Аудиторлық тәуекелділік және оның негізгі компоненттері

Аудиторлық тәуекелділік- аудит аяқталып, оң аудиторлық қорытынды берілгеннен кейін қаржы есептемесінде елеулі кемістіктер табылған жағдайда аудитор өзіне алуға әзір тәуекелдіктің субъективті түрде белгіленген деңгейі. Аудиторлық тәуекел- бұл аудитор өзіне алуға әзір субъективті құрылған тәуекел деңгейі және тұжырымдардың жағымды ұсыныстары мен аудит аяқталғаннан кейін соңғы қаржылық есептерде болатын кемшіліктерді табуға бел буушы.

Аудитор аудиторлық тәуекелді бағалау кезінде және осы тәуекелділікті азайту үшін аудиторлық процедураларды орындаған кезде кәсіби тұжырымдарды пайдалану керек.

Аудитор тексеру жұмысын бастамас бұрын, аудиторлық жоспарлауға қажетті бухгалтерлік есеп жүйелері және ішкі бақылау жүйесі туралы жеткілікті ақпарат, мәлімет жинау керек. Аудиторлық тәуекел ешқашан жойылмайды, бірақ оның деңгейін азайту үшін іс шаралар ұйымдастырылып болған.

Қандай да бір істі, жұмысты бастағанда тәукел әрқашанда болады. Сол сияқты аудитте де дұрыс емес аудиторлық қорытынды беру тәуекелі бар. Есеп берушілікте және бухгалтерлік есеп беруде табылмаған қателер жоқ екеніне 100 пайыз сенімді болу мүмкін емес. Ең бастысы- тәуекелдің белгілі бір деңгейін есепке ала отырып, есеп берушіліктің дұрыстылығы туралы жеткілікті сенімді болу.

Жалпы, аудиторлық тәуекел дегеніміз экономикалық субъектінің бухгалтерлік есеп берушілігінде табылмаған нақты қателер. Сонымен қатар аудит тәуекелі- аудит жүргізу кезіндегі мүмкін болатын тәуекел. Аудитор аудиторлық тәуекелді бағалау кезінде және осы тәуекелді азайту үшін аудиторлық процедураларды орындаған кезде кәсіби тұжырымдарды пайдалануй керек. Аудитор тексеру жұмысын бастамас бұрын, аудиторлық жоспарлауға қажетті бухгалтерлік есеп жүйелері және ішкі бақылау жүйесі туралы жеткілікті ақпарат, мәлімет жинау керек. Аудиторлық тәуекел ешқашан жойылмайды, бірақ оның деңгейін азайту үшін іс-шаралар ұйымдастыруға болады.

Аудиторлық тәуекел үш құрамдас бөліктен тұрады: бөлінбейтін тәуекел, ішкі бақылау тәуекелі, таба алмау тәуекелі.

Ішкішаруашылық немесе бөлінбейтін тәуекел- бухгалтерлік шоттың, баланс бабының, экономикалық субъектінің есеп берушілігінің ішінде нақты қателердің бар болуы. Ішкі шаруашылық тәуекелдің деңгейін аудитор клиенттің бизнестің спецификасына қарап біледі. Бұл тәуекел түрі ішкі шаруашылық бақылау құралдары мен тексеруге келмейтін клиент ісінің ішкі мазмұнына байланысты. Бұл тәуекелден айырылу мүмкін емес. Баланс және есеп берушілікке қатысты ішкі шаруашылық тәуекелді бағалаған кезде келесідей факторларды есепке алу қажет:

-экономикалық субъект қызмет жасайтын саланың ағымдағы жағдайы және қызметінің ерекшелігі;

-экономикалық субъект іске асыратын қызметінің спецификалық ерекшеліктері;

-экономикалық субъект жұмысшыларының адалдығы;

-есеп жүргізуге, есеп дайындауға міндетті жұмысшылардың тәжірибесі және мамандығы.

Нақты шоттарға және шаруашылық операциялардың біртектес топтарына қатысты ішкі шаруашылық тәуеклді бағалаған кезде мына факторларды ескеру керек:

-есептің жеке шоттарының бар болуы;

-орындаушылардан жоғары мамандануды талап ететін шаруашылық операцияларды есепке алу күрделілігі;

-аз кездесетін бірдей емес операциялардың бар болуы.

Ішкі бақылау жүйесінің тәуекелі- кәсіпорында бар және күнделікті қолданылатын бухгалтерлік есеп және ішкі бақылау жүйелерінің құралдары дер кезінде қателерлі тауып, түзете алмау ретінде аудиторлармен анықталатын мүмкіндік. Ішкі бақылау жүйесінің тәуекелі кәсіпорында қызмет ететін және күнділікті қолданылатын бухгалтерлік және ішкі бақылау жүйелерінің құралдары бұзушылықтарды дер кезінде тауып, түзету мүмкіндігі. Аудитор аудит процесі барысында ішкі бақылау жүйесін зерттеп, бағалау керек. Оны екі кезеңде жасау қажет:

1) ішкі бақылау жүйесімен жалпы танысу; 2) ішкі бақылау жүйесінің тұрақтылығын бастапқы бағалау.

Бақылау жүйесінің тәуекелін бағалау үшін аудитор арнайы аудиторлық процедураларды қолдану керек. Ол бақылау жүйесін тестілеу деп аталады. Бақылау құралдарын тестілеуге мыналар жатады:

-құжаттарды тексеру;

-операцияларды тіркеу бойынша сұраулар және бақылау;

-басқа аудиторлық процедуралар нәтижелерін қолдану.

Аудиторға ішкі бақылау тәуекелін бағалау үшін бақылау тестілері арқылы дәлелдер жинау қажет. Аудит бойынша қорытынды жасамас бұрын аудитор ішкі бақылау жүйесінің тәуекелін нақтылау қажет.

Тәуекел деп белгілі бір тиімсіз жағдайдың орын алу
Қызметін жүзеге асыру барсында өзінің ресурстарының белгілі бір
Тәуекел ықтималдылық категориялық болғандықтан белгілі бір жоғалтулар деңгейінің

Қажы есептемелердің аудитімен бірқатар тәуекелділік аспектілері тікелей байланысты.
Аудиторлық тәуекелділік
Кәсіпкерлік (бизнес) тәуекелділігі.
Аудиторлық тәуекелділіктің мағынасын былай түсінуге болады: аудитор қаржылық
Кәсіпкерлік тәуекелділігінің мағынасы саяси: клиентке ұсынылған аудиторлық қортынды
Егер аудитор өзі үшін аудиторлық тәуекелділіктің кіші деңгейін
Аудитор клиент бизнесін зерттеп, қаржылық есеп беруді сыртқы
Аудиттің мақсаты кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы және
Қаржы салымын жасау және несие беру туралы шешім
Ұйымның алдағы кезеңдегі ақшалай айналымын бақылауға қажетті мәлімет
Ұйымға берілген ресурстарымен байланысты міндеттерін бағалауға қажетті мәлімет
Басқару органдарының жұмысын бағалауға қажетті мәлімет.
Аудитор клиент бизнесін зерттеп, қаржылық есеп беруді сыртқы
1.2. Кәсіпкерлік тәуекел және оның түрлері
Нарық жағдайында тәуекел кәсіпкерліктің шешуші элементі. Тәуекелдің ерекшеліктері
Нарық жағдайында тәуекелділікті бәсеңдету үшін бірнеше әдістер бар:
Тәуекелдің жұмыс тапсырушы мен жұмысты орындаушы арасындағы бөлінуінің
Тәуекелділіктің бірнеше түрі бар: өндірістік, коммерциялық, қаржылық, инвестициялық,
Өндірістік тәуекел. Бұл өнімді өндірумен және оны өткізумен
Коммерциялық тәуекел – бұл кәсіпкердің сатып алған өнімді
Қаржылық тәуекел – қаржылық кәсіпкерлік ісінде кездеседі. Мысалы,
Инвестициялық тәуекел – бұл кәсіпорынның өзінің және сатып
Нарықтық тәуекел – бұл ұлттық ақша бірлігінің нарықтағы
Ойлаған жобаны іске асыру мақсатында потенциалды серіктестіктерді неғұрлым
Тәуекелді талдаудың схемасы:
Нақты тәуекел түрлерінің ішкі және сыртқы факторларының ықпалдарын
Айқындалған факторларды талдау.
Нақты тәуекел түрін қаржы жағынан екі тәсілмен бағалау:
а) қаржылық тұрақтылығын, дәулетін анықтау;
б) жұмсалатын қаражаттың экономикалық тиімділігін анықтау.
Тәуекелдің жорамал деңгейін анықтау.
Бөлек операцияларының тәуекелдерінің жорамал деңгейін талдау.
Тәуекелді бәсендету үшін шаралар жасақтау.
Екінші басты мәселе тәуекелден келетін зияндар түрлерін анықтау.
Материалдық зиян – бұл жобада қаралмаған өндірістік шығындар,
Еңбек зияны – жұмыс уақытын жою, кехдейсоқ немесе
Қаржылық зиян – бұл тікелей ақшалай зиянмен байланысты:
Уақытты жою – бұл егер кәсіпкерлік іс жобалы
Арнайы зиян түрлері – бұл зияндар адам денсаулығына
Саяси факторларға байланысты: іскерлік белсенділіктің бәсеңдеуі, еңбек және
ІІ. Аудиторлық тәуекел және оның компаненттері
2.1. Аудиттің мәні мен маңызы
Аудит туралы шыққан басылымдарда «аудит» - деген түсінікті
Аудит дегеніміз ол – кәсіпорынның табыстылық есебін тексеріп,
Аудит дегеніміз ол – табыстылық есебін немесе соған
Аудит дегеніміз ол – шаруашылық – табыстылық операцияларының
Аудит дегеніміз ол – кәсіпорындардағы, мекемелердегі бухгалтерлік есептің
Осы келтірілкен анықтамалардың мазмұнын талдап қарастыратын болсақ әр
Аудитор латынның «аудио» деген сөзінен шыққан, яғни ол
Аудиттің мақсаты кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы және
Қаржы салымын жасау және несие беру туралы шешім
Ұйымның алдағы кезеңдегі ақшалай айналымын бақылауға қажетті мәлімет
Ұйымға берілген ресурстарымен байланысты міндеттерін бағалауға қажетті мәлімет
Басқару органдарының жұмысын бағалауға қажетті мәлімет.
Кәсіпорын шаруашылығының жеке бір бөлігін немесе түгелдей шаруашылығын
Аудит мазмұны туралы мынадай анықтама береді: «Аудит –
Аудит мазмұнын қарастыру барсында оның нақты құрамы туралы
Оы көрсетілген аудит элеметтерін жеке-жеке қарастыру қажет.
Шаруашылықтағы субъект. Аудит жұмысын орындау үшін міндетті түрде
Мәлімет. Аудит жұмысы барсында тапсырушылар берген мәлімет қарастырылады.
2.2. Бөлінбейтін және бақылау тәуекелділік
Кез келген қызметте тәуекелдік болады. Экономикалық субъект үшін
Егер аудитор өзі үшін аудиторлық тәуекелділіктің кіші деңгейін
Аудитор клиент бизнесін зерттеп, қаржылық есеп беруді сыртқы
Аудитті жүргізудің жалпы қабылданған әдістері, пайдаланушының күтуі
Аудиторлық тексеру кезінде айтылған пікір пайдаланушы үшін кәсіби
400 «Тәуекелдікті бағалау және ішкі бақылау» ХАС-ында тәуекелділікке
1-сызба. Аудиторлық тәуекелділік компаненттері
Бөлінбетін тәуекелділік - шоттар немесе шаруашылық
Бақылау тәуекелділігі. Клиент байқамаған қателіктердің бухгалтерлік есеп
Бақылау құрлымының тәуекелділіші кәсіпорынның бухгалтерлік есебі мен ішкі
Бақылау құралдарының сенімділігін мен бақылау құралдарының тәуекелділігі
сенімділіктің жоғары дәрежесінде төмен тәуекелділік сәйкес болады;
сенімділіктің орта дәрежесінде орта тәуекелділік сәйкес болады;
сенімділіктің төмен дәрежесінде жоғары тәуекелділік сәйкес болады.
Аудитор бақылаудың белгілі бір құралдары жөніндегі өз пікірін
2.3. Айқындамау тәуекелділігі
Айқындамау (қателерді) тәуекділігі - бұл жиынтығында дәл
Бөлінбейтін немесе бақылау тәуекелдіктері айқындамау тәуекелдігінен аудитордың оларды
Аудиторлық қызмет көрсету нарығында клиент конкурстық негізде аудиторлық
Бәсеке, құқықтық міндеттемелер, басқа шаралар мен кәсіпқойлық бірдей
Аудиторлық тәуекелділік компаненттерін детальдандыру айқындамау тәуекелділігінің құрамдас бөлігін
Мәні бойынша тексеру деңгейі – елеулі қателер тексеру
Талдау тәуекелділігі - талдау рәсімі елеулі бұрмалауларды
Таңдау арқылы зерттеу тәуекелділігі – тексеруді жүргізу операцияларының
Аудиторлық тәуекеділікті төмендету үшін келесідей пікір әрекет етеді:
Кез келген аудиторлық тексерудің басты міндеті – аудитті
ІІІ.Маңыздылық деңгейі мен аудиторлық тәуекелділік
3.1. Маңыздылық деңгейі мен аудиторлық тәуекелділіктің өзара байланысы
Маңыздылық пен аудиторлық тәуекелділік деңгейі арасында кері
сезгіштік;
сандық.
Сезгіштік әдіс аудиторлық тәжірибе мен клиент бизнесін білу
Төмен тәуекелділік – ішкі бақылау жүйесін аудиторлық фирма
Орташа тәуекелділік – ішкі бақылау жүйесін аудиторлық фирма
Жоғары тәуекелділік - клиенттің ішкі бақылау жүйесі
Сандық әдіс аудиторлық тәуекелділік моделі негізінде есеп айырысуды
ҚАТ= ШТ*БТ*ТҚ
Мұндағы АТ – Қолайлы аудиторлық тәуекелдік;
ШТ –шаруашылық ішіндегі тәуекелділік ;
БТ – бақылау тәуекелділігі ;
АТ – Табылмау қатері.
Осы келтірілген үлгіге кіретін аудиторлық тәуекелділік түрлерінің ерекшеліктерін
Қолайлы аудиторлық тәуекелділік (ҚАТ) – аудит аяқталғаннан кейін
Шауашылық ішіндегі тәуекелділік (ШТ) – сегментте қателіктердің барын
Бақылау тәуекелділігі (БТ) – сегменттегі шамадан тыс қателік
Табылмау қатері (ТҚ) – қандай да бір сегмент
Аудиторлық тәуекелділіктің жоғарыда келтірілген үлгілерін қолданып, олардың деңгейін
Аудиторлық тәуекелділіктің үлгілерін пайдаланудың бірінші тәсілі. Айталық аудитор
Мұндай жоспар аудиторлық тәуекелділіктің қолайлы деңгейін аудитордың алуына
Осы мақсаттағы аудиторлық тәуекелділік үлгілерінің формуласы бойынша өрнектеледі:
ТҚ
Алдыңғы үлгілерге орала отырып, былайша айтып көрелік: аудитор
Тәуекелділік үлгілерінің осы формасында табылмау қатері шешуші факторға
Бірқатар аудиторлар іс – тәжірибеде қолданатын аудиторлық тәуекелділік
Әдетте ТМД елдерінде аудиторлық тәуекелділікті есептеу үшін мына
Ат=Тт*Бт*Пт
Мұнда Ат – аудиторлық тәуекелдік;
Тт – кәсіпорынның (ұйымның ) өзіндік ерекшелігіне байланысты
Бт – Бақылау тәуекелділігі, яғни рұқсат етілген шамадан
Пт – нақты шамалардың қателіктерін тестілеу процесінде анықталмауы
Аудиторлық дәлелдемелердің қажетті саны айқындамау тәуекелділігі деңгейіне кері
Аудиторлық тәуекелділік моделін зерттеудің ең жалпы тәсілі аудиторлық

3.2.Тәуекелділікті талдау және бағалау
Тәуекелді талдауды сандық және сапалық тұрғыда жүргізуге болады.
Сапалық талдау – тәуекелдіктің басқарудың 2-ші кезеңі болып
Тәуекелдіктің талдау келесідей реті бойынша жүзеге асырылады:
Нақты бір тәуекел түрін артуға немесе кемітуге әсер
Анықталған фактор бойынша талдау жүргізу;
Нақты тәуекел түрінің қаржылық әсерін анықтап бағалау;
Ұйымның қаржылық жағдайын бағалау (жобаның өтімділігін анықтау);
Экономикалық тиімділігін бағалау қаржылық ресурстарының салудың тиімділігін анықтау;
Мүмкін болатын тәуекел деңгейіне сәйкес келетін жекелеген операцияларға
Тәуекел дәрежесіне әсер ететін барлық факторларды объективті (экономикалық
Тәуекелділіктің сандық талдау – Қаржылық тәуекел бойынша жалпылама,
Жекелеген тәуекел түрлерінің мөлшерін анықтау үшін әр түрлі
1.Статистикалық әдістер – қолдана отырып, осы ұйымдағы немесе
Варияция көрсеткіштердің бір жағдайдан екінші жағдайда ауысқан кездегі
Варияция дисперсия арқылы бағалануларды, яғни нақты мәнін орташа
Статистикалық ауытқулар дисперсиясының орташа квадраттық мөлшері арқылы сипатталады
2.Шығындардың мақсаттылығын талдау – ұйымның қаржылық тұрақтылық көрсеткіштерін
- алғашқы құнды толық бағаламау;
- жобалау шекараларын өзгерту;
- өнімділіктің әр түрлі дәрежесі;
- бастапқы құнды артып жіберу.
3.Сараптамалық бағалау әдісі – сараптаушы мамандардан анықтамалық жауап
4.Ұқсас жағдайларды есепке алу әдісі – бұл әдіс
Осы әдістерді қолдану арқылы талдау барсында тәуекелді азайту
Тәуекелді азайтудың ең жақсы әдісі тиімді инвестициялық шешімді
Инвестициялық тәуекел – инвестициялық портфельмен құнсызданумен байланысты пайда
инвестиция бойынша зиян сомасының ең
ИТ кофиценті =
Меншікті ақша қаражатының жалпы көлемі
Инвестициялық тәуекел жүйелік тұрғыда қарағанда жүйелдірілген және жүйелдірілмеген
Жүйелдірілген тәуекел – барлық инвестицияларға тән және нарықтық
Инфляция
Экономикалық дағдарыс
Жоғарғы пайыздық қойылым
Саяси дағдарыс және т.б.
Жүйелдірілмеген тәуекелге бәсекелестік инвестицияға қатысты тәуекел түрлері жатады.
Жабдықтаушылармен сатыпалушылардың міндеттерін орындау дәрежесі
Бәсекелестің әсері
Ірі байланысты орнату немесе жоғалту және т.б.
Осындай факторларға сүйене отырып тәуекелдің қолдану әдістерін пайдалана
Тәуекелдікті бағалау. Аудиторлық тексеруді жоспарлау мен оларды жүргізу
Қателіктерді және дұрыс емес әрекеттерді анықтау мен олардың
Осы объектіге тән тәуекелдіктер мен болашақ қателіктерді анықтау;
Қателіктердің ықтималдылығын немесе қандай да бір тәуекелділікті төмендететін
Бақылаудың таңдалған жүйелерінің жұмыс істеуін жан – жақты
Аудит қызметі төмендегі бөлімдер бойынша ұйымның қаржы –
Қаржы – шаруашылық қызметі жайлы ақпараттың толықтығы мен
Шаруашылық қызметінің тиімділігі мен нәтижелігі;
Активтердің сақталуы;
Келісілген міндеттемелер мен нормативтік актілердің, заңдардың сақталуы.

Анықталмау тәуекелділігі- тексеру барысында аудиторлар қолданатын процедуралар нақты қателерді таба алмау мүмкіншілігі. Анықталмау тәуекелділігі аудитор жұмысының тиімділігімен сапасының көрсеткіші болып табылады. Аудиторлар ішкі шаруашылық бақылау құралдарының тәуекелін бағалау негізінде өзінің жұмысындағы анықталмау тәуекелін азайту керек. Анықталмау тәуекелдігі аудиторлық процедуралар операцияларының шоттары сальдосындағы қателерді таба алмау мүмкін.

Аудиторлық тәуекелділік осы деңгей байланысты болуы мүмкін үш айтылып кеткендей себептерді қамтиды:

1) Анықталмау тәуекелдігі- аудитордың кәсіби даярлығы деңгейіне және ол пайдаланатын тәсілдерге байланысты, яғни аудитордың біліктілігі неғұрлым жоғары болса және тексеріске тартылған құжаттардың көлемі көп болса, елеулі қателіктер мен бұрмалаушылықтардың байқалмай қалу қатері соғұрлым аз болады.

2) Ажырағысыз тәуекелдік- субъектінің ішкі бақылауы болмаған жағдайда қаржы есептемесін растау.

3) Ішкі бақылау тәуекелдігі- шоттардың қалдықтарындағы қателіктердің болуы немесе есеп және ішкі бақылау жүйесінің көмегімен анықталғанға дейін елеулі операциялардың болуы ықтималдылығы.

Қаржылық есептемелердің аудитімен бірқатар тәуекелділік аспектілері тікелей байланысты. Тәуекелділіктің негізгі екі түрі болады:

аудиторлық тәуекелділік;

бизнес (аудитордың немесе оның фирмасының) тәуекелділігі.

Аудиторлық тәуекелдіктің мағынасын былай түсіндіруге болады: аудитор қаржылық есептілік дұрыс жасалған деген қорытындыға келеді, осының негізінде аудиторлық қорытындыға пікір-ескертпе айтылмайды, яғни пікірдің шынайылығына күмән келтірмейді, ал шындығына келгенде- қаржылық есептіліктің елеулі ақауы болады.

Бизнес тәуекелдігінің мағынасы саяды: клиентке ұсынылған аудиторлық қорытынды әділ жасалса да, аудитор немесе аудиторлық фирма клиентпен арадағы өзара қарым-қатынасында сәтсіздікке ұрынады. Бизнес тәуекелдігін бақылаудағы басты фактор аудиторлық тәуекелдіктің деңгейін мұқият анықтау болып табылады. Аудиторлық тәуекелдікті бағалаудың негізгі екі әдісі бөліп көрсетіледі:

а) бағалаушылық

ә) сандық

Аудиторлық тәукелдіктің алдын ала үлгісі мынадай формулада болуы ықтималы:

ҚАТ=ШТ*БТ*ТТ

Мұндағы: ҚАТ- қолайлы аудиторлық тәуекелділік

ШТ- шаруашылық ішіндегі тәуекелділік

БТ- бақылау тәуекелділігі

ТТ- табылмау тәуекелділігі, яғни байқамай қалу қатері.

Осы келтірілген үлгіге кіретін аудиторлық тәуекелдік түрлерінің ерекшеліктерін қарастырайық:

Қолайлы аудиторлық тәуекелділік- аудит аяқталғаннан кейін қаржылық есептемеде елеулі қателіктердің барын және стандартты аудиторлық пікір-ескертпесіз (пікірдің шынайылығына күмән келтірмейді) білдірілген аудитор мойындауға әзірлік шарасы.

Шаруашылық ішіндегі тәуекелділік- сегментте қателіктің барын және бұл қателіктің шаруашылық ішіндегі бақылау жүйесінің тексеруінде рұқсат етілген деңгейдегі шамадан тыс екенін аудитордың болжау шарасы.

Бақылау тәуекелділігі- сегменттегі шамадан тыс қателік клиенттің шаруашылық ішіндегі бақылау жүйесінде табылмайтынын және жойылмайтынын аудитордың болжау шарасы.

Табылмау қатері- қандай да бір сегмент бойынша аудиторлық мәліметтер арқылы шамадан тыс қателікті табу мүмкін еместігін аудитордың мойындауға дайындақ шарасы.

Аудиторлық тәуекелділіктің жоғарыда келтірілген үлгілерін қолданып, олардың деңгейін үш тәсілдің біреуімен анықтауға болады немесе осыларды бір мезгілде пайдалану керек.

Аудиторлық тәуекелділіктің үлгілерін пайдаланудың бірінші тәсілі. Айталық, аудитор болашақта болатын аудиттің жоспарын жасау барысында шаруашылық ішіндегі тәуекелдіктің- 80%, бақылау тәуекелдігі- 50% және табылмау қатері-10%, деп жорамалдайды. Аудитте тәуекелдіктің осы сандары бойынша есептеп, аудитор нәтижесінде 4% (0,8*0,5*0,1) алады.

Егер аудитор бұл жағдайда тәуекелділіктің осы жолғы қолайлы деңгейі 4% жоғары болмауы керек деп шешетін болса, онда ол әлеуетті жоспарды қолайлы деп санауы керек.

Мұндай жоспар аудиторлық тәуекелдіктің қолайлы деңгейін аудитордың алуына көмектеседі, бірақ, ол тиімсіз. Әлдеқайда тиімді жоспар жасауы үшін аудиторлар тәуекелділікті есептеудің екінші тәсілін жиі пайдаланады, яғни табылмау қатері мен алуға жататын мәліметтердің тиісті санын анықтайды.

Осы мақсаттағы аудиторлық тәуекелдік үлгілерінің формуласы былайша өрнектеледі:

ТТ=ҚАТ/(ШТ*БТ)

Алдындағы үлгілерге орала отырып, былайша айтып көрелік: аудитор өзіне қолайлы аудиторлық тәуекелдіктің деңгейін 5% белгіледі, сол себепті де аудит жоспары 10% табылмау қатерінің деңгейіндегі алынған айғақтардың санымен келісудің қажеттілігіне орай өзгеруі ықтимал, өйткені 0,05/(0,8*0,5)=0,125

Тәуекелдіктің үлгілерінің осы формасында табылмау қатері шешуші факторға айналады, өйткені ол қажетті айғақтардың санын алдын ала анықтап береді. Талап етілген айғақтар саны табылмау қатерінің деңгейіне кері пропорционал болады. Табылмау қатерінің деңгейі неғұрлым төмен болса, айғақтар соғұрлым көп талап етіледі.

Аудиторлық тәуекелдің моделін зерттеудің ең жалпы тәсілі аудиторлық тәуекелдік компоненттері мен аудиторлық тәуекелдік деңгей қажетті аудиторлық дәлелдеулердің санымен сапасы арасындағы өзара байланысты бақылауда болып табылады.

Аудиторлық тәуекел үлгісін қолдану аудиторлардан осы өзара байланыстар мен аудиторлар жүргізілетін субъектіге тән қасиеттерді ескере отырып, тәуекелділік компоненттерінің әрқайсысының мазмұнын терең түсінуді талап етеді.

Бірқатар аудиторлар іс-тәжірибеде қолданылатын аудиторлық тәуекелдік үлгілерін пайдаланудың үшінші, әлдеқайда жалпы тәсілі айғақтардың тәуекелдікпен байланысы туралы және әр түрлі тәуекелдіктердің арасындағы өзара байланыс туралы аудитордың есіне салып отыруға бағытталған. Бұл өзара ұйымдастыруда көп көмегін тигізеді.

Әдетте ТМД елдерінде аудиторлық тәуекелдікті есептеу үшін мына формула жиі қолданылады:

АТ=ТТ*БТ*ПТ

Мұндағы: АТ- аудиторлық тәуекелділік; ТТ- кәсіпорынның өзіндік ерекшелігіне байланысты таза тәуекелділік, яғни рұқсат етілген шамадан асатын қателіктің есеп беруде болу ықтималдығы; БТ- бақылау тәуекелдігі, яғни рұқсат етілген шамадан асатын, клиенттің ішкі бақылау жүйесі байқамай қалған қателіктің болу ықтималдылығы; ПТ- нақты шамалардың қателіктерін тестілеу процесінде анықталмауы ықтимал, аудитор үшін қолайлы тәуекелдік.

Осылайша, тәуекелдігі көп салалардағы аудиторлық жұмысты шоғырландыру арқылы тәуекелі төмен салалардағы тексеруге кететін уақытты үнемдеуге болады.

Қандай да бір істі, жұмысты бастағанда тәуекел әрқашанда болады. Сол сияқты аудитте де дұрыс емес аудиторлық қорытынды беру тәуекелі бар. Есеп берушілікте және бухгалтерлік есеп беруде табылмаған қателер жоқ екеніне 100 пайызға сенімді болу мүмкін емес. Ең бастысы тәуекелдің белгілі бір деңгейін есепке ала отырып, есеп берушіліктің дұрыстығы туралы жеткілікті сенімді болу.

Қортынды
Бұл курстың қортындылай айтқанда біз бұл курстың тақырыбы
Қаржы есептемелердің аудитімен бір қатар тәуекелділік аспектілері тікелей
Аудиторлық тәуекелділіктерінің компанентеріне (бөлінбейтін, бақылау және айқындамау тәуекелділктері)
Маңыздылық пен тәуекелділік деңгейі кері өзара байланысы барын,
Кәсіпорында кездесетін тәуекелділікті талдау жолдарын көрсетілген және
Статистикалық әдістер
Шығындардың мақсаттылығын талдау
Ұқсас жағдайларды есепке алу әдісі
Сараптамалық бағалау әдісі
Аудиторлық тексеруді жоспарлау мен оларды жүргізу үшін қажетті

Познавательные статьи:



Техника прыжка в длину с разбега

Тактические действия в защите

История Олимпийских игр

История развития права интеллектуальной собственности