Синтаксис. Сойлем мушеси, турлаулы мушелер. Бастауыш, баяндауыш.

↑

⇐ ПредыдущаяСтр 21 из 50Следующая ⇒

Салалас курмалас сойлем

1. Курмалас сойлемди корсетиниз.

С) Егинши – март, жер – жомарт.

2. Салалас курмалас сойлемди табыныз.

А) Бул соз Кенжетайга ауырлау тиди, ол ауыл жигити болатын.

3. Салалас курмалас сойлемди табыныз.

Е) Бала жасында балыкты ози де аулапты, акеси де балыкшы болыпты.

4. Салалас магыналык топтарынын санын табыныз.

Д) Алтау.

5. Ынгайлас салаласты табыныз.

Е) Келгендер арасында Абай бурыннан билетин Дандибай, Еренай сиякты карттар бар жане еки-уш орта жастагы адам бар.

6. Салалас курмалас сойлемди табыныз.

Д) Теректер мен кайындардын шык баскан су жапырактары табан астында былпылдап жатыр, баскан аяктын тыкыры билинбейди.

7. Не, немесе, я яки жалгаулыктарымен келетин салаластын турин табыныз.

А) Талгаулы.

8. Себеп – салдар салаластын курамындагы жай сойлемдер арасынна койылатын тыныс белгилерди табыыныз.

В) Кос нукте, утир.

9. Кезектес салаластын жалгаулыктарынын табыныз.

Е) Кейде, биресе.

10. Салаластын турин аныктаныз.

Ол кезде мен толкындай шапшыган создерди жаксы коруши ем, я болмаса шапкан аттай шандаткан создерди жаксы коруши ем.

В) Талгаулы.

11. Карсылыкты салаластын жалгаулыктарын табыныз.

А) Бирак, сонда да, дегенмен, лайда.

12. Салаластын турин ажыратыныз.

 Онын оленинин балаларга асер еткендиги сонша – олар алги партизан шалды коз алдында шын корип тургандай болды.

С) Тусиндирмегли.

13. Салалас курмалас сойлемди ажыратыыныз.

А) Би болмак иниден, белге шыкпак баладан.

В) Тил ерди кабирге салады, нарды казанга салады.

14. Карсылыкты сабактасты табыныз.

В) Кайта – кайта ескерту ала бергенше, жумысына мукият бол.

15. Салаластын турин ажыратыыныз.

бетинде кайыкпен жузу.

В) Тусиндирмели.

16. САлаластын турин ажыратыныз.

Сауле биресе отыра калып жазады, биресе комбайыннын макетимен шугылданады.

В) Кезектес.

17. САлаластын турин ажыратыныз.

Ан басылып калды, бирак гитара сазы токталган жок.

Е) Карсылыкты.

18. Жалгаулык шылау аркылы байланыскан салаластытабыныз:

Д) Кунанбай Улжан касына отырды да, Макиш пен Абайдын жузине карады.

19. Керекти жалгаулык шылауыд койыныз.

Баласы бирнеше барымтага катынасты, ... аке – шешесинин алдындагы малы кобейген жок.

Е) бирак

20. Лайыкты шылауыд койыныз.

Шекер аз куннин озинде-ак бул уйдин оз адамындай болып кеткен, ...онын еркелей айткан созине Сауле суйсинди.

С) сондыкытан.

21. Жай сойлемдер арасынна тыныс белгисин койыныз.

Кун бесиндиге келген кезде Коркемтайдын аулы астан-кестен болды кемсендеп кемпир-шал жылады, канын тартып сурланып жастар турды.

А) Кос нукте..

23. Тынс белгиси дурыс койылган сойлемди табыныз.

С) Каршадайымнан козы бактым – жане кабыргам ката кой бактым, сонын баринде осы бозторгай серигим болды.

24. Салаластын турин ажыратыныз.

Озинин ширактыгында шек жок: агыны ажептеуир судын иириминне койып келип кетеди.

А) Тусиндирмели.

25. Салдар мандиси екинши турган салаласты корсетиниз.

С) Акан шын суйди, сол себепти оз суйгенин жамандыкка бурмады.

26. Салаластын турин жане тыныс белгисин аныктаныз.

В) Карсылыкты салалас (утир мен сызыкша)

27. Тусиндирмели салалас курмаласты табыныз.

Д) Онын жазасынын тури сол: уйден тыркыратып куып шыгады.

28. Тек жалгаулыкты болатын салаластын турин табыныз.

С) Кезектес

29. Курмалас турин аныктаныз.

Еркин кулип еди, оган косыла Кайрат та кулди.

С) Ынгайлас салалас.

30. Курмаластагы ортак бастауышы бар сойлем катарын корсетиниз.

С) Айша селк ете тусти, бирак кысылганыын билдирмеуге тырысты.

31. «Аде» жалгаулык шылауына тан курмаластын турин аныктаныыз.

А) Талгаулы салалас.

32. Мына курмаласта кай шылау жок, белгилениз.

Кел демек бар, -

Кет демек жок.

А) бирак

33. Енбек кылмай тапкан мал даулет болмас: кардын суы секилди тез суалар.

Салаластын кай тури, белгилениз.

С) Тусиндирмели.

34. Кезектес салаласты табыныз.

В) Сауле биресе отыра калып жазады, биресе комбайн макетимен шугылдыанады.

35. Кезектес салаластын жалгаулыкты шылауларын табыныз.

Е) Бирде, кейде, биресе.

36. Ынгайлас салалас сойлемди табыныз.

Д) Жетимдерге жем бердим,

Жесирлерге жер бердим.

37. Себеп – салдар салаластын шылауларын табыныз.

С) Ойткени.

38. Салалас курмаластын озиндик белгилерин корсетиниз.

С) Еки жай сойлем тен дарежеде байланысады.

39. Салалас курмаластын курамындагы жай сойлемдердинин байланысуын корсетиниз.

А) Озара тен дарежеде байланысады.

40. Салалас курмалас сойлемди табыныз.

Е) Дос табу онай, - достыкты сактау киын.

41. Карсылыкты салаласты белгилениз.

С) Созине карай кисини ал,-кисиге карап соз алма.

42. Ынгайлас салаласты корсетиниз.

А) Шай ишилди, тамак акелинди.

43. Тусиндирмели салаласты корсетиниз.

С) Ол кызына 2 турли нарсени уйретуге тырысты: бири – турактылык, бири – махаббат.

44. Себеп – салдар салаласты корсетиниз.

В) Ертен жумыс куни еди, ертерек жатайык.

45. Карсылыкты салалас жалгаулыктарын белгилениз.

С) Бирак, дегенмен.

46. Себеп – салдар жалгаулыктарын корсетиниз.

А) Сондыктан, ойткени.

47. Карсылыкты багынынкылы сабактасты корсетиниз.

В) Кыстын басы такау болганымен, али кар тусе койган жок.

48. Карсылыкты салаласты корсетиниз.

Е) Кун сайын бир жаналык юолады, алайда бул жаналык ананы бурынгыдай онша мазасыздандырмады.

49. Карсылыкты салалас сойлемди корсетиниз.

С) Бул шоп адеми, бирак зияны да бар.

50. Тусиндирмели салалас сойлемди корсетиниз.

В) Жиналыста еки маселеге токтады: бири – когам тартипти орнату, екиншиси – енбекти жандандыру.

51. Себеп – салдар салалас сойлемди корсетиниз.

В) Уйдин иши суык, ойткени от али жагылган жок.

52. Тусиндирмели салаласты корсетиниз.

Д) Мал етинин асылдануы сондай – майы аузына салдырмайды.

53. Карсылыкты салалас сойлемди табыныз.

В) Кун булттанып тур еди, бирак жанбыр жауган жок.

54. Талгаулы салалас сойлемди табыныз.

Е) Мен алып келейин, болмаса Айгул барар.

55. Ынгайлас салалас сойлемди табыныз.

С) Конырау да согылды, балалар да сыныптарына кирип ктти.

56. Карсылыкты салаласты табыныз.

Е) Кун жауып кетти, - оны билген ешким болган жок.

57. Карсылыкты салаласты табыныз.

А) Байбосыновтыын жузинде ажимнен сау жер жок, айтсе де бети ойнакы еди.

58. Кезектес салаласты табыныз.

В) Машина журисин бирде шапшандатады, бирде баяулатып журеди.

59. Карсылыкты салаласты табыныз.

А) Ан басылып калды, бирак гитара сазы токталган жок – ты.

60. Карсылыкты салаластын жалгаулыкты турин табыныз.

Д) Кун сайын бир жаналык болады, алайда бул жаналык ананы бурынгыдай онша мазасыздандырмайды.

61. Карсылыкты салалас сойлемди табыныз.

Е) Ардак Саятты кутти, бирак ол келмеди.

62. Кезектес салалас сойлемди табыныз.

Е) Клубта кейде кино болады, кейде кызыкты баяндамалар окылады.

63. Карсылыкты салалас сойлемди табыныз.

С) Дала суык екен, алайда Жанар тона койган жок.

64. Жалгаулыксыз себеп-салдар салас сойлемди табыныз.

В) Курметти адамнын сози жогары игиликке кызмет етеди: жорамалдап айта алмайды, шындыкты айтады.

65. Тусиндирмели салалас сойлемди корсетиниз.

С) Сиырлар есебинен жаныылмайсын: таргыл аласы он жети, кызыкл шубары – он уш.

66. Себеп багынынкы сабактас сойлемди корсетиниз.

С) Кеш тым ыстык болгандыктан, журт адети бойынша далага шыгып отырган секилди.

67. Мезгил багынынкы сабактасты корсетиниз.

В) Жанпейис уйге кирип кеткенде, Аскар мен Ержан тыста калды.

68. Тусиндирмели салалас курмалас сойлемди табыныз.

С) Дауылдын катты болгандыгы сондай – бирнеше агаш сыныпты.

69. Талгаулы салаласты табыныз.

Е) мына Асетти касымызга шыгарып бер, не болмаса кепил бол.

70. Карсылыкты салаласты табыныз.

Д) Бул шоп адеми, бирак зияны да бар.

71. Максат багынынкы сабактасты табыныз.

Д) Келегендердин бари разы болсын деп, жан-тани калмай калбактауда.

72. Тусиндирмели салаласты корсетиниз.

С) Кус атаулы аспанда толып жур: карлыгаш, узак, карга, торгай, - бари де бар.

73. Тусиндирмели салаласты корсетиниз.

С) Бир караганда – ак билип койдым: бул – Алматынын жане кала манынын картасы екен.

74. Жалгаулыкты карсылыкты салалас сойлемди корсетиниз.

С) Каюткиннин жузинде ажимнен сау жер жок, айтсе де бети ойнакы еди.

75. Курмалас сойлемди табыныз.

В) Сен, сира, жексенби куни келерсин, не дуйсенби куни келерсин.

76. Курмалас сойлемди табыныз.

Е) Олар кеше кош сонында калып койган жок еди.

77. Салалас курмалас сойлемди табыныз.

А) Конырау согылып еди, Абай козгалмады.

78. Ынгайлас салалас сойлемди корсетиниз.

Д) Енбек адамды корикти етеди жане тынысты тазартады.

79. Карсылыкты салалас сойлемди корсетиниз.

Д) Кун сайын бир жаналык болады, бирак оган ешким танданбайды.

80. Тусиндирмели салалас сойлемди корсетиниз.

Е) Омирдеги коп куннин бари бирдей емес: бир кун елеусиз оте шыгады, кейбир кун олгенинше есине калады.

82. Себеп-салдар салалас сойлемди корсетиниз.

С) Ол жаяу журип кетти, себеби ауыл онша алыс емес еди.

83. Жалгаулыкты себеп – салдар салаласты табыныз.

Д) Жаманшубарлыктар кыстаудан шыкпайды, ойткени жас толди корада устау керек.

84. Жалгаулыксыз себеп – салдар салаласты корсетиниз.

А) Биздин жерге егеин шыкпай коймайды, биз агротехниканы ойдагыдай колданамыз.

85. Талгаулы салалас курмалас сойлемди корсетиниз.

А) Бул истин шындыгын не козимен корген айтар, немесе кулагымен естиген айтар.

86. Ынгайлас салалас курмаласты табыныз.

С) Тан атты, мен ояндым.

87. Тусиндирмели салалас курмаласты табыныз.

В) Риза болганы соншалык – бетимнен суй берди.

88. Курмалас сойлемдерден карсылыкты салалас турин табыныз.

Д) Олен жазуга ынгайландым, бирак .............

89. Мына курмаластардын ишинен салалас курмаласты табыныз.

А) Жумыс коп болды, сондыктан демалыска шыкпады.

90. Салалас курмалас сойлем бойынша тыныс белгисинин дурысын табыныз.

Е) Озеннин бул тусынан оте алмаймыз-ари терен, ари кайык жок.

91. Курмалас сойлемдерден ынгайлас салалас турин белгилениз.

В) Уйлер де жарык, кошелер де жарык.

92. Салалас курмалас сойлемди табыныз.

А) Жерди жорткан биледи, малды баккан биледи.

93. Ынгайлас салалас сойлемди корсетиниз.

А) Тн атты, мен ояндым.

94. Салалас курмалас сойлемди табыныз.

В) Олкемизге коктем келди де, ку агаштар жасыл моншак тагынды.

95. Салалас курмалас сойлемди табыныз.

С) Караша айы жакандады.

96. Ынгайлас салалас сойлемдерди байланыстыратын жалгаулыктар кайсы, корсетиниз.

Е) Да, де, ари.

97. Салалас курмаластын кай туринне жататынын аныктаныз.

Карангыда аягын еппен, ушынан басып келди де, корыл шыгып жаткан болменин дал жанындагы есикти ашты.

Е) Ынгайлас.

98. Салалас курмаластын байланысу тасилин корсетиниз.

В) Жалгаулык шылаулар аркылы.

99. Курмалас сойлемди табыныз.

В) Байжан Самарканга карап еди, кескини ынгайсыздау екен.

100. Салалас курмалас сойлемди атбыныз.

Д) Танк оз-озинен жулкыланып калгандай болды да, гурс етип шан-топырак бурк ете калды.

101. Тусиндирмели салалас сойлемди корсетиниз.

В) Сережа оленинин балаларга асер еткендиги сонша-олар алги партизан шалды коз алдарында шын корип тургандай болды.

102. Курмалас сойлемдерден ынгайлас салалас турин табыныз.

А) Сыздык – етикши жигит жане журттын козинде ен шебер етикши сол.

103. Курмалас сойлемдерден карсылыкты турин табыныз.

Д) Кун жауып кетти, - оны елеген ешким болган жок.

104. Кезектес салалас курмалс сойлемди табыныз.

С) Бирде уйкы енсереди, бирде ерик енсереди.

105. Себеп – салдар салалас сойлемди корсетиниз.

Е) Корыкканы, сезиктенгени шындыкка айналайын дедеи: он козинин астынгы кабагы булкилдей бастапты.

106. Жалгаулыкты себеп-салдар салаласты табыныз.

Е) Журген жерин билетин шыгар, ойткени ол да жакында Жайык бетинен келди.

107. Талгаулы салалас курмалас сойлемди корсетиниз.

Д) Бул жерде я сен турарсын, я мен турарамын.

108. Кезектес салалас курмалас сойлемди корсетиниз.

А) Бирде ол да актарыла салатындай жакын коринеди, бирде салкын тартып алыстап кетеди.

109. Курмалас сойлемди корсетиниз.

В) Белин мыктап буып, кайыктын арт жагына отырды.

110. Курмалас сойлемди корсетиниз.

А) Коктемги ауанын тазалыгы сондай - ар кеудеге жупар иисин куйып тур.

115. Салалас курмаластын озиндик белгилерин табыныз.

Е) Еки жай сойлем тен дарежеде байланысады.

116. Шарттын багынынкы сабактас курмаласты табыныз.

Д) Ереуил атка ер салмай, ерлердин исми битер ме?

117. Салалас курмаластын курамындагы синтаксистик компоненттердин байланысуын табыныз.

Е) Озара тен дарежеде байланысады.

118. Тусиндирмели салаласка лайыктысын корсетиниз.

А) сонша, сондай

119. Талгаулы салалас сойлемди табыныз.

С) Бул жерде я сен турарсын, я мен турармын.

120. Карсылыкты салаласты табыныз.

Д) Кун жауып кетти, - оны ешким билген жок.

121. Максат багынынкы сабактас сойлемди табыныз.

С) Кеше уйирмеге жазылмак болып, окушылар сарайына бардым.

122. Карсылыкты салаласты табыныз.

Д) Бул шоп адеми екен, бирак зияны да бар.

123. Курмалас сойлемнин нешеге болинетинин табыныз.

А) 3.

124. Баяндауышы тулгалас, магынасы сарындас болуы салаластын кайсысына тан екенинтабыныз.

С) Ынгайлас.

125. Жерди де тандай бил, оны баптай да бил.

Е) Ынгайлас.

126. «Бирак, дегенмен, аткенмен»- жалгаулыктары колданылатын салалас турин корсетиниз.

А) Карсылыкты.

127. «Алайда», «сонда да», «айтсе де» - шылаулары кай салаласка тан, табыныз.

С) Карсылыкты.

128. Жыртык шапаннын они журтта жаткан шуберек таризди, сонда да жылуы бар.

Салалас турин аныктаныз.

С) Карсылыкты.

129. Уйде шешен, - дауда жок.

Салалас турин аныктаныз.

А) Карсылыкты.

130. Курмалас сойлемнин байланысу тасилин корсетиниз.

В) Жалгаулык шылау.

1. Сойлем курауга негиз болатын катарды белгилениз.

Д) Турлаулы мушелер.

2. Курамына карай бастауыштын неше турге болинетинин белгилениз.

С) 2.

3. Баяндауышты табыныз.

Кустын ен кырагысы – сункар.

А) Сункар.

4. Курдели баяндауышты корсетиниз.

В) Бес жердеги бес – жиырма бес.

5. Сойлем мушесине талдау жасаганда алдымен белгиленетин сойлем мушесин корсетиниз.

А) Баяндауыш.

6. Тек турлаулы мушелерден турган сойлемди корсетиниз.

А) Базаралы келди.

7. Дара бастауышы бар сойлемди табыныз.

Е) Улжан – сыншыл.

8. Сойлем курамында турса да, сойлем мушеси бола алмайтын соз табын белгилениз.

В) Одагай.

9. Сойлемдеги бастаукыш кандай есимдиктен жасалып тур, табыныз.

Бул – барлык адамнын жане букил дуниенин символы.

А) Силтеу.

10. Сын есимнен жасалган (заттанган) бастауышты табыныз.

А) Акылды – исине сенеди.

11. Етистиктен болган бастауышты табыныз.

А) Окыган – озар.

12. Бастауыш кызметин аткарып турган сан есимди корсетиниз.

Е) Отыз онга болинеди.

13. Сын есимнен жасалган баяндауышты корсетиниз.

С) Тау жактан ескен самалдын леби салкын.

14. Баяндауыш кандай соз табынан жасалганын корсетиниз.

Нагыз тениз романтикасы деген осы.

Д) Есимдик.

15. Макал – мателге лайык баяндауышты табыныз.

Онерлинин ориси ...

А) кен.

16. Туракты соз тиркесинен болып турган баяндауышты табыныз.

Д) Ол шошнганынан жумган аузын ашпады.

17. Тол создин баяндауышынын толеу созде аткарылып турган кызметин табыныз.

Абай гылым таппай мактанбауды, орын таппай баптанбауды осиет етти.

Д) Толыктауыш.

18. Бастауыш баяндауышпен жак жагынан жекеше, копше турде байланысатын тиркести атаныз.

Д) киысу.

19. Бастауыштын кимыл - акекетин билдирип, онымен киыса байланысатын сойлем мушесин табыныз.

Е) Баяндауыш.

20. Сан есимнен жасалган бастауышты корсетиниз.

В) Ушеуи ауылдан кеше келген болатын.

21. Алгашкы сойлемнин (багынынкынын) баяндауышы етистиктин кай туриннен жасалганын табыныз.

Тостик ауылдан узап шыккан сон, Шалкуйрык атка тил битеди.

С) Есимше.

22. Багынынкы сойлемнин баяндауышы бастауышпен калай байланысканын белгилениз.

Кимге арка суйесен, соны таяныш етесин.

Д) Киысу.

23. Тилимиздеги соз тиркеси мен сойлемнин курылым –курылысын карастыратын саланы белгилениз.

А) Синтаксис.

24. Сойлемнин мушелеринин аткаратын кызметине карай турлерин белгилениз.

Д) 5.

25. Бастауыш пен баяндауыш кандай муше, белгилениз.

Е) Турлаулы муше.

26. Аныктауыш, толыктауыш, пысыктауыш сойлемнин кай мушеси, белгилениз.

В) Турлаусыз муше.

27. Бастауыштын жасалу жолын белгилениз.

Балалар айналага масаттана карайды.

Д) Зат есим.

28. Баядауыштын жасалу жолын корсетиниз.

Д) Дара соз.

29. Кайттим? Кайтеди? Сурактарына жауап беретин сойлем мушесин белгилениз.

С) Баяндауыш.

30. Курдели бастауышы бар сойлемди белгилениз.

Е) Ырыс алды – ынтымак.

31. Кимим? Нем? – сурагына жауап беретин сойлем мушесин табыыныз.

Д) Бастауыш.

32. Бастауышты корсетиниз.

Сен менин нагашым емессин бе?

Д) Сен.

33. Бастауыш кандай соз табынан, белгилениз.

Аркайсысы оз орындарына жайгасты.

В) Есимдик.

34. Шартты белги – ненин белгиси екенин аныктаныз.

-∙-∙-∙-∙-∙-∙-∙-∙-∙-∙-∙-∙-∙

Д) Пысыктауыш.

35. Аныктауыш табыныз.

Мен бул ангимени инженерге айттым.

В) бул.

36. Баяндауыштын жасалу жолын корсетиниз.

Кара казан бурк – бурк кайнап жатыр.

А) Курдели етистик.

Познавательные статьи:



Организация работы процедурного кабинета

Статус республик в составе РФ

Понятие финансов, их функции и особенности

Сущность демографической политии