржылық міндеттемелері бойынша пайыздардың құрылымы млн. теңге
2014 жыл 2015 жыл 2016 жыл Ауытқу,% Көлем Үлес % Көлем Үлес % Көлем Үлес % 2015/ 2016/ Клиенттердің қаражаттары бойынша пайыздар (57799) 74,6 (64927) 62,1 (117711) 68,8 12,3 81,3 Шығарылған қарыздық бағалы қағаздар бойынша пайыздар (17256) 22,3 (34256) 32,8 (45822) 26,8 98,5 33,8 Несие мекемелеріндегі қаражаттар бойынша пайыздар (2403) 3,10 (5369) 5,14 (7508) 4,4 123,4 39,8 Барлығы (77458) 100% (104552) 100% (171041) 100% 34,97 63,6 Е с к е р т у - «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң 2014-2015-2016 жж. шоғырланған бухгалтерлік балансы негізінде автормен құрастырылған
2 кесте мәліметтеріне сүйенетін болсақ, пайыздық шығыстарының жалпы көлемі 2015 жылы өткен жылмен салыстырғанда 123,4%- ға артса, 2016 жылы 63,6%-ға ұлғайған. Пайыздық шығыстардың құрылымында клиенттердің қаражаттары бойынша пайыздар көшбасшылық жайғасымда орналасқан. Ал олардың көлемі 2014 және 2015 жылдарда, сәйкесінше, өткен жылдармен салыстырғанда шамамен 12,3%-ға артқан. Үлес салмағы жөнінен шығарылған қарыздық бағалы қағаздар бойынша пайыздар екінші жайғасымда орналасқан. Бұл көрсеткіштің көлемі 2015 жылы 2014 жылмен салыстырғанда 98,5%-ға, 2016 жылы өткен жылмен салыстырғанда 33,8%-ға артқан. Ал несие мекемелеріндегі қаражаттар бойынша пайыздар көлемі де 2015 жылы өткен жылмен салыстырғанда 123,4%-ға, 2016 жылы өткен кезеңмен салыстырғанда 39,8%-ға ұлғайған. Төмендегі суретте «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ның таза пайыздық табысының өзгеру серпіні бейнеленген (10 сурет).
10-сурет. Банктің таза пайыздық табысының өзгеру серпіні, млн. теңге
10 суретте бейнеленгендей банктің таза пайыздық табысы көлемінің 2016 жылы өткен жылдармен салыстырғанда артқандығын байқауға болады. Атап көрсетсек, 2014 жылы оның көлемі 133135 млн. теңге, 2015 жылы 150304 млн. теңге және 2016 жылы 183956 млн. теңге болған [16]. Жалпы, банктің пайыздық табыстарын талдаудан банктің жүргізген саясаты, оңтайлы қызметі нәтижесінде банктің таза пайыздық табысы көлемінің жыл санап артқандығын байқауға болады. Банктің жұмысының нәтижесі мен менеджменттің тиімділігінің көрсеткіштеріне таза табыс қызмет етеді. 2016 жылы таза табыс 183956 млн теңге сома құрады, 2015 жылмен салыстырғанда 33652 млн теңгеге жоғарылады. 2015 жылы банктің 62,67% табысын пайыздық табыстар құрайды. Қызметтер және комиссиялық табыстар 2014 жылы 58638 млн теңге құраса, ал 2015 жылмен салыстырғанда 5330 млн теңгеге кеміді, 2016 жылы 6037 млн. теңгеге өсті. Қолдағы сатылымда және саудаға арналған бағалы қағаздар операциясынан түсетін табыс өзіне өткізілген және өткізілмеген табысты және сауда операциясының шығынын және бағалы қағаздардың әділ қайта бағалануын қосады. 9-кесте Табыс құрылымы млн.тг
2014 жыл 2015 жыл 2016 жыл Ауытқу,% Көлем Үлес % Көлем Үлес % Көлем Үлес % 2015/ 2016/ Пайыздық табыстар 62,67 65,6 67,79 12,9 22,4 Қызметтер және комиссиялық табыстар 27,6 23,3 21,87 (9,1) 11,3 Сақтандыру қызметінен табыстар 9,7 11,2 10,34 23,68 9,76 Барлығы 7,88 18,4 Е с к е р т у - «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң 2014-2015-2016 жж. шоғырланған бухгалтерлік балансы негізінде автормен құрастырылған
Сақтандыру қызметінен табыстар 2015 жылы 11,2%-ға жоғарылады, 2016 жылы 10,34%-ға артты. Кестеде көріп тұрғанымыздай 2016 жылғы «Қазақстан Халық Банкі» табыс бойынша есеп беруі берілген. 2016 жылы табыстың жалпы сомасы 161,3%-ға жоғарылаған.Сыйақы алуға байланысты таза кіріс 2005 жылы 163,1%-ға өсті, ал таза комиссиялық табыстар126,2%-ға жоғарлады.Операциялық табыстар 1120,6 %-ға өсті. Табыс салығы төлегенге дейінгі кіріс 181,3%-ға, ал акцияға табыс 138,5%-ға көбейген. Ал банктің таза табысы 177,4%-ға көбейді. Ол активтердің бойының сенімділігін және тұрақтылығын көрсетеді. Сыйақы алуға байланысты табыстар танылуы табыс бойынша есеп беру санау өлшемінде, ескерілетіні шынайы актив табысы. Сыйақы алуға байланысты табыстар 2014 жылмен 2016 жылды салыстырғанда 418,8%-ға өсті. Оның ішінде: клиенттерге заем беру 2014 жылмен 2015 жылды салыстырғанда 165,4%-ға өсті, ал инвестиция 168,3%-ға жоғарылаған. Басқада банктердің және қаржылық ұйымдарының қарызы 85,1%-ға азайды. Себебі 2005 жылы клиенттерге заем берудегі үлесі басым болып отыр, өйткені сол жылға қарағанда клиенттердің көбеюіне байланысты және берілген заемдарға пайыз мөлшерлемесінің өсуіне байланысты. Қызметтер және комисиялық табыстар танылу өлшемі жасаған қызметіне байланысты табыстар түседі көріп тұрғанымыздай 2015 жылды 2014 жылмен салыстырғанда 9,1%-ға кеміді, 2016 жылы 11,32%-ға артты. Оның ішінде: банк аударымдары - есеп шоттары 2015 жылы 26,3%-ға өсті, 2016 жылы 8,2%-ға өсті; клиенттер шоттарына қызмет көрсету 2015 жылы 26,9%-ға, 2016 жылы 29,3-ға өскен; басқалар 2015 жылы 10,8%-ға, 2016 жылы 13,13%-ға азайған. Пластикалық карточкаларға байланысты табыстар 2015 жылы 19,4%-ға және 2016 жылы 17,4-ға жоғарылаған. Клиенттерге зейнет ақыларын төлеу операция бойынша табыстар 2015 жылы 16,25%-ға және 2016 жылы 18.5%-ға өсті. 10-кесте Қызметтер және комиссиялық табыстар (млн.теңге)
2014 жыл 2015 жыл 2016 жыл Ауытқу,% Көлем Үлес % Көлем Үлес % Көлем Үлес % 2015/ 2016/ Банк аударымдары -есеп шоттары 19,0 26,45 25,71 26,3 8,2 Пластикалық карточкалар 13,53 17,77 18,73 19,4 17,4 Кассалық операциялар 14,9 17,58 17,76 6,99 12,5 Клиенттерге зейнет ақыларын төлеу 8,6 11,0 11,72 16,25 18,5 Банк аударымдары -жалақы 11,0 12,9 11,65 6,3 0,73 Берілген кепілдемелер және аккредитивтер 5,4 6,3 6,97 5,66 22,96 Клиенттер шоттарына қызмет көрсету 2,26 3,2 3,67 26,9 29,3 Басқалар 4,95 4,86 3,8 (10,8) (13,13) Зейнет ақы қоры және активтерді басқару 20,23 - - - - - - Барлығы (9,1) 11,32 Е с к е р т у - «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң 2014-2015-2016 жж. шоғырланған бухгалтерлік балансы негізінде автормен құрастырылған
Банк аударымдары - жалақысынан түскен табыстар 2015жылы 6,3%-ға және 2016 жылы 0,73-ға өскен. Берілген кепілдемелер және аккредитивтер 2015 жылы 5,66%-ға және 2016 жылы 22,96%-ға жоғарылады. 2014 жылдың 31 желтоқсанында зейнет ақы қорын және активтерді басқарудан алынған зейнет ақы активтерін басқару бойынша 10259 млн. теңгені және зейнет ақы активтерін басқарудан инвестициялық табыс 1606 млн. теңгені құрады. 2014 жылы 26 наурызда жинақтау зейнет ақы қоры зейнет ақы активтерін «Біріңғай жинақтау зейнет ақы қоры» АҚ толық өткізді, сүйтіп осы топ зейнет ақы активтерін басқару бойынша қызметін тоқтатты. Қолдағы сатылымда және саудаға арналған бағалы қағаздар операциясынан түскен табыс 2005 жылы 352,4%-ға өсті. Оның ішінде бағалы қағазды қайта бағалау табысы 360,8%-ға өсті. Ал өткізілген және өтелген бағалы қағаздар табысы -8,4%-ға азайған. Екінші бөлімді қорыта келе «Қазақстан Халық банкі» АҚ-ң 2014-2015-2016 жж. қаржылық есебін талдай келе, банк ҚР-ның ЕДБ арасындағы көш басшы банк екенін көрсете білді. Банктің барлық операция түрлерінен көрсеткіштері жылдан жылға өсіп отыр. Банк бәсеке нарықта өзіне нығым сенетін банк болып табылады.
4. «Қазақстан халық банкі» АҚ-ның қызметін жетілдіру жолдары
Қорытынды Банкаралық бәсеке және банкаралық есеп айырысу қаржы нарығының аса ірі сегменттеріне жатады, мұнда қысқа мерзімді несиелік ресурстар банкаралық корреспонденттік қатынас несие мен банкаралық корреспонденттік қатынас депозит түрінде сатылып алынады және сатылады. Банкаралық қызмет - банктердің несиелік мекемелердің бос ақша ресурстарын уақытша өзара тарату мен орналастыру. Бір банктердің өз клиентерін несиелеу үшін тапшылықты басынан кешіп отырған, басқаларына бос несиелік ресурстарды қайтарымдылық негізінде қайта үлестіру кезінде пайдаланады. Банкаралық корреспонденттік қатынас қарыздар нарығы –коммерциялық банктердің өз несие ресурстарын толықтыру көздерінің бірі және өзінің өтімділігін оперативті реттеудің маңызды құралы. Қазіргі уақытта банкаралық корреспонденттік қатынас несие жетерліктей кең таралған. Ол банктер арасында несиелік ресурстарды сату-сатып алу туралы келісімшарттар жасасқан кезде пайда болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ҚР-ның Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 3ақпан, 2012 жыл 2. «Қазақстан Республикасының банктер және банк қызметі туралы» Заңы. №2444 31.08.95жылғы (07.07.06 толықтырулар мен озгертулер енгізілген); 3. «Қазақстан Республикасындағы Ұлттық банк туралы» Қазақстан Республикасының Президенті Заң күші бар жарлығы. 1995 жылғы 31 тамыздағы. (соңғы өзгерістер мен толықтыруларды есепке алғандағы). 4. «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің» нормативтік актілері. 21. 1998ж. №242. 5. «Қазақстан Республикасының ақша жүйесі туралы» Заңы 13.12.1997ж. 6. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің статистикалық бюллетені 2007ж. 7. Б.Көшенова «Ақша , несие,банктер». Оқу құраллы. Экономика, 2000 ж. 8. С.Б. Мақыш "Банк ісі " Алматы. Қазақ университеті, 2014 ж. 9. Ғ.С. Сейітқасымов «Ақша, несие, банктер»Алматы. Экономика, 2004 ж. 10. С.Б. Мақыш «Коммерциялық банктер операциялары» Издат.Маркет, Алматы, 2004 жыл. 11. С.Б. Мақыш «Ақша айналысы және несие» Алматы, 2011 ж. 12. Н.Н. Хамитов. Банк ісі: Лекциялар курсы.- Алматы: Экономика, 2008 ж. 13. Н.Н. Хамитов. Банк менеджменті: Оқу құралы.-Алматы: Экономика, 2009-232 бет 14. Ғ.Сейітқасымов, Ж. Бекболатұлы, С. Кәрімжанов. Қазақстанның банк жүйесі. Оқу құралы.-Алматы: Экономика, 2011.-186 бет 15. С.Т. Міржақыпова. Банктегі бухгалтерлік есеп. Оқулық.-Алматы: Экономика, 2008-724 бет 16. Ж. Бекболатұлы. Қазақстанның банк жүйесі. Алматы: Экономика баспасы, 2012-192 бет 17. Көшенова Б.А. «Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары» оқу құралы. Алматы,2001ж. 18. М.С. Сағиев «Ақша несие банктер».Оқу құралы. Алматы экономика және статистика институты,2002 ж 19. Банковское дело. Учебник / Под ред. О.И. Лаврушина-М: ФиС, 2000-576 20. Батракова А.В. Экономический ианализ в коммерческом банке.- М:Инфра-М.1998-365 с; 21. «Казкоммерцбанк» АҚ–ның стратегиялық жоспарлары мен ресми сайттары 22. WWW.HCSBK.kz сайты 23. WWW.Google. kz сайты 24. www. nationalbank.kzсайты 25. www.Kase.kz. 26. www. Bnews. kz
Қосымшалар
|
||
|
|
Последнее изменение этой страницы: 2024-06-27; просмотров: 34; Нарушение авторского права страницы; Мы поможем в написании вашей работы! infopedia.su Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав. Обратная связь - 216.73.216.196 (0.015 с.) |
